KWALIFIKACJA SPO1 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 25.
Pani Janina cierpi na chorobę Alzheimera. Rozpoznano u niej również chorobę nowotworową. Podopieczna przyjmuje silne leki przeciwbólowe. W tej sytuacji priorytetowym działaniem asystenta będzie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Priorytetem jest bezpieczeństwo i ciągłość leczenia bólu. U osoby z chorobą Alzheimera łatwo o pomijanie dawek, podwójne przyjęcie lub mylenie leków, a silne leki przeciwbólowe mogą powodować groźne działania niepożądane. Dlatego najważniejsze jest monitorowanie regularności przyjmowania leków.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji kluczowe jest ustalenie działania priorytetowego, czyli takiego, które najbardziej wpływa na bezpieczeństwo i zdrowie podopiecznej. Pani Janina ma chorobę Alzheimera (zaburzenia pamięci, dezorientacja, trudność w planowaniu) oraz chorobę nowotworową i przyjmuje silne leki przeciwbólowe. To połączenie znacząco zwiększa ryzyko błędów lekowych: pominięcia dawki, przyjęcia dawki podwójnej, pomylenia preparatów lub niezgłoszenia działań niepożądanych.

Odpowiedź "kontrolowanie systematyczności przyjmowania leków" jest poprawna, ponieważ regularne przyjmowanie zaleconych leków przeciwbólowych warunkuje skuteczne uśmierzanie bólu i zapobiega wahaniom bólu oraz powikłaniom. U osoby z otępieniem sama "dobra wola" nie wystarcza — potrzebna jest rutyna, przypomnienia, obserwacja i w razie potrzeby kontakt z opiekunem/rodziną lub personelem medycznym (zgodnie z ustaleniami organizacyjnymi).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są priorytetem?

  • "mobilizowanie do wykonywania prac domowych" może wspierać aktywność, ale w stanie bólu i osłabienia nowotworowego nie jest kluczowe. Może też prowadzić do przeciążenia.
  • "wykonywanie czynności higieniczno-pielęgnacyjnych" jest ważne dla komfortu i profilaktyki powikłań, ale nie ma pierwszeństwa przed bezpieczeństwem farmakoterapii, zwłaszcza gdy ból i leki stanowią główne ryzyko zdrowotne.
  • "podawanie posiłków w określonych godzinach" wspiera rytm dnia, jednak przy tym opisie klinicznym nie jest najbardziej krytyczne. Dodatkowo część leków wymaga szczególnej regularności czasowej, co czyni kontrolę przyjmowania leków działaniem nadrzędnym.

W praktyce asystent powinien wspierać system przyjmowania leków (np. przypomnienia, sprawdzanie zgodności z planem, notowanie), dbać o bezpieczne przechowywanie i obserwować niepokojące objawy, jednocześnie respektując zakres kompetencji i współpracując z opiekunem oraz personelem medycznym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Priorytetem jest bezpieczeństwo lekowe, czyli dopilnowanie regularności i prawidłowości przyjmowania leków zgodnie z planem. W demencji łatwo o pomyłki (pominięcie lub podwójna dawka), a przy silnych lekach przeciwbólowych może to grozić poważnymi działaniami niepożądanymi.
Demencja upośledza pamięć krótkotrwałą, orientację i planowanie. Osoba może nie pamiętać, czy wzięła lek, mylić pory dnia albo opakowania. To mechanicznie zwiększa ryzyko pominięcia dawki lub przyjęcia jej ponownie, dlatego potrzebne są przypomnienia, rutyna i kontrola.
Asystent może wspierać organizację: przypominać o porze, przygotować wodę, sprawdzić zgodność z planem dawkowania, prowadzić dzienniczek oraz informować opiekuna/rodzinę o niepokojących objawach. Nie powinien samodzielnie modyfikować dawek ani podejmować decyzji medycznych.
Nie należy zgadywać ani podawać kolejnej dawki "na wszelki wypadek". Trzeba sprawdzić ustalony system (dzienniczek, organizer, informację od opiekuna) i postępować zgodnie z wcześniej uzgodnioną procedurą. W razie ryzyka przedawkowania lub silnych objawów konieczna jest szybka konsultacja z personelem medycznym.
Nieregularność może powodować nawrót i "przebijanie" bólu, gorszy sen, spadek apetytu i ograniczenie aktywności. Może też prowadzić do chaotycznego "ratunkowego" przyjmowania leków, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Stały schemat zwykle daje stabilniejszą kontrolę bólu.
Zwykle są ważne, ale w zadaniu o priorytecie wygrywa działanie najbardziej krytyczne dla bezpieczeństwa. Przy demencji i silnych lekach przeciwbólowych konsekwencje błędu lekowego mogą być szybkie i poważne. Higiena i posiłki planuje się równolegle, lecz nie kosztem bezpieczeństwa farmakoterapii.
Pomagają proste rozwiązania: organizer tygodniowy, lista godzin w widocznym miejscu, alarm w telefonie/opasce, stała rutyna (lek zawsze po konkretnej czynności), a także dzienniczek podpisywany po przyjęciu dawki. Najlepiej, gdy system jest uzgodniony z rodziną i powtarzalny każdego dnia.
Prace domowe mogą wspierać aktywność, ale w nowotworze i przy silnych lekach przeciwbólowych ważniejsze jest ograniczenie ryzyka: nasilonego bólu, upadku, osłabienia czy złego samopoczucia. Najpierw stabilizuje się leczenie bólu i bezpieczeństwo, a dopiero potem dobiera bezpieczne aktywności.
Niepokojące mogą być m.in. nadmierna senność, splątanie większe niż zwykle, zawroty głowy, nudności, zaparcia, problemy z oddychaniem lub znaczne osłabienie. Asystent powinien obserwować zmiany względem stanu typowego i szybko przekazać informacje opiekunowi lub personelowi medycznemu zgodnie z ustaleniami.
Ćwicz analizę ryzyka: wybieraj działanie, które najbardziej chroni życie i zdrowie (leki, bezpieczeństwo, ryzyko upadku, nagłe objawy). Zwracaj uwagę na choroby powodujące zaburzenia pamięci oraz na leki o dużym ryzyku skutków ubocznych. Na końcu porównuj odpowiedzi: co jest "krytyczne", a co "ważne, ale wtórne".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Priorytetem jest bezpieczeństwo i ciągłość leczenia bólu."

Źródła:

  • MSD Manuals (Consumer Version) – "Alzheimer Disease" (opis objawów i wpływu na funkcjonowanie), https://www.msdmanuals.com/home/brain-spinal-cord-and-nerve-disorders/delirium-and-dementia/alzheimer-disease (dostęp: 2026-02-27)
  • Alzheimer's Association – "Medication safety" (wskazówki dotyczące bezpieczeństwa leków u osób z demencją), https://www.alz.org/help-support/caregiving/safety/medications (dostęp: 2026-02-27)
  • World Health Organization – "WHO guidelines for the pharmacological and radiotherapeutic management of cancer pain in adults and adolescents" (znaczenie właściwego stosowania leków przeciwbólowych), https://www.who.int/publications/i/item/9789241550390 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Poradniki dotyczące opieki nad osobą z chorobą Alzheimera (organizacja dnia, bezpieczeństwo)
  • Materiały edukacyjne o bezpiecznym stosowaniu leków przeciwbólowych w opiece domowej
  • Szkolenia z komunikacji i wsparcia osoby z otępieniem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego