KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 36.
Podczas badania próbki wody z rzeki otrzymano: pH=7,5, przewodnictwo=800 µS/cm, azotany=55 mg/l. Jaką jakość ma ta woda w kontekście dopuszczalnych norm dla wód powierzchniowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kluczowe jest odniesienie wyniku do kontekstu wód powierzchniowych.
Azotany = 55 mg/l oznaczają wartość powyżej progu 50 mg/l, co wskazuje na zanieczyszczenie azotanami. pH=7,5 informuje o odczynie lekko zasadowym, ale o klasyfikacji decyduje tu przekroczenie stężenia NO3-.

Pełne wyjaśnienie:

W ocenie jakości próbki zawsze trzeba najpierw ustalić kontekst normatywny (tu: wody powierzchniowe). Te same wartości liczbowe mogą mieć inne znaczenie dla wody pitnej, a inne dla wód rzecznych.

Dlaczego A jest poprawne?
Podano azotany = 55 mg/l. W kryteriach dotyczących wód powierzchniowych za zanieczyszczenie azotanami przyjmuje się sytuację, gdy zawartość azotanów jest powyżej 50 mg/l. Ponieważ 55 mg/l > 50 mg/l, próbka spełnia warunek zanieczyszczenia, więc poprawny wniosek to: woda jest zanieczyszczona.

Jak interpretować pozostałe parametry?

  • pH = 7,5 oznacza odczyn lekko zasadowy (bo pH>7). To ważna informacja opisowa, ale sama w sobie nie przesądza o spełnieniu lub niespełnieniu kryterium dla azotanów.
  • Przewodnictwo = 800 µS/cm wskazuje na podwyższoną zawartość jonów (mineralizację). Może sugerować dopływ zanieczyszczeń lub soli, ale bez konkretnego progu/klasy dla tego zadania nie jest parametrem rozstrzygającym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • B "Woda odpowiada normom." – jest niezgodna z danymi, bo azotany przekraczają próg 50 mg/l (55 mg/l).
  • C "Woda jest lekko zasadowa, wymaga dalszych badań." – część o pH jest prawdziwa, ale odpowiedź unika jednoznacznej oceny mimo że w zadaniu jest parametr rozstrzygający (azotany powyżej progu). To typowa pułapka: prawdziwa informacja poboczna nie zastępuje właściwego wniosku.
  • D "Nie można określić jakości bez pełnej analizy." – w pełnej praktyce laboratoryjnej ocena bywa wieloparametrowa, jednak w tym zadaniu wskazano konkretne dane wystarczające do wniosku o zanieczyszczeniu azotanami w przyjętym kontekście.

Wskazówka egzaminacyjna: zwracaj uwagę na znaki nierówności w kryteriach ("> 50" vs "= 50"). Wartości graniczne są najczęstszym źródłem pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W kontekście kryterium progowego 50 mg/l dla oceny zanieczyszczenia azotanami w wodach powierzchniowych wynik 55 mg/l oznacza przekroczenie progu. Taki wynik sugeruje presję biogenów (np. spływ nawozów lub dopływ ścieków) i kwalifikuje wodę jako zanieczyszczoną azotanami.
Skala pH ma punkt neutralny przy 7. Gdy pH jest większe niż 7, rośnie udział jonów zasadowych w roztworze i mówimy o odczynie zasadowym. pH=7,5 to więc lekko zasadowe. Odczyn kwasowy dotyczy wartości poniżej 7.
Nie zawsze. Przewodnictwo informuje o ilości rozpuszczonych jonów (mineralizacji), ale bez wskazanego progu normatywnego nie przesądza o "zanieczyszczeniu". Może rosnąć także naturalnie (np. zasolenie geologiczne). W zadaniach egzaminacyjnych jest zwykle parametrem pomocniczym.
Najpierw sprawdź przeznaczenie próbki w treści zadania: woda do spożycia (pitna) lub woda z rzeki/jeziora (powierzchniowa). Limity mogą się różnić, a nawet to samo stężenie może być "na granicy" w jednym kontekście i "zanieczyszczające" w innym.
Nie. Wartość równa limitowi/progowi (50 mg/l) jest graniczna, ale nie jest "powyżej". W praktyce uwzględnia się jeszcze niepewność pomiaru, dlatego wyniki graniczne wymagają ostrożnej interpretacji i często kontroli lub potwierdzenia w kolejnych próbkach.
Najczęściej są to spływy rolnicze (nawozy azotowe z pól) oraz dopływ ścieków bytowych i przemysłowych. Azotany łatwo migrują w środowisku wodnym, dlatego w zlewniach rolniczych ich stężenia mogą rosnąć szczególnie po opadach i w okresach nawożenia.
Azotany mogą ulegać przemianom do azotynów, które są groźne zwłaszcza dla niemowląt (ryzyko methemoglobinemii). Środowiskowo nadmiar związków azotu wspiera eutrofizację (nadmierny rozwój glonów), pogorszenie warunków tlenowych i spadek jakości ekosystemu wodnego.
Typowo rozszerza się analizę o inne formy azotu (np. azotyny, amoniak/amon), parametry tlenowe oraz wskaźniki zanieczyszczeń ogólnych. Często bada się też sezonowość i lokalizację punktów poboru, aby ustalić źródło dopływu biogenów i ocenić trend zmian.
Stosuj prostą procedurę: (1) ustal typ wody i normę odniesienia, (2) sprawdź znak nierówności ("=", ">", "<"), (3) dopiero potem oceniaj parametry pomocnicze (np. przewodnictwo). To ogranicza błędy intuicyjne i "strzelanie" odpowiedzi.
Niepewność pomiaru mówi, w jakim zakresie może leżeć wartość rzeczywista. Przy wynikach bliskich progom (np. okolice 50 mg/l) może się okazać, że po uwzględnieniu niepewności wynik jest "na granicy". W praktyce stosuje się wtedy powtórzenia, kontrolę jakości i ocenę trendu.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Kluczowe jest odniesienie wyniku do kontekstu wód powierzchniowych.Azotany = 55 mg/l oznaczają wartość powyżej progu 50 mg/l, co wskazuje na zanieczyszczenie azotanami."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, Dz.U. 2017 poz. 2294 (wymaganie: azotany 50 mg/l)
  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 czerwca 2021 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych oraz sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, Dz.U. 2021 poz. 1475

Materiały:

  • Treść Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7.12.2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 2294) – wymagania dla wody przeznaczonej do spożycia
  • Treść Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 25.06.2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 1475) – klasyfikacja stanu wód
  • Podręcznik z chemii analitycznej/środowiskowej: interpretacja pH, przewodnictwa i związków azotu

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego