KWALIFIKACJA EKA7 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 35.
Podczas inwentaryzacji w jednostce handlu detalicznego stwierdzono niedobór gotówki w kasie zawiniony przez osobę materialnie odpowiedzialną, która nie zgadza się na spłatę tego niedoboru. Sprawę skierowano na drogę postępowania sądowego. W tej sytuacji rozliczenie ujawnionego niedoboru gotówki w kasie zostanie ujęte w księgach rachunkowych zapisem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skierowanie sprawy do sądu oznacza, że roszczenie wobec osoby odpowiedzialnej należy wykazać jako należność dochodzoną na drodze sądowej (należność sporna), a nie jako zwykły rozrachunek pracowniczy.
Dlatego księguje się: Wn "Należności dochodzone na drodze sądowej", Ma "Rozliczenie niedoborów i szkód".

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji ujawniono niedobór gotówki w kasie zawiniony przez osobę materialnie odpowiedzialną. Kluczowa informacja brzmi: osoba ta nie zgadza się na spłatę, a sprawę skierowano na drogę postępowania sądowego. To zmienia charakter rozrachunku.

Jeżeli jednostka dochodzi od sprawcy zwrotu, niedobór nie musi automatycznie obciążać kosztów w momencie ujawnienia. Powstaje bowiem roszczenie wobec osoby odpowiedzialnej. Gdy roszczenie staje się sporne i jest dochodzone formalnie (np. w sądzie), w ewidencji typowo przekwalifikowuje się je na konto należności dochodzonych/spornych.

Dlatego poprawny zapis wskazuje na ujęcie po stronie Wn należności "dochodzi się w sądzie", a po stronie Ma pozostaje konto rozliczeniowe służące do ewidencji i rozliczenia niedoborów i szkód. Taki zapis odzwierciedla, że jednostka oczekuje uzyskania zwrotu od osoby odpowiedzialnej, ale roszczenie ma już status sporny.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne w tym przypadku?

  • Ujęcie na "Rozliczenie niedoborów i szkód" oraz "Pozostałe rozrachunki z pracownikami" pasuje raczej do etapu, gdy rozrachunek z pracownikiem jest jeszcze zwykły (nie sporny) i nie ma informacji o dochodzeniu sądowym.
  • Ujęcie "Pozostałe koszty operacyjne" oznaczałoby zaliczenie niedoboru do kosztów, co jest typowe, gdy niedobór jest niezawiniony albo gdy brak realnej możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia. Tu jednak jednostka kieruje sprawę do sądu.
  • Zapis, w którym "Pozostałe rozrachunki z pracownikami" są po stronie Wn, a "Należności dochodzone…" po stronie Ma, odwraca logikę: należność nie powinna być zmniejszana (Ma) w momencie jej powstania/wyodrębnienia jako spornej.

Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa: "nie zgadza się" i "postępowanie sądowe". One sugerują klasyfikację roszczenia jako należności sporne/dochodzonej, a nie zwykłego rozrachunku lub kosztu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niedobór gotówki zawiniony to brak środków pieniężnych stwierdzony w kasie, za który można przypisać odpowiedzialność konkretnej osobie materialnie odpowiedzialnej. W praktyce oznacza to powstanie roszczenia jednostki o zwrot brakującej kwoty, a nie tylko "stratę" ujmowaną automatycznie w kosztach.
Inwentaryzacja kasy porównuje stan rzeczywisty gotówki ze stanem wynikającym z ewidencji. Różnice (nadwyżki lub niedobory) wymagają dekretacji, czyli wskazania kont, na których zostaną ujęte. Kluczowe jest ustalenie przyczyny oraz tego, czy różnica jest zawiniona i czy będzie dochodzona.
Gdy niedobór jest zawiniony i można dochodzić zwrotu od sprawcy, powstaje roszczenie (należność). Ujęcie w kosztach byłoby typowe wtedy, gdy brak jest możliwości odzyskania środków albo niedobór jest niezawiniony. Informacja o dochodzeniu roszczenia zmienia sens ekonomiczny operacji.
To konto służy do wyodrębnienia należności, które stały się sporne i są dochodzone formalnie (np. w sądzie). W ewidencji pokazuje ono, że jednostka ma roszczenie, ale jego odzyskanie wymaga rozstrzygnięcia lub działań prawnych, więc ryzyko nieściągalności jest większe niż przy zwykłych rozrachunkach.
Przekwalifikowanie następuje wtedy, gdy dłużnik kwestionuje obowiązek zapłaty, odmawia spłaty lub sprawa trafia na drogę postępowania sądowego. W zadaniach egzaminacyjnych sygnałem są sformułowania typu "nie zgadza się", "odmówił spłaty", "skierowano do sądu".
Można, ale zależy to od okoliczności. Ujęcie w "Pozostałych kosztach operacyjnych" jest typowe, gdy niedobór obciąża wynik jednostki (np. brak sprawcy, brak możliwości dochodzenia, niedobór niezawiniony). Jeżeli jednak istnieje roszczenie wobec osoby odpowiedzialnej, najpierw rozważa się ujęcie należności.
Jest to konto rozliczeniowe, na którym ujmuje się ujawnione niedobory i szkody do czasu ich ostatecznego rozstrzygnięcia (np. obciążenia osoby odpowiedzialnej, zaliczenia do kosztów, umorzenia). Dzięki temu można kontrolować, które niedobory są jeszcze "w toku" i jak zostaną rozliczone.
"Pozostałe rozrachunki z pracownikami" pokazują typowe zobowiązania lub należności wobec pracowników, ale nie zawsze oddają status sporu prawnego. Gdy sprawa trafia do sądu, w zadaniach egzaminacyjnych zwykle oczekuje się wyodrębnienia należności jako dochodzonej sądownie, aby pokazać jej szczególny charakter.
Najczęstsze błędy to: automatyczne księgowanie niedoboru w koszty mimo informacji o roszczeniu, pomijanie etapu "rozliczenia niedoborów", mylenie zwykłych rozrachunków z należnościami spornymi oraz odwracanie stron zapisu Wn/Ma. Pomaga analiza: kto jest dłużnikiem i jaki jest status należności.
Szukaj sformułowań: "skierowano sprawę do sądu", "postępowanie sądowe", "dochodzone na drodze sądowej", "spór", "odmowa zapłaty". Takie zwroty wskazują na wyodrębnienie należności jako spornej, zamiast pozostawienia jej na standardowym koncie rozrachunkowym.
info

Około 30% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki do rachunkowości finansowej (działy: inwentaryzacja, rozrachunki, niedobory i szkody)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.7 dotyczące planu kont i ewidencji operacji gospodarczych
  • Zadania praktyczne z dekretacji: niedobory zawinione/niezawinione, roszczenia, należności sporne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego