Organem nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego jest wojewoda. W praktyce to właśnie wojewoda wykonuje bieżący, ustawowy nadzór nad JST, w szczególności nad uchwałami organów stanowiących (np. rad) i innymi aktami, które mogą zostać ocenione pod kątem zgodności z prawem (kryterium legalności, a nie celowości).
Odpowiedź "wojewoda" jest poprawna, ponieważ wojewoda należy do katalogu organów uprawnionych do władczej ingerencji w razie naruszenia prawa przez JST, np. poprzez zastosowanie rozstrzygnięcia nadzorczego. Nadzór różni się od zwykłej kontroli tym, że może prowadzić do skutków prawnych bezpośrednio korygujących wadliwe działania (np. eliminacja aktu z obrotu prawnego, środki zastępcze w określonych sytuacjach).
Pozostałe propozycje są błędne z następujących powodów:
- "Prezydent RP" – mimo wysokiej pozycji ustrojowej, nie jest wskazywany jako organ nadzoru nad JST w tym systemie; mylące bywa tu intuicyjne założenie, że "najwyższy organ" nadzoruje samorząd.
- "marszałek województwa" – jest organem wykonawczym samorządu województwa, a więc elementem struktury samorządowej, nie organem zewnętrznego nadzoru nad JST; często myli się go z wojewodą ze względu na wspólny poziom "wojewódzki".
- "minister właściwy do spraw administracji publicznej" – może uczestniczyć w działaniach dotyczących administracji, ale nie stanowi organu nadzoru nad JST w rozumieniu katalogu organów nadzorczych; typowy błąd wynika z utożsamiania pojęcia "nadzór" z ogólnym "kierowaniem resortem".
W nauce do egzaminu warto zapamiętać, że nadzór nad JST jest elementem równowagi między samodzielnością samorządu a zapewnieniem legalności działania organów publicznych. Najczęściej w zadaniach egzaminacyjnych sprawdza się rozróżnienie: wojewoda (nadzór), marszałek (samorząd), minister (dział administracji rządowej), Prezydent (kompetencje konstytucyjne, ale nie ten nadzór).
