W przypadku niedowładu kończyn dolnych pacjent często nie jest w stanie wykonać ruchu w pełnym zakresie lub nie potrafi go kontrolować. We wczesnym okresie rehabilitacji priorytetem jest bezpieczeństwo, utrzymanie ruchomości stawów oraz zapobieganie powikłaniom unieruchomienia.
Dlatego właściwą propozycją są ćwiczenia bierne, czyli takie, w których ruch w stawie jest wykonywany przez drugą osobę (np. fizjoterapeutę lub – w zakresie zaleceń – opiekuna) albo przy pomocy sprzętu, a pacjent nie generuje istotnej siły mięśniowej. Tego typu ćwiczenia wspierają:
- utrzymanie lub odtworzenie zakresu ruchu,
- profilaktykę przykurczów i sztywności,
- poprawę krążenia i zmniejszenie obrzęków,
- łagodzenie bólu związanego ze sztywnością tkanek (jeśli są wykonywane prawidłowo).
Odpowiedź "czynne" jest typowo właściwa dopiero wtedy, gdy pacjent ma już możliwość samodzielnego inicjowania i kontroli ruchu w akceptowalnym zakresie. Odpowiedź "czynne z oporem" oznacza dodatkowe obciążenie mięśni, co na wczesnym etapie przy niedowładzie może być zbyt trudne, nasilać nieprawidłowe wzorce ruchu lub powodować przeciążenia. Odpowiedź "czynne w odciążeniu" bywa stosowana jako etap pośredni (ułatwiający ruch), ale nadal wymaga aktywnego udziału pacjenta; przy wyraźnym niedowładzie na samym początku często nie jest to jeszcze metoda pierwszego wyboru.
W praktyce opiekun medyczny powinien pamiętać, że dobór ćwiczeń zależy od stanu pacjenta i zaleceń zespołu terapeutycznego: ważna jest obserwacja bólu, zmęczenia, wzmożonego napięcia oraz zgłaszanie niepokojących objawów.
