KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 32.
Podczas konserwacji instalacji antenowej stwierdzono pomyłkę instalatora. W miejsce prawidłowego przewodu o impedancji falowej 75 Ω podłączono przewód o impedancji falowej 300 Ω. W wyniku tej pomyłki poziom sygnału odbieranego przez odbiornik
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niedopasowanie impedancyjne (zamiast 75 Ω użyto 300 Ω) powoduje powstawanie odbić fali na granicy linia–obciążenie.
W efekcie mniejsza część mocy sygnału jest przekazywana do wejścia odbiornika, a większa wraca w stronę źródła, więc poziom sygnału u odbiornika spada.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacjach antenowych kluczowe jest dopasowanie impedancyjne elementów toru: anteny/układu dopasowującego, przewodu oraz wejścia odbiornika. Typowe tory RTV wykorzystują przewód o impedancji falowej 75 Ω.

Gdy zamiast przewodu 75 Ω zastosuje się przewód 300 Ω, pojawia się silne niedopasowanie. Na przejściu między elementami o różnych impedancjach część fali elektromagnetycznej nie jest pochłaniana przez obciążenie, tylko ulega odbiciu i propaguje się z powrotem w stronę źródła. To zjawisko prowadzi do:

  • zmniejszenia mocy skutecznie dostarczanej do wejścia odbiornika,
  • powstania fali stojącej w linii (zwiększonego SWR),
  • większej wrażliwości na dodatkowe straty i zakłócenia.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "zmniejszył się" — odbiornik otrzymuje mniejszy poziom sygnału niż w warunkach dopasowania.

Odpowiedź "nie uległ zmianie" jest błędna, bo ignoruje podstawowy skutek niedopasowania: zmienia się podział mocy między falę padającą i odbitą, więc nie ma podstaw, by poziom na obciążeniu pozostał taki sam.

Odpowiedź "zwiększył się" jest błędna, ponieważ samo "większe Ω" nie oznacza "więcej sygnału". Bez dopasowania nie uzyskuje się wzrostu mocy na obciążeniu, a typowym efektem jest jej spadek.

Odpowiedź "był równy 0" jest zbyt skrajna: niedopasowanie zwykle pogarsza przekaz energii, ale nie musi całkowicie uniemożliwić odbioru. Sygnał może nadal docierać, tylko na niższym poziomie i z gorszą jakością.

W praktyce serwisowej warto pamiętać, że podobne objawy mogą dawać także złe złącza, uszkodzenia ekranu, korozja lub nieprawidłowe elementy dopasowujące (np. brak przejścia 300/75 Ω).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Impedancja falowa to parametr linii transmisyjnej opisujący zależność napięcia do prądu fali biegnącej w przewodzie. W instalacjach RTV najczęściej spotkasz 75 Ω, a w starszych rozwiązaniach także 300 Ω (np. linie symetryczne). Dopasowanie impedancji ogranicza odbicia i straty.
W praktyce domowych instalacji TV i SAT większość urządzeń (gniazda, rozgałęźniki, wzmacniacze, tunery) ma wejścia/wyjścia 75 Ω. Użycie jednego standardu ułatwia dopasowanie całego toru, zmniejsza odbicia i pomaga utrzymać stabilny poziom sygnału.
Pojawiają się odbicia fali na granicy różnych impedancji, co zmniejsza moc docierającą do obciążenia (odbiornika). W torze może powstać fala stojąca, a w praktyce rośnie ryzyko pogorszenia jakości obrazu/dźwięku lub większej podatności na zakłócenia.
Nie. Zwykle sygnał nadal dociera, ale na niższym poziomie i z gorszym "marginesem" jakości. Całkowity brak odbioru częściej wynika z przerwy w przewodzie, zwarcia, uszkodzonego złącza, braku zasilania wzmacniacza lub bardzo dużego tłumienia, a nie z samego niedopasowania.
Najczęściej obserwuje się spadek poziomu sygnału, okresowe zaniki, "pikselozę" w DVB-T/DVB-S, wrażliwość na poruszenie przewodu lub zmianę pogody. Czasem problem jest zależny od częstotliwości, bo odbicia i fala stojąca mogą wzmacniać lub tłumić wybrane kanały.
Najprościej po rodzaju przewodu i oznaczeniach producenta. 75 Ω to zwykle kabel koncentryczny, a 300 Ω to najczęściej linia symetryczna (płaska "wstęga"). W serwisie pomocne są także pomiary reflektometrem lub analizatorem (ocena odbić/SWR) oraz kontrola dokumentacji elementów toru.
W praktyce wszystkie elementy w standardowej instalacji RTV: złącza, gniazda, rozgałęźniki, odgałęźniki, wzmacniacze, tłumiki i wejście odbiornika. Jeśli pojawia się element 300 Ω (np. antena symetryczna), stosuje się układ dopasowujący/symetryzator, aby przejść na 75 Ω.
Niedopasowanie zmniejsza przekaz energii, ale nie "odcina" sygnału jak przerwa w obwodzie. Aby poziom spadł do zera, musiałoby dojść do sytuacji typu rozłączenie, zwarcie lub całkowite ekranowanie/zanik sygnału. W realnej instalacji częściej zobaczysz spadek i pogorszenie jakości.
Częsty błąd to traktowanie impedancji jak zwykłej rezystancji ("większe Ω = lepiej/gorzej") bez analizy dopasowania. Drugi błąd to pomijanie odbić i fali stojącej. Pomaga zapamiętać zasadę: zgodność impedancji w torze minimalizuje odbicia i maksymalizuje moc na obciążeniu.
Warto opanować definicje: impedancja falowa, dopasowanie, odbicie, SWR oraz umieć wskazać skutki praktyczne (spadek mocy/poziomu, problemy jakości). Przećwicz zadania sytuacyjne: dobór kabla 75 Ω, rola symetryzatora 300/75 Ω, typowe usterki złączy i przewodów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: Transmission line — https://en.wikipedia.org/wiki/Transmission_line (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: Impedance matching — https://en.wikipedia.org/wiki/Impedance_matching (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: Reflection coefficient — https://en.wikipedia.org/wiki/Reflection_coefficient (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podstawy teorii linii długich (podręczniki z telekomunikacji/technik mikrofalowych)
  • Materiały dydaktyczne o instalacjach RTV: przewody 75 Ω, złącza, symetryzacja/dopasowanie
  • Ćwiczenia laboratoryjne z pomiaru SWR i strat w torze antenowym

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego