KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 24.
Płyn Lugola stosowany w badaniach mikrobiologicznych do barwienia preparatów metodą Grama to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Płyn Lugola używany w barwieniu metodą Grama jest wodnym roztworem jodu w jodku potasu. Jodek potasu zwiększa rozpuszczalność jodu i umożliwia powstanie kompleksu wspomagającego utrwalenie barwnika. Same roztwory jodku lub roztwory alkoholowe nie odpowiadają definicji tego odczynnika w tej metodzie.

Pełne wyjaśnienie:

W barwieniu metodą Grama stosuje się kilka odczynników pełniących różne funkcje. Płyn Lugola to odczynnik jodowy wykorzystywany jako tzw. zaprawa (utrwalacz), który wzmacnia efekt barwienia poprzez tworzenie kompleksu z barwnikiem użytym we wcześniejszym etapie.

Poprawna definicja płynu Lugola w tym kontekście to wodny roztwór jodu w jodku potasu. Kluczowe są tu dwa elementy:

  • obecność jodu (to on bierze udział w tworzeniu kompleksu),
  • obecność jodku potasu, który umożliwia przygotowanie stabilnego roztworu wodnego poprzez zwiększenie rozpuszczalności jodu.

Odpowiedź "wodny roztwór jodku potasu" jest błędna, ponieważ nie zawiera jodu, więc nie spełnia roli odczynnika jodowego w tej metodzie. Z kolei warianty "alkoholowy roztwór jodku potasu" oraz "alkoholowy roztwór jodu" nie pasują do opisu płynu Lugola stosowanego w procedurze Grama, gdzie wskazuje się na roztwór wodny przygotowany na bazie jodu i jodku potasu.

W praktyce laboratoryjnej warto pamiętać, że w pytaniach egzaminacyjnych istotne są słowa rozróżniające: wodny vs alkoholowy oraz jod vs jodek. To właśnie te detale najczęściej decydują o poprawności odpowiedzi i odzwierciedlają realne wymagania pracy analityka przy doborze odczynników do procedur mikrobiologicznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płyn Lugola w metodzie Grama to wodny roztwór jodu w jodku potasu. Jodek potasu zwiększa rozpuszczalność jodu w wodzie, dzięki czemu odczynnik działa prawidłowo jako zaprawa (utrwalacz) w procesie barwienia bakterii.
Jodek potasu pełni funkcję praktyczną: ułatwia rozpuszczenie jodu w wodzie i stabilizuje roztwór. Bez jodku trudno uzyskać typowy wodny odczynnik jodowy potrzebny w procedurach takich jak barwienie metodą Grama.
Płyn Lugola działa jako zaprawa (mordant), czyli odczynnik utrwalający efekt wcześniejszego barwienia. W praktyce wzmacnia różnicowanie bakterii w procedurze Grama, dlatego musi mieć właściwy skład (jod + jodek potasu w wodzie).
Nie. Sam jodek potasu w wodzie nie jest płynem Lugola, bo nie zawiera jodu. W płynie Lugola muszą być obecne oba składniki: jod (czynny składnik odczynnikowy) i jodek potasu (ułatwia rozpuszczenie jodu).
W typowym ujęciu laboratoryjnym i w zadaniach egzaminacyjnych płyn Lugola opisuje się jako roztwór wodny jodu w jodku potasu. Roztwory alkoholowe jodu występują jako inne odczynniki, ale nie odpowiadają standardowej definicji płynu Lugola w metodzie Grama.
Pomaga zasada: "Lugol = jod + jodek + woda". Jeśli w odpowiedzi jest tylko "jodek" bez "jodu", to zwykle brakuje kluczowego składnika. Z kolei odpowiedzi z "alkoholowy" często dotyczą innych preparatów, nie klasycznego Lugola.
Najczęściej błędnie wybiera się odpowiedź z samym jodkiem potasu (bo brzmi chemicznie poprawnie) albo roztwór alkoholowy (bo wiele odczynników kojarzy się z alkoholem). Warto czytać całość: wodny oraz jod w jodku.
Metodę Grama stosuje się w diagnostyce mikrobiologicznej do wstępnego różnicowania bakterii i oceny morfologii w preparacie. To szybkie badanie orientacyjne, które pomaga dobrać dalsze testy identyfikacyjne oraz warunki hodowli.
Warto znać nazwy i funkcje kluczowych odczynników: barwnik podstawowy, odczynnik jodowy (płyn Lugola), odbarwiacz oraz barwnik kontrastowy. Egzamin często sprawdza skład Lugola i rozróżnianie roztworów wodnych od alkoholowych.
Jod może działać drażniąco i barwić skórę oraz powierzchnie. Stosuj rękawice, okulary i pracuj zgodnie z instrukcją stanowiskową. Rozlane roztwory usuwaj zgodnie z procedurą, a odpady chemiczne przekazuj do właściwego pojemnika laboratoryjnego.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Płyn Lugola używany w barwieniu metodą Grama jest wodnym roztworem jodu w jodku potasu."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Basic laboratory procedures in clinical bacteriology" – section on Gram staining reagents and procedure, https://apps.who.int/iris/handle/10665/66541 (dostęp: 02.03.2026)
  • CDC, "Gram Stain Procedure" (opis odczynników i roli roztworu jodu), https://www.cdc.gov/ (wyszukiwanie w serwisie CDC: Gram stain procedure) (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Skrypty i instrukcje laboratoryjne z mikrobiologii dotyczące barwienia metodą Grama
  • Podręcznik diagnostyki mikrobiologicznej (dział: techniki barwień i odczynniki)
  • Karty charakterystyki (SDS) dla jodu i jodku potasu oraz zasady BHP przy pracy z nimi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego