KWALIFIKACJA SPO1 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 19.
Osobie z paraplegią, często korzystającej z wózka inwalidzkiego, w celu ochrony przed odleżynami należy zalecić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poduszka pneumatyczna pomaga w profilaktyce odleżyn, bo zmniejsza miejscowy ucisk i rozkłada ciężar ciała na większej powierzchni siedziska, poprawiając ukrwienie tkanek. Gorset i stabilizatory służą głównie stabilizacji, a koc nie zapewnia skutecznej redystrybucji nacisku.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby z paraplegią, często korzystającej z wózka inwalidzkiego, ryzyko odleżyn jest wysokie głównie z powodu długotrwałego ucisku w okolicy guzków kulszowych oraz częstych zaburzeń czucia, przez co osoba może nie odczuwać bólu i nie zmieniać pozycji. Dlatego kluczową metodą profilaktyki w pozycji siedzącej jest odciążenie i redystrybucja nacisku.

Odpowiedź "poduszkę pneumatyczną" jest właściwa, ponieważ poduszki pneumatyczne (przeciwodleżynowe) są projektowane tak, aby zmniejszać punktowy nacisk na tkanki, ograniczać niedokrwienie i ułatwiać utrzymanie bezpieczniejszego rozkładu obciążenia. W praktyce ważne jest też właściwe dopasowanie oraz prawidłowe użytkowanie (np. kontrola ciśnienia/pompowania zgodnie z zaleceniami).

Dlaczego pozostałe propozycje nie spełniają celu profilaktyki odleżyn na wózku:

  • "gorset ortopedyczny" – może stabilizować tułów lub korygować postawę, ale nie jest rozwiązaniem, które samo w sobie redukuje ucisk w newralgicznych punktach podparcia podczas siedzenia.
  • "stabilizatory na kończyny dolne" – dotyczą ustawienia i stabilizacji kończyn, natomiast odleżyny u osoby siedzącej na wózku najczęściej wynikają z ucisku w obrębie pośladków i okolicy krzyżowej; stabilizatory nie rozwiązują problemu nacisku na siedzisko.
  • "dodatkowy koc na siedzisko wózka" – może zwiększać komfort cieplny, ale zwykle nie zapewnia skutecznej redystrybucji nacisku; dodatkowo może sprzyjać przegrzewaniu i wilgoci, które są niekorzystne dla skóry.

W przygotowaniu do egzaminu warto pamiętać prostą zasadę: przy profilaktyce odleżyn liczy się przede wszystkim zmniejszenie ucisku, ograniczenie tarcia i wilgoci oraz regularne odciążanie. Sprzęt stabilizujący i ocieplający ma inne cele i nie zastępuje rozwiązań przeciwodleżynowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny (urazy/owrzodzenia ciśnieniowe) powstają głównie przez długotrwały ucisk, który pogarsza ukrwienie tkanek. U osób na wózku problem dotyczy szczególnie okolicy pośladków, bo siedzenie trwa długo, a czucie bólu bywa osłabione, więc trudniej reagować na dyskomfort.
Poduszka pneumatyczna zmniejsza punktowy nacisk i rozkłada obciążenie na większej powierzchni. Dzięki temu tkanki są lepiej ukrwione, a ryzyko uszkodzeń skóry i tkanek głębszych spada. Ważne jest też jej prawidłowe dopasowanie i utrzymanie właściwego ciśnienia.
Koc może poprawić odczucie komfortu, ale zwykle nie zapewnia skutecznej redystrybucji nacisku, czyli kluczowego mechanizmu profilaktyki. Dodatkowo może zwiększać ciepło i wilgoć przy skórze, co sprzyja maceracji i podrażnieniom, a to podnosi ryzyko powikłań.
Wczesne sygnały to m.in. zaczerwienienie, które nie blednie po odciążeniu, ocieplenie lub stwardnienie skóry, obrzęk oraz ból (jeśli czucie jest zachowane). U osób z zaburzeniami czucia trzeba częściej oglądać skórę, bo brak bólu nie oznacza braku problemu.
Odciążanie powinno być wykonywane regularnie w trakcie dłuższego siedzenia, zgodnie z możliwościami osoby i zaleceniami specjalistów. Celem jest okresowe zmniejszenie nacisku na punkty podparcia. W praktyce opiekun pomaga zaplanować przerwy, bezpieczne przechylenia lub zmianę ułożenia.
Częste błędy to traktowanie komfortu cieplnego jako "ochrony", rzadkie zmiany pozycji, brak kontroli stanu skóry oraz nieprawidłowe używanie poduszki (np. złe dopompowanie lub niewłaściwe ułożenie). Błąd to także skupienie się na stabilizatorach zamiast na redukcji ucisku.
Gorset może wspierać stabilizację tułowia lub postawę, ale nie jest typowym narzędziem do zapobiegania odleżynom na siedzisku. Profilaktyka opiera się głównie na redukcji nacisku i odciążaniu. Jeśli gorset powoduje ucisk lub otarcia, może wręcz zwiększać ryzyko problemów skórnych.
Dobór zależy od masy ciała, budowy miednicy, czasu siedzenia, poziomu ryzyka odleżyn i możliwości samodzielnego odciążania. W praktyce warto korzystać z oceny specjalisty (rehabilitacja, fizjoterapeuta, pielęgniarka). Kluczowe jest też sprawdzenie stabilności siedzenia i komfortu.
Najczęściej w miejscach największego nacisku i najmniejszej "poduszki" tkanek, czyli zwykle w okolicy guzków kulszowych, pośladków oraz okolicy kości krzyżowej (zależnie od ustawienia). Dlatego tak ważne jest właściwe siedzisko i poduszka redukująca nacisk.
Ucz się schematu: ucisk → niedokrwienie → uszkodzenie tkanek oraz metod zapobiegania: odciążanie, sprzęt przeciwodleżynowy, kontrola skóry, higiena i redukcja wilgoci. Trenuj rozpoznawanie, które działania realnie zmniejszają nacisk (np. poduszki), a które służą innym celom (stabilizacja).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Poduszka pneumatyczna pomaga w profilaktyce odleżyn, bo zmniejsza miejscowy ucisk i rozkłada ciężar ciała na większej powierzchni siedziska, poprawiając ukrwienie tkanek."

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA), Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 (sekcje dot. prewencji i odciążania/redistribution of pressure).
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), "Pressure sores — prevention", https://medlineplus.gov/ency/article/007071.htm - accessed 2026-03-02
  • National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), zasoby edukacyjne dot. zapobiegania pressure injuries, https://npiap.com/ - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o profilaktyce odleżyn (ucisk, tarcie, wilgoć) przygotowane przez ośrodki rehabilitacji
  • Wytyczne kliniczne dotyczące zapobiegania urazom/odleżynom ciśnieniowym (pressure injuries)
  • Instrukcje producentów poduszek przeciwodleżynowych (prawidłowe pompowanie i kontrola szczelności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego