KWALIFIKACJA BUD23 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 17.
Patynę imitującą kość słoniową uzyskuje się, pokrywając nasycony dwukrotnie roztworem bielonego szelaku w spirytusie odlew
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Efekt "kości słoniowej" uzyskuje się przez zbudowanie jasnej bazy (dwukrotne nasycenie bielonym szelakiem w spirytusie), a następnie nadanie ciepłego, kremowo-żółtego tonu. Taki odcień daje pasta woskowa z dodatkiem ochry, która jest naturalnym żółtobrązowym pigmentem ziemnym.

Pełne wyjaśnienie:

Imitacja kości słoniowej w renowacji detali architektonicznych polega na uzyskaniu ciepłego, kremowo-żółtawego zabarwienia oraz delikatnego, satynowego wykończenia. W opisywanej technologii kluczowe są dwa etapy:

  • Nasycenie bielonym szelakiem w spirytusie – bielony szelak tworzy jasną, przezroczystą warstwę, która wzmacnia i izoluje podłoże oraz stanowi równą bazę pod wykończenie. Dwukrotne nasycenie poprawia wyrównanie chłonności i przygotowuje powierzchnię.
  • Wykończenie pastą woskową z pigmentem – wosk nadaje ochronę i połysk, a pigment odpowiada za właściwy ton patyny.

Poprawna jest pasta woskowa z dodatkiem ochry, ponieważ ochra jest pigmentem ziemnym dającym odcień żółto-kremowy do żółtobrązowego, zgodny z typową "patyną" kości słoniowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Pasta z pszczelego wosku z terpentyną – sama terpentyna działa głównie jako składnik ułatwiający aplikację/rozprowadzanie, nie nadaje charakterystycznego kremowo-żółtego zabarwienia odpowiadającego kości słoniowej (brakuje właściwego pigmentu).
  • Wosk z dodatkiem zielonego pigmentu – zieleń daje efekt kojarzony raczej z patyną metali (np. miedzi), a nie z kością słoniową, więc prowadzi do błędnego efektu kolorystycznego.
  • Bejca orzechowa w roztworze szelaku – bejca orzechowa tworzy brązowe, "drewniane" tony; to wykończenie typowe dla imitacji drewna lub przyciemniania, nie dla jasnej, kremowej kości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu celem jest kość słoniowa, szukaj odpowiedzi z pigmentem dającym ciepłą żółć/krem (np. ochra), a nie z zielenią (metal) ani z bejcą (drewno).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szelak bielony to jasna odmiana szelaku stosowana jako politura i warstwa nasycająca. Po rozpuszczeniu w alkoholu tworzy przezroczystą powłokę, która wzmacnia podłoże, wyrównuje chłonność i przygotowuje detal do dalszego wykończenia (np. patyny lub wosku).
Szelak jest żywicą naturalną, która rozpuszcza się w alkoholu (np. spirytusie), a nie w wodzie. Alkohol działa jako nośnik: umożliwia nałożenie roztworu, a po odparowaniu pozostawia cienką, związaną warstwę szelaku na powierzchni odlewu.
Dwukrotne nasycenie wzmacnia efekt: pierwsza warstwa wnika i częściowo uszczelnia podłoże, a druga wyrównuje chłonność i buduje stabilniejszą bazę pod wykończenie. Zmniejsza to ryzyko plam i nierównego koloru przy późniejszym patynowaniu.
Ochra to naturalny pigment ziemny (zwykle w odcieniach żółci i żółtobrązu). W połączeniu z pastą woskową nadaje ciepły, kremowo-żółtawy ton, który jest typowy dla imitacji kości słoniowej i jej delikatnej, historycznej patyny.
Zielony pigment daje chłodny, zielonkawy odcień, który kojarzy się z patyną metali (zwłaszcza miedzi) lub efektami "postarzania" innymi niż kość. Kość słoniowa ma barwę ciepłą, kremową, dlatego zieleń prowadzi do niezgodnego efektu wizualnego.
Zwykle nie. Wosk sam w sobie głównie nabłyszcza i zabezpiecza, ale nie zawsze nada właściwy ton barwny. Do efektu kości słoniowej potrzebny jest ciepły pigment (np. ochra), który "łamie" biel i tworzy kremowo-żółtawą patynę na wykończonej powierzchni.
Bejcę orzechową stosuje się, gdy celem jest przyciemnienie i nadanie brązowych tonów, typowych dla drewna (np. imitacja wybarwienia, podkreślenie "ciepłego brązu"). Nie jest to typowy wybór do imitacji kości słoniowej, która ma odcień znacznie jaśniejszy i kremowy.
Patyna "kość słoniowa" oznacza ciepłą biel, krem, delikatną żółć i satynowy połysk. Patyna metaliczna (np. miedzi) kojarzy się z zielenią lub niebieskozielonymi nalotami. W odpowiedziach szukaj pigmentów ziemnych (ochra) zamiast zielonych barwników.
Typowe błędy to: wybór zbyt ciemnego barwnika (efekt "drewna"), użycie zieleni (efekt "metaliczny"), pominięcie etapu nasycania szelakiem (plamy i nierówne chłonięcie) oraz brak próbek próbnych przed wykonaniem na właściwym detalu.
Najlepiej opanować funkcje materiałów: co jest bazą (szelak), co jest nośnikiem (alkohol), co tworzy ochronę i połysk (wosk) oraz co nadaje kolor (pigment). Ucz się też skojarzeń barwnych: ochra = ciepły krem/żółć, orzech = brąz, zieleń = patyna metaliczna.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 25% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Efekt "kości słoniowej" uzyskuje się przez zbudowanie jasnej bazy (dwukrotne nasycenie bielonym szelakiem w spirytusie), a następnie nadanie ciepłego, kremowo-żółtego tonu."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Szelak" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Szelak (dostęp: 2026-02-25)
  • Wikipedia (PL): "Ochra" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ochra (dostęp: 2026-02-25)
  • Wikipedia (PL): "Wosk pszczeli" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wosk_pszczeli (dostęp: 2026-02-25)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne i skrypty do kwalifikacji BUD.23 dotyczące patynowania i wykończeń powierzchni
  • Podręczniki z zakresu konserwacji i renowacji sztukaterii oraz technik pozłotniczych/politurowania
  • Karty charakterystyki i instrukcje producentów: szelak, spirytus, woski, pigmenty ziemne (ochra)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego