Mak lekarski (Papaver somniferum) jest klasycznym źródłem alkaloidów opiumowych. Farmakognostycznym surowcem otrzymywanym z tej rośliny jest opium (zagęszczony sok mleczny z niedojrzałych torebek), z którego izoluje się poszczególne alkaloidy.
Odpowiedź "Morfina" jest poprawna, ponieważ morfina stanowi najważniejszy i dominujący ilościowo alkaloid opiumowy występujący w surowcu z maku. W praktyce dydaktycznej i egzaminacyjnej, gdy pytanie zawiera kryterium "główny", oczekuje się wskazania właśnie morfiny.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Kodeina" to również alkaloid związany z opium i może być pozyskiwana z maku, jednak nie jest traktowana jako składnik główny. To typowa pułapka dla osób, które pamiętają, że kodeina może być naturalnym składnikiem opium, ale pomijają słowo "główny".
- "Atropina" jest alkaloidem tropanowym charakterystycznym dla roślin z rodzaju Atropa (np. pokrzyk wilcza jagoda), a nie dla maku. Wybór tej opcji wynika często z mylenia źródeł surowców roślinnych.
- "Aloina" jest związkiem (glikozydem antrachinonowym) pochodzącym z aloesu, stosowanym w innym kontekście surowcowym niż alkaloidy opiumowe.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się doprecyzowanie typu "główny", "najważniejszy", "dominujący", należy wybrać składnik stanowiący podstawową frakcję surowca, a nie każdy związek, który może w nim występować.
