KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 38.
Które oznaczenie dotyczy gwintu metrycznego drobnozwojnego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gwint metryczny drobnozwojny oznacza się literą "M" oraz podaje się skok gwintu po znaku "x" (np. M16 x 1). Sam zapis "M42" bez skoku zwykle odnosi się do gwintu metrycznego o skoku znormalizowanym (zgrubnym). "Tr12 x 5" to gwint trapezowy, a "E27" nie jest oznaczeniem gwintu metrycznego.

Pełne wyjaśnienie:

W oznaczeniach gwintów w budowie maszyn kluczowe jest rozróżnienie rodzaju gwintu oraz tego, czy zapis zawiera skok. Dla gwintów metrycznych stosuje się oznaczenie zaczynające się od litery M, a liczba po niej określa średnicę nominalną w milimetrach.

Odpowiedź "M16 x 1" wskazuje gwint metryczny, w którym po znaku "x" podano skok równy 1 mm. Taki zapis jest typowy dla gwintu metrycznego drobnozwojnego, ponieważ skok jest wyraźnie określony i mniejszy niż skok zgrubny właściwy dla wielu standardowych połączeń śrubowych danej średnicy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "M42" – to oznaczenie gwintu metrycznego o średnicy 42 mm, ale bez podanego skoku. W praktyce i w wielu zapisach normowych brak skoku oznacza, że przyjmuje się skok znormalizowany (zgrubny) dla tej średnicy, a nie wersję drobnozwojną. Aby jednoznacznie wskazać drobnozwojny, skok powinien być podany.
  • "Tr12 x 5" – litery "Tr" oznaczają gwint trapezowy, stosowany m.in. w śrubach pociągowych i mechanizmach posuwu. To inny typ gwintu niż metryczny (M), mimo że również ma postać "średnica x skok".
  • "E27" – jest to oznaczenie powszechnie kojarzone z oprawkami żarówek (typ trzonka), a nie z gwintem metrycznym w budowie maszyn. Nie spełnia więc kryterium "gwint metryczny drobnozwojny".

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli pytanie dotyczy gwintu metrycznego drobnozwojnego, szukaj odpowiedzi zaczynającej się od "M" i zawierającej konkretny skok po "x". To właśnie skok jest atrybutem, który pozwala odróżnić wariant drobnozwojny od zapisu domyślnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gwint metryczny drobnozwojny to gwint w systemie metrycznym (oznaczenie "M"), w którym skok jest mniejszy niż skok zgrubny dla tej samej średnicy. W oznaczeniu zwykle podaje się skok po znaku "x", np. "M16 x 1".
Najczęściej po tym, że w zapisie po średnicy pojawia się "x" i konkretna wartość skoku, np. "M16 x 1". Brak skoku w zapisie "M…" zwykle oznacza gwint o skoku znormalizowanym (zgrubnym), chyba że dokumentacja mówi inaczej.
"M42" podaje tylko średnicę nominalną. Bez wartości skoku nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy chodzi o wersję zgrubną czy drobnozwojną. W praktyce brak skoku często oznacza przyjęcie skoku standardowego (zgrubnego) dla tej średnicy.
Liczba po "x" to skok gwintu wyrażony w milimetrach, czyli odległość osiowa między sąsiednimi zwojami. Informacja o skoku jest kluczowa przy doborze nakrętki/śruby, gwintownika lub sprawdzianu do kontroli gwintu.
"M" oznacza gwint metryczny (najczęściej do połączeń śrubowych), a "Tr" oznacza gwint trapezowy (często do przenoszenia ruchu/siły, np. śruby pociągowe). Mają inny zarys i inne zastosowania, mimo że oba mogą mieć zapis "średnica x skok".
W praktyce podanie skoku w zapisie "M… x …" wskazuje na konkretny wariant skoku. Często będzie to drobnozwojny, ale kluczowe jest porównanie ze skokiem zgrubnym dla danej średnicy w tabelach normowych. Zawsze sprawdzaj dokumentację lub normę.
Gwinty drobnozwojne stosuje się m.in. gdy potrzebna jest dokładniejsza regulacja, większa odporność na samoczynne luzowanie w pewnych warunkach, albo gdy ograniczona jest grubość ścianki. Dobór zależy od projektu i wymagań montażowych.
Do wykonania gwintu wewnętrznego potrzebny jest gwintownik w rozmiarze "M16 x 1", a do zewnętrznego narzynka "M16 x 1". W praktyce dobiera się też właściwe wiertło pod gwintowanie oraz stosuje chłodziwo/smarowanie odpowiednie do materiału.
To typowy błąd wynikający z pominięcia skoku jako informacji krytycznej. Uczniowie kojarzą "M16" z popularną śrubą i automatycznie zakładają, że każdy zapis "M16" jest taki sam. W zadaniach egzaminacyjnych skok decyduje o poprawnym doborze elementów.
Najpierw sprawdź prefiks (np. "M" vs "Tr"). Potem szukaj "x" i skoku – to zwykle warunek rozróżniający drobnozwojny od domyślnego zgrubnego. Na końcu oceń, czy pozostałe oznaczenia nie dotyczą innej dziedziny (np. elektrycznej).
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Gwint metryczny drobnozwojny oznacza się literą "M" oraz podaje się skok gwintu po znaku "x" (np. M16 x 1)."

Źródła:

  • ISO 261:1998, "ISO general purpose metric screw threads — General plan" (zakres: dobór średnic i skoków, zasady stosowania serii gwintów metrycznych)
  • ISO 724:1993, "ISO general-purpose metric screw threads — Basic dimensions" (zakres: podstawowe wymiary i interpretacja oznaczeń gwintów metrycznych)

Materiały:

  • Normy ISO dotyczące gwintów metrycznych (tabele średnic i skoków)
  • Podręczniki do rysunku technicznego maszynowego (oznaczenia gwintów)
  • Katalogi narzędzi skrawających (gwintowniki/narzynki) z opisem oznaczeń gwintów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego