KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 7

PYTANIE NR 34.
Podczas konserwacji urządzenia elektronicznego zauważyłeś, że jeden z rezystorów jest uszkodzony. Jaki typ rezystora wybierzesz do wymiany?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymieniając uszkodzony rezystor, dobiera się zamiennik o tej samej wartości oporności, aby nie zmienić prądów i napięć w obwodzie oraz nie rozregulować punktu pracy układu. Zastosowanie większej lub mniejszej rezystancji zwykle zmienia działanie urządzenia, a "dowolny rezystor" nie jest równoważny.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas konserwacji i napraw urządzeń elektronicznych podstawową zasadą jest zachowanie parametrów elementu, aby układ po naprawie pracował tak samo jak przed awarią. Dlatego przy wymianie uszkodzonego rezystora wybiera się rezystor o tej samej wartości oporności. Zmiana rezystancji wpływa bezpośrednio na zależności prądowo-napięciowe w obwodzie (np. w dzielnikach napięcia, układach polaryzacji tranzystorów, ograniczaniu prądu diod LED), co może prowadzić do błędnej pracy, przegrzewania innych elementów lub niewłaściwych poziomów sygnału.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Rezystor o większej wartości oporności." Większa rezystancja zwykle zmniejsza prąd w danym gałęzi obwodu i może zaniżyć napięcie w punkcie pomiarowym (np. w dzielniku) albo zbyt mocno ograniczyć prąd (np. LED świeci słabo lub wcale). W wielu miejscach układu będzie to zmiana funkcjonalna, a nie naprawa.
  • "Rezystor o mniejszej wartości oporności." Mniejsza rezystancja zwykle zwiększa prąd i może powodować przeciążenie elementów, przegrzanie ścieżek, bezpieczników, tranzystorów lub samego rezystora. To częsty błąd "na skróty", który może doprowadzić do kolejnej awarii.
  • "Dowolny rezystor, ponieważ wszystkie są takie same." Rezystory różnią się nie tylko rezystancją, ale też mocą znamionową, tolerancją, technologią wykonania i parametrami temperaturowymi. Nawet przy tej samej rezystancji niewłaściwy dobór (np. zbyt mała moc) może spowodować szybkie ponowne uszkodzenie.

W praktyce serwisowej warto pamiętać: minimalnym warunkiem poprawnej wymiany jest zgodność wartości rezystancji, a dodatkowo należy dobrać co najmniej odpowiednią moc i akceptowalną tolerancję, zgodnie z zastosowaniem w układzie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najważniejsze jest zachowanie tej samej wartości rezystancji (oporności), bo decyduje ona o prądach i napięciach w układzie. W praktyce trzeba też dobrać odpowiednią moc znamionową i zwykle podobną tolerancję, aby naprawa była trwała.
Większa oporność zwykle zmniejsza prąd w gałęzi obwodu i zmienia spadki napięć. To może rozregulować punkt pracy stopnia, zmienić poziom sygnału lub spowodować, że element wykonawczy (np. LED) nie będzie działał prawidłowo.
Mniejsza oporność często powoduje większy prąd, a więc większą moc wydzielaną w elementach. Skutkiem może być przegrzanie rezystora, przeciążenie tranzystora lub zasilacza, a nawet uszkodzenie ścieżek. To typowy błąd przy doborze zamienników.
Wartość oporności jest kluczowa, ale w serwisie zwykle sprawdza się też moc (np. 0,25 W vs 1 W) i czasem tolerancję oraz typ (metalizowany, węglowy, SMD). Za słaby rezystor może szybko ponownie się uszkodzić.
Najpierw porównaj z dokumentacją lub schematem, jeśli jest dostępny. Gdy oznaczenia są nieczytelne, pomocny bywa pomiar multimetrem, ale najlepiej wykonać go po wylutowaniu jednej końcówki, by uniknąć zafałszowania przez połączenia równoległe w układzie.
Dobierz rezystor o takiej samej lub większej mocy znamionowej niż oryginał, zachowując przy tym tę samą rezystancję. Jeśli nie znasz mocy, oceniaj warunki pracy: czy element się nagrzewał, gdzie był w układzie i jaką ma wielkość/obudowę.
Tolerancja mówi, o ile rzeczywista rezystancja może odbiegać od nominalnej (np. 5% lub 1%). W wielu układach ogólnych 5% wystarczy, ale w torach pomiarowych i precyzyjnych dzielnikach warto zachować taką samą lub lepszą tolerancję, by nie pogorszyć parametrów.
Gdy rezystor jest połączony z innymi elementami, prądy i ścieżki równoległe mogą zmienić wskazanie miernika. Dlatego, jeśli wynik jest podejrzany, odlutuj przynajmniej jedną końcówkę rezystora i zmierz ponownie. To standardowa praktyka diagnostyczna.
Częste objawy to: przebarwienie lub okopcenie, pęknięcia obudowy, zmiana wartości rezystancji poza tolerancję, przerwa (rezystancja bardzo duża) albo lokalne przegrzewanie. Uszkodzenie rezystora bywa też skutkiem awarii innego elementu, więc warto sprawdzić przyczynę.
Utrwal podstawy: prawo Ohma, wpływ rezystancji na prąd i napięcie, zastosowania rezystorów (dzielnik, ogranicznik prądu, polaryzacja). Ćwicz rozpoznawanie wartości z oznaczeń i pomiary multimetrem. Na egzaminie szukaj odpowiedzi zachowującej parametry układu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 72% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Wymieniając uszkodzony rezystor, dobiera się zamiennik o tej samej wartości oporności, aby nie zmienić prądów i napięć w obwodzie oraz nie rozregulować punktu pracy układu."

Źródła:

  • Paul Horowitz, Winfield Hill, "Sztuka elektroniki", wydanie polskie, rozdziały o elementach biernych i podstawach obwodów (rezystory i ich rola)
  • Thomas L. Floyd, "Elektronika. Podstawy", wydanie polskie, dział: rezystory, prawo Ohma i podstawowe zastosowania w obwodach
  • Wikipedia (PL): "Rezystor" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystor (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw elektroniki (dział: elementy bierne i prawo Ohma)
  • Karty katalogowe (datasheet) rezystorów: rezystancja, tolerancja, moc, TCR
  • Instrukcje serwisowe i dobre praktyki ESD oraz lutowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego