KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 32.
Podczas analizy procesu wykonania przekładni ślimakowych stwierdzono następujące zdolności produkcyjne poszczególnych stanowisk roboczych (patrz tabela). Ograniczenie dla tego procesu stanowią stanowiska
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zdolności produkcyjnych różnych stanowisk roboczych w kontekście procesu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ograniczenie procesu (wąskie gardło) to stanowisko o najmniejszej zdolności produkcyjnej, bo to ono wyznacza maksymalną przepustowość całej sekwencji operacji. Na podstawie danych z tabeli najmniejszą przepustowość mają stanowiska malarskie, więc one stanowią ograniczenie analizowanego procesu.

Pełne wyjaśnienie:

W procesie złożonym z kilku kolejnych stanowisk roboczych całkowita wydajność jest ograniczona przez wąskie gardło, czyli etap o najmniejszej zdolności produkcyjnej (najniższej przepustowości). Nawet jeśli pozostałe stanowiska mogą pracować szybciej, nie zwiększy to wydajności całego procesu ponad to, co "przepuści" ograniczenie.

Dlatego, analizując tabelę zdolności produkcyjnych, należy:

  • porównać zdolności wszystkich wymienionych stanowisk,
  • zidentyfikować stanowisko o najmniejszej wartości (minimum),
  • uznać je za ograniczenie procesu.

Z danych w tabeli wynika, że najmniejszą zdolność mają stanowiska malarskie, więc to one ograniczają przepływ zlecenia przez cały proces wykonywania przekładni ślimakowych.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ:

  • Stanowiska frezarskie nie są ograniczeniem, jeśli ich zdolność jest wyższa niż najsłabszego etapu; w takim układzie mogą tworzyć zapas przed wąskim gardłem, ale nie wyznaczają przepustowości procesu.
  • Stanowiska tokarskie często kojarzą się z długim czasem obróbki, jednak wąskie gardło wskazuje się na podstawie danych liczbowych, a nie intuicji co do "trudności" operacji.
  • Stanowiska kontrolne bywają postrzegane jako spowalniające, lecz dopiero najniższa zdolność w zestawieniu czyni dany etap ograniczeniem; jeśli kontrola ma większą przepustowość niż malowanie, nie ogranicza procesu.

W praktyce, po wskazaniu ograniczenia, usprawnienia (np. lepsza organizacja pracy, skrócenie przezbrojeń, równoległe stanowisko, dodatkowa zmiana) powinny być kierowane przede wszystkim na etap ograniczający, bo to najszybciej poprawia wynik całego procesu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wąskie gardło to etap/stanowisko o najmniejszej przepustowości, które ogranicza tempo całego procesu. Nawet jeśli inne stanowiska są szybsze, produkcja nie przekroczy możliwości wąskiego gardła, bo to ono determinuje maksymalny wypływ wyrobów.
Porównaj zdolności produkcyjne wszystkich stanowisk i wskaż najmniejszą wartość. Stanowisko z minimum jest ograniczeniem, bo to ono narzuca tempo całej sekwencji operacji. W zadaniach egzaminacyjnych to zwykle jedno stanowisko o wyraźnie niższej zdolności.
W układzie szeregowym wyrób musi przejść przez każdy etap. Jeśli jeden etap jest wolniejszy, pozostałe mogą co najwyżej tworzyć zapas przed nim. Całkowita wydajność nie przekroczy tego, co jest w stanie wykonać najwolniejsze stanowisko.
Nie. Kontrola jakości staje się wąskim gardłem tylko wtedy, gdy jej przepustowość jest najniższa w całym procesie. Częsty błąd to wybór kontroli "z rozpędu", bez sprawdzenia danych. Wąskie gardło wskazuje się na podstawie liczb, nie intuicji.
Skuteczne są działania skierowane wprost na ograniczenie: skrócenie przezbrojeń, lepsze planowanie kolejki zleceń, dodatkowa zmiana, równoległe stanowisko, eliminacja przestojów, priorytetyzacja zleceń. Usprawnianie etapów niebędących ograniczeniem zwykle nie zwiększa wyniku całego procesu.
Najsłabsze stanowisko to to z najmniejszą zdolnością, a nie to, które wydaje się najtrudniejsze technologicznie. Znaczenie technologiczne nie musi oznaczać ograniczenia. Na egzaminie zawsze opieraj się na porównaniu wartości z tabeli lub opisu.
Najczęściej: wybór stanowiska "kojarzącego się z wolnym" (np. kontrola) bez analizy danych, pomijanie jednego wiersza tabeli, mylenie największej wartości z ograniczeniem, oraz traktowanie stanowisk równoległych tak samo jak szeregowych. Pomaga zasada: ograniczenie = minimum przepustowości.
Tak. Zmienia się wraz z asortymentem, przezbrojeniami, awariami, absencją pracowników, jakością materiału czy sezonowością zleceń. Dlatego w praktyce analizę wykonuje się dla konkretnego wyrobu i aktualnych warunków, a nie "raz na zawsze".
To ono wyznacza realną przepustowość i dostępność mocy, więc determinuje możliwe terminy realizacji. Jeśli plan zakłada większą produkcję niż możliwości ograniczenia, pojawią się kolejki i opóźnienia. Dobrą praktyką jest planowanie z buforem przed ograniczeniem.
Ćwicz zadania z tabelami przepustowości: wskazywanie minimum, interpretację wąskiego gardła oraz proste scenariusze usprawnień (co zmieni wynik procesu). Warto też znać pojęcia: przepustowość, takt, wydajność, przestój, przezbrojenie i bufor międzyoperacyjny.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Ograniczenie procesu (wąskie gardło) to stanowisko o najmniejszej zdolności produkcyjnej, bo to ono wyznacza maksymalną przepustowość całej sekwencji operacji."

Źródła:

  • Eliyahu M. Goldratt, Jeff Cox, "The Goal: A Process of Ongoing Improvement", rozdziały dot. bottleneck/constraints (różne wydania; pojęcie wąskiego gardła i ograniczenia procesu)
  • Wallace J. Hopp, Mark L. Spearman, "Factory Physics", rozdziały dot. przepustowości (throughput) i bottlenecków w systemach produkcyjnych

Materiały:

  • Podręczniki z organizacji produkcji i planowania zdolności (rozdziały o przepustowości i wąskich gardłach)
  • Materiały dydaktyczne z technologii maszyn: marszruta technologiczna i stanowiska obróbkowe
  • Zadania ćwiczeniowe z identyfikacji wąskiego gardła na podstawie tabel przepustowości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego