KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 40.
Płytkę skrawającą do zamocowania w gnieździe oprawki noża tokarskiego przedstawia zdjęcie oznaczone literą
Ilustracja przedstawia cztery różne płytki skrawające oznaczone literami A, B, C i D oraz uchwyt tokarski, w którym jedna z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Płytka skrawająca to wymienny element roboczy noża tokarskiego (z krawędziami/narożami skrawającymi), który mocuje się w gnieździe oprawki. Poprawna jest odpowiedź "D", bo przedstawia samą płytkę, a pozostałe zdjęcia dotyczą innych części narzędzia lub osprzętu mocującego.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania płytki skrawającej przeznaczonej do zamocowania w gnieździe oprawki noża tokarskiego. W narzędziach składanych płytka jest elementem eksploatacyjnym: to ona tworzy krawędzie skrawające i po stępieniu jest obracana na kolejne ostrze lub wymieniana.

Odpowiedź "D" jest poprawna, ponieważ wskazuje fotografię przedstawiającą samą płytkę skrawającą, czyli niewielki element roboczy z wyraźnymi narożami/krawędziami, często również z otworem lub powierzchniami przylegania służącymi do pewnego osadzenia w gnieździe.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo przedstawiają elementy, które bywają mylone z płytką, ale pełnią inną funkcję:

  • mogą pokazywać oprawkę noża (część trzymająca narzędzie w imaku), która ma gniazdo, lecz nie jest elementem skrawającym;
  • mogą przedstawiać element dociskowy lub śrubę mocującą, które służą do zamocowania płytki, ale nie skrawają materiału;
  • mogą dotyczyć klucza/akcesoriów do wymiany, które również nie są płytką.

Wskazówka egzaminacyjna: czytając pytanie, podkreśl słowa "płytkę skrawającą" i "do zamocowania w gnieździe oprawki". Następnie na zdjęciach szukaj elementu, który realnie ma krawędzie/naroża robocze i jest częścią wymienną, a nie korpusem narzędzia ani osprzętem montażowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płytka skrawająca to wymienny element roboczy narzędzia tokarskiego, który ma krawędzie/naroża skrawające i wykonuje właściwe skrawanie materiału. Osadza się ją w gnieździe oprawki i mocuje śrubą lub dociskiem, aby zapewnić stabilność i powtarzalność ustawienia.
Płytka jest mała i ma wyraźne naroża/krawędzie robocze; często widać też powierzchnie przylegania lub otwór mocujący. Oprawka jest znacznie większa, ma trzonek do zamocowania w imaku i gniazdo pod płytkę, ale sama nie stanowi wymiennego "ostrza".
Gniazdo zapewnia dokładne pozycjonowanie płytki (kąty i wysokość) oraz przeniesienie sił skrawania na oprawkę. Dzięki temu płytka pracuje stabilnie, a wymiana jest szybka i nie wymaga ostrzenia całego narzędzia, tylko obrotu/wymiany płytki.
Nie zawsze. Wiele płytek ma otwór do mocowania śrubą, ale spotyka się też płytki mocowane dociskiem lub klinem, gdzie otwór może nie występować. Na zdjęciu warto szukać przede wszystkim krawędzi skrawających i kształtu typowego dla płytek wymiennych.
Najczęściej mylone są: oprawka noża (korpus), śruba mocująca, docisk/płytka dociskowa oraz klucz do wymiany. To elementy montażowe i konstrukcyjne, a nie część skrawająca. Płytka to "ostrze" – niewielki element eksploatacyjny.
Wymiana jest potrzebna, gdy pojawiają się oznaki zużycia: pogorszenie chropowatości, wzrost siły skrawania i drgań, przypalenia, słabsze odprowadzanie wióra lub widoczne wyszczerbienia krawędzi. W praktyce operator ocenia stan ostrza i wymienia/obraca płytkę zgodnie z technologią.
Złe zamocowanie może powodować bicie, drgania, wykruszanie krawędzi, gorszą jakość powierzchni i ryzyko wyrwania płytki. Dodatkowo pogarsza powtarzalność wymiaru. Dlatego przed pracą należy oczyścić gniazdo, prawidłowo dosunąć płytkę i pewnie ją dokręcić.
Najbardziej rozpoznawcze są: liczba naroży/krawędzi, kształt (np. trójkątny, rombowy, kwadratowy), obecność fazy lub łamacza wióra oraz ewentualny otwór mocujący. Na zdjęciach egzaminacyjnych to zwykle wystarcza, by odróżnić płytkę od śruby i oprawki.
Nie. Nóż tokarski (w wersji składanej) to zestaw: oprawka + płytka + elementy mocujące. Płytka jest tylko częścią roboczą i wymienną. Na egzaminie trzeba zwracać uwagę, czy pytanie dotyczy całego narzędzia, czy wyłącznie płytki.
Najlepiej ćwiczyć na realnych narzędziach lub zdjęciach: nazywaj elementy (oprawka, gniazdo, płytka, śruba/docisk) i wskazuj ich funkcję. Pomaga też porównywanie rozmiaru i położenia: płytka jest w miejscu styku z materiałem i ma krawędzie skrawające.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że płytka skrawająca to wymienny element roboczy noża tokarskiego (z krawędziami/narożami skrawającymi), który mocuje się w gnieździe oprawki.

Materiały:

  • Instrukcje producentów oprawek i płytek (katalogi narzędzi skrawających) – część: budowa i mocowanie płytek
  • Materiały dydaktyczne z obróbki skrawaniem dla operatorów obrabiarek – dział: narzędzia tokarskie składane
  • Ćwiczenia warsztatowe: identyfikacja elementów noża tokarskiego na stanowisku (oprawka, płytka, śruba/docisk)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego