KWALIFIKACJA BUD21 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 29.
Po uformowaniu nasypu ziemnego w 4 przekrojach pomierzono w osi rzędną jego korony. W którym przekroju należy dokonać korekty, jeżeli wiadomo, że dopuszczalne odchylenie rzędnej korony wynosi ± 5 cm?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi pomiarów rzędnych korony nasypu ziemnego w czterech przekrojach.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać przekrój do korekty, trzeba porównać zmierzoną rzędną korony w każdym z 4 przekrojów z wartością odniesienia z rysunku/tabeli i policzyć odchyłkę.
Jeśli odchyłka bezwzględna jest większa niż 5 cm, przekrój wymaga poprawy. Z danych zadania wynika, że warunek przekroczenia spełnia przekrój oznaczony literą C.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach dotyczących robót ziemnych "rzędna korony nasypu" oznacza wysokość (poziom) w osi korony, wyrażoną jako rzędna wysokościowa. Po uformowaniu nasypu wykonuje się pomiar kontrolny (najczęściej niwelacją), a następnie porównuje wynik z wartością odniesienia (projektowaną albo wytyczoną do realizacji).

Kluczowy jest zapis: dopuszczalne odchylenie wynosi ± 5 cm. Oznacza to tolerancję dwustronną: zarówno przewyższenie, jak i zaniżenie korony jest dopuszczalne, ale tylko do granicy 5 cm włącznie. W praktyce liczy się odchyłkę bezwzględną:

odchyłka = |rzędna zmierzona − rzędna odniesienia|

Następnie ocenia się każdy przekrój osobno:

  • jeśli odchyłka jest ≤ 5 cm, wykonanie mieści się w tolerancji i korekta nie jest wymagana;
  • jeśli odchyłka jest > 5 cm, przekrój przekracza tolerancję i należy wykonać korektę (np. profilowanie, dosypkę/zdjęcie materiału, a następnie ponowną kontrolę).

Wśród podanych odpowiedzi poprawna jest "C", czyli przekrój oznaczony literą C, ponieważ to w nim odchylenie rzędnej korony przekracza dopuszczalne ±5 cm.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo odpowiadają przekrojom, w których: (1) odchyłka mieści się w granicy 5 cm, albo (2) błędnie zinterpretowano znak odchyłki i nie zastosowano wartości bezwzględnej. Typową pułapką jest uznanie, że tylko "plus" jest kontrolowany, albo że wartości "bliskie 5 cm" można zaokrąglać w górę bez konsekwencji. Na egzaminie zawsze traktuj tolerancję jako przedział domknięty od −5 cm do +5 cm, a o korekcie decyduj na podstawie odchyłki bezwzględnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rzędna korony nasypu to wysokość (poziom) punktu na koronie nasypu wyrażona jako rzędna wysokościowa w przyjętym układzie odniesienia. W praktyce kontroluje się ją pomiarem geodezyjnym w osi korony i porównuje z rzędną projektowaną/wytyczoną.
Zapis ±5 cm oznacza tolerancję dwustronną: wykonanie może być zarówno wyższe, jak i niższe od wartości odniesienia, ale nie więcej niż o 5 cm. Dopuszczalny przedział to od −5 cm do +5 cm (zwykle włącznie). O korekcie decyduje przekroczenie tej granicy.
Najpierw ustal wartość odniesienia (projektowaną/wytyczoną) i wartość zmierzoną. Odchyłkę licz jako różnicę: rzędna zmierzona minus rzędna odniesienia, a do oceny tolerancji użyj wartości bezwzględnej: |różnica|. To eliminuje błąd znaku.
Bo tolerancja "±" dotyczy zarówno przekroczeń dodatnich, jak i ujemnych. Odchyłka −6 cm jest tak samo niedopuszczalna jak +6 cm. Użycie wartości bezwzględnej pozwala porównać "wielkość błędu" z limitem 5 cm bez względu na kierunek odchylenia.
Korekta jest wymagana wtedy, gdy odchyłka bezwzględna rzędnej korony w danym przekroju przekracza dopuszczalną tolerancję, np. |Δh| > 5 cm. W praktyce oznacza to konieczność dosypania i zagęszczenia lub zebrania nadmiaru materiału oraz ponownego pomiaru kontrolnego.
Najczęściej są to: nierówne rozkładanie warstw, niewłaściwe profilowanie, osiadanie wskutek niedostatecznego zagęszczenia, błędy w wytyczeniu wysokości, a także zmiany wilgotności i właściwości gruntu. Dlatego po uformowaniu korony wykonuje się pomiary w kilku przekrojach.
Zależy od interpretacji zapisu w zadaniu/specyfikacji, ale w typowym rozumieniu tolerancji ±5 cm granice są dopuszczalne. To znaczy, że odchyłka 5 cm mieści się jeszcze w tolerancji, a korekty wymagają dopiero wartości większe niż 5 cm. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa "dopuszczalne".
W tabelach kontrolnych najczęściej są osobne kolumny, np. "rzędna projektowana/wytyczona" oraz "rzędna zmierzona". Jeśli jest tylko jedna wartość w przekroju, zwykle jest to pomiar i trzeba ją porównać do wartości podanej na rysunku profilu. Zawsze sprawdź nagłówki i jednostki.
Najczęstsze to: pomylenie znaku (plus/minus), brak wartości bezwzględnej, porównanie do złej wartości odniesienia, zaokrąglanie "na oko" oraz nieuwzględnienie, że tolerancja jest dwustronna. Pomaga prosty schemat: różnica → wartość bezwzględna → porównanie z 5 cm.
Ćwicz zadania z niwelacji i kontroli robót ziemnych: liczenie odchyłek w przekrojach, odczyt danych z rysunków/tabel oraz interpretację zapisów typu ±. Stosuj stałą procedurę obliczeń i zapisuj pośrednie wyniki. Warto też powtarzać pojęcia: korona, skarpa, niweleta, przekrój.
info

Statystycznie 37% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Z danych zadania wynika, że warunek przekroczenia spełnia przekrój oznaczony literą C."

Materiały:

  • Podręczniki z geodezji inżynieryjnej/budowlanej (niwelacja, rzędne, przekroje)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji BUD.21 z zakresu robót ziemnych i kontroli jakości
  • Instrukcje/specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót ziemnych stosowane na budowach (STWiOR/WTWiO) – w zakresie tolerancji niwelety i profilu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego