KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 11.
Pacjent z reumatoidalnym zapaleniem stawów odczuwa ból w stawach obu rąk i stawie skokowym prawym. Pacjent w okresie zaostrzenia objawów powinien przebywać w łóżku. W której pozycji należy go ułożyć?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zaostrzeniu RZS dąży się do ułożenia przeciwbólowego i przeciwprzykurczowego.
Pozycja na wznak z małą poduszką pod głową oraz wyprostowanymi kończynami górnymi (lekko odwiedzionymi i w rotacji zewnętrznej) sprzyja utrzymaniu prawidłowej osi stawów. Podparcie prawego stawu skokowego zmniejsza ból i stabilizuje kończynę.

Pełne wyjaśnienie:

W okresie zaostrzenia reumatoidalnego zapalenia stawów pacjent często odczuwa nasilony ból, sztywność i ma ograniczoną tolerancję ruchu. Ułożenie w łóżku powinno więc łączyć dwa cele: zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz profilaktykę przykurczów i deformacji, które mogą rozwijać się przy długotrwałym przebywaniu w niekorzystnych ustawieniach stawów.

Odpowiedź "Na wznak z małą poduszką pod głową, kończyny górne wyprostowane w lekkim odwiedzeniu i rotacji zewnętrznej oraz z małą poduszką włożoną pod prawy staw skokowy" jest właściwa, ponieważ:

  • Pozycja na wznak ułatwia symetryczne ułożenie ciała i kontrolę osi kończyn.
  • Mała poduszka pod głową zapewnia komfort bez nadmiernego zgięcia szyi i tułowia.
  • Wyprost kończyn górnych ogranicza tendencję do utrwalania ustawień zgięciowych (częstych przy bólu), a lekkie odwiedzenie i rotacja zewnętrzna sprzyjają bardziej fizjologicznemu ustawieniu barków i rąk.
  • Podparcie prawego stawu skokowego stabilizuje bolesny obszar, zmniejsza napięcie mięśniowe i ogranicza niekontrolowane ruchy, które nasilają ból.

Pozostałe propozycje są niekorzystne: "Wysokiej, ze zgiętymi stawami łokciowymi w przywiedzeniu i wałkiem włożonym pod kolana" promuje ustawienia zgięciowe (łokcie, biodra/kolana), co w dłuższym czasie sprzyja przykurczom i pogorszeniu zakresu ruchu. "Na lewym boku… z nogami zgiętymi we wszystkich stawach" również utrwala zgięcia oraz może powodować asymetrię obciążenia i dyskomfort w bolesnych stawach rąk. "Na prawym boku z głową odchyloną ku dołowi" jest pozycją potencjalnie niebezpieczną i nie zapewnia typowego celu przeciwprzykurczowego ani stabilizacji bolesnych stawów.

W praktyce opiekun medyczny powinien obserwować reakcję pacjenta na ułożenie (ból, drętwienie, wzrost obrzęku), dbać o delikatne podparcie, unikać wymuszonych ustawień i w razie potrzeby skonsultować sposób ułożenia z personelem medycznym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Celem jest jednocześnie zmniejszenie bólu oraz zapobieganie utrwalaniu niekorzystnych ustawień stawów. W praktyce oznacza to stabilne, symetryczne ułożenie, unikanie długotrwałego zgięcia stawów i zastosowanie podparć (poduszki/wałki) tak, by pacjent nie napinał mięśni przeciw bólowi.
Przy bólu pacjent odruchowo zgina stawy, bo tak jest chwilowo łatwiej. Długie utrzymywanie zgięcia sprzyja jednak przykurczom i ograniczeniu zakresu ruchu. Wyprost (w granicach tolerancji) pomaga utrzymać bardziej fizjologiczną oś stawu i zmniejsza ryzyko utrwalenia deformacji.
Najczęściej stosuje się niewielką poduszkę lub miękkie podparcie, aby ustabilizować stopę i ograniczyć bolesne mikroruchy. Ważne jest, by podparcie nie uciskało okolicy kostek i nie powodowało drętwienia. Po ułożeniu należy zapytać pacjenta o komfort i obserwować skórę.
Może być gorsza, gdy wymusza silne zgięcie stawów, utrwala asymetrię ułożenia albo powoduje ucisk na bolesne miejsca. W zaostrzeniu, gdy pacjent ma ból w obu rękach, pozycja boczna bywa mniej stabilna i może prowokować dodatkowe dolegliwości. Zawsze liczy się tolerancja pacjenta.
Typowe sygnały to: wzrost napięcia mięśni, grymas bólu, niepokój, częste poprawianie pozycji, narastająca sztywność lub mrowienie/drętwienie. Pomocne jest krótkie pytanie kontrolne po kilku minutach oraz ocena, czy kończyna jest stabilna i czy podparcia nie uciskają stawów ani naczyń.
Nie zawsze. Sama "pozycja wysoka" może poprawiać komfort oddychania, ale często zwiększa zgięcie w biodrach, kolanach i łokciach, co w RZS może sprzyjać przykurczom. Jeśli pacjent jej potrzebuje, warto zadbać o takie podparcie, aby nie utrwalać ustawień zgięciowych i kontrolować ból.
Najczęstsze błędy to: pozostawianie kończyn w silnym zgięciu "bo tak wygodniej", brak podparcia bolesnego stawu (pacjent napina mięśnie), zbyt duże poduszki powodujące niekorzystne ustawienie, a także brak kontroli ucisku i krążenia. Błąd to też pomijanie informacji zwrotnej od pacjenta.
Korzystne jest ustawienie możliwie wyprostowane, z lekkim odwiedzeniem i rotacją zewnętrzną, aby utrzymać bardziej fizjologiczną pozycję obręczy barkowej i zmniejszyć tendencję do przykurczów. Ułożenie nie może być wymuszone; powinno mieścić się w granicach komfortu i tolerancji bólu.
Bo jeden wyraz może zmienić sens odpowiedzi: inne ustawienie kończyny oznacza inne obciążenia stawów i inne ryzyko przykurczów. Na egzaminie warto czytać odpowiedzi "warstwowo": najpierw pozycja (na wznak/bok), potem ustawienie stawów, na końcu podparcia. To ogranicza pomyłki.
Ucz się schematów: pozycja na wznak, na boku i półwysoka oraz ich cele (komfort, profilaktyka odleżyn, profilaktyka przykurczów). Ćwicz analizę odpowiedzi: co jest ustawione w zgięciu, co w wyproście, gdzie jest podparcie. Warto też rozumieć, jak ból wpływa na odruchowe ustawianie kończyn.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Podparcie prawego stawu skokowego zmniejsza ból i stabilizuje kończynę."

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny opieki medyczno-pielęgnacyjnej i ułożenia chorego w łóżku
  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki do kwalifikacji opiekuna medycznego i pielęgnowania pacjentów z chorobami reumatycznymi)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego