W systemie orzekania o niepełnosprawności kluczowe jest rozróżnienie instancji oraz kompetencji poszczególnych instytucji. Pytanie dotyczy tego, kto jako pierwszy wydaje rozstrzygnięcie (orzeczenie) w sprawie ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Poprawna jest odpowiedź: "Powiatowy lub Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności." To ten organ przyjmuje sprawę i wydaje orzeczenie jako pierwsza instancja w typowym postępowaniu w ramach zespołów do spraw orzekania.
Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo wskazują instytucje o innej roli:
- "Wojewódzki Zespół…" – pełni rolę wyższego szczebla w tym systemie i typowo pojawia się na etapie odwołania/ponownego rozpatrzenia, a nie jako start postępowania.
- "Zakład Ubezpieczeń Społecznych." – zajmuje się w szczególności sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych i świadczeń. To częsty "fałszywy trop", bo osoba ucząca się kojarzy ZUS z orzeczeniami, ale nie jest to ta sama ścieżka co orzekanie o niepełnosprawności w systemie zespołów.
- "Rejonowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych." – sąd nie jest organem pierwszej instancji do wydania orzeczenia o niepełnosprawności; może natomiast rozpoznawać spory/odwołania w określonych trybach, gdy sprawa trafia na drogę sądową.
Dla asystenta osoby z niepełnosprawnością praktyczna wskazówka egzaminacyjna jest prosta: gdy pytanie brzmi o pierwszą instancję w orzekaniu o niepełnosprawności, myśl o zespole powiatowym/miejskim. Gdy pojawia się odwołanie – wtedy częściej właściwy jest poziom wojewódzki lub dalsze środki prawne, zależnie od procedury.
