KWALIFIKACJA TKO2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 36.
Podczas kontroli urządzeń srk, będących pod napięciem nieprzekraczającym 1 kV, automatyk kolejowy do ochrony zasadniczej nie musi stosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęt ochronny zasadniczy to taki, którym wykonuje się czynności przy częściach czynnych (np. rękawice elektroizolacyjne, narzędzia izolowane, uchwyty do bezpieczników). Dywaniki i chodniki gumowe izolują od podłoża, więc są środkiem dodatkowym, a nie wymaganym w ochronie zasadniczej.

Pełne wyjaśnienie:

W pracy przy urządzeniach będących pod napięciem (do 1 kV) kluczowe jest rozróżnienie między sprzętem ochronnym zasadniczym a sprzętem ochronnym dodatkowym.

Sprzęt zasadniczy to taki, który umożliwia wykonanie czynności przy elementach mogących znajdować się pod napięciem lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie, ograniczając ryzyko porażenia podczas manipulacji. Do tej grupy zalicza się m.in. rękawice elektroizolacyjne (ochrona rąk przy możliwym kontakcie z częściami czynnymi), izolowane narzędzia ręczne (bezpieczne dokręcanie, odkręcanie, regulacje) oraz uchwyty do wymiany bezpieczników mocy (oddzielenie dłoni od elementu, który może mieć potencjał).

Sprzęt dodatkowy nie zastępuje sprzętu zasadniczego, lecz uzupełnia ochronę – najczęściej przez poprawę izolacji od otoczenia. Dywaniki i chodniki gumowe pełnią przede wszystkim rolę izolacji od podłoża, czyli zmniejszają ryzyko przepływu prądu przez ciało do ziemi w razie niekorzystnych warunków. Nie są jednak typowym środkiem, którym wykonuje się bezpośrednią czynność na częściach czynnych, dlatego nie są traktowane jako wymagane do ochrony zasadniczej w tym ujęciu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Izolowane narzędzia ręczne – są przeznaczone do pracy przy elementach pod napięciem; zastąpienie ich zwykłymi narzędziami znacząco zwiększa ryzyko porażenia i zwarcia.
  • Rękawice elektroizolacyjne – stanowią podstawową ochronę dłoni; ich pominięcie przy możliwym kontakcie z częścią czynną jest typowym błędem.
  • Uchwyty do wymiany bezpieczników mocy – umożliwiają bezpieczniejszą obsługę wkładek/elementów, ograniczając ryzyko dotyku i łuku.

W praktyce dywanik warto stosować, gdy warunki podłoża są niepewne, ale sam w sobie nie zastępuje środków zasadniczych wymaganych do manipulacji przy urządzeniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ochrona zasadnicza to środki, które chronią pracownika podczas czynności mogących wiązać się z dotykiem części czynnych lub pracą w ich pobliżu. Typowo obejmuje sprzęt, którym wykonuje się pracę (np. rękawice elektroizolacyjne, narzędzia izolowane), a nie tylko wyposażenie stanowiska.
Sprzęt zasadniczy służy do wykonywania czynności przy elementach mogących być pod napięciem (chroni przy bezpośredniej manipulacji). Sprzęt dodatkowy uzupełnia bezpieczeństwo, np. izoluje od podłoża lub poprawia warunki stanowiska, ale nie zastępuje środków zasadniczych.
Dywanik lub chodnik gumowy działa głównie przez izolację od podłoża, czyli ogranicza możliwość przepływu prądu do ziemi. Nie jest to narzędzie, którym wykonuje się bezpośrednią czynność na częściach czynnych, dlatego w tym podziale jest traktowany jako środek dodatkowy.
Stosuje się rękawice elektroizolacyjne przeznaczone do pracy pod napięciem. Ich dobór zależy od klasy/parametrów dopuszczeniowych i stanu technicznego. Kluczowe jest używanie rękawic sprawdzonych i właściwie utrzymanych, bo to one chronią dłonie przy manipulacji.
Gdy kontrola obejmuje manipulację elementami mogącymi być pod napięciem (np. dokręcanie, odłączanie, regulacje), użycie izolowanych narzędzi jest traktowane jako sprzęt zasadniczy. Zwykłe narzędzia zwiększają ryzyko porażenia i zwarcia, więc nie powinny zastępować izolowanych.
Uchwyt umożliwia bezpieczniejsze chwytanie i wyjmowanie elementu, ograniczając ryzyko przypadkowego dotyku części przewodzących oraz zwiększając dystans od źródła zagrożenia. Jest to szczególnie ważne przy wkładkach/bezpiecznikach, gdzie błędny ruch może skończyć się porażeniem lub łukiem.
Dywanik jest sensowny jako dodatkowe zabezpieczenie, gdy podłoże może pogarszać bezpieczeństwo (np. wilgoć, zabrudzenia, metalowe konstrukcje, ograniczona możliwość zapewnienia izolacji obuwia). Trzeba jednak pamiętać, że nie zastąpi rękawic ani narzędzi izolowanych przy manipulacji.
Najczęstszy błąd to mylenie sprzętu dodatkowego ze zasadniczym i uznawanie, że "skoro izoluje", to zawsze jest wymagany jako ochrona podstawowa. Drugi błąd to wybór odpowiedzi nawykowo (np. dywanik), bez analizy, czy służy do pracy z częścią czynną.
Pomaga prosta reguła: "zasadniczy = dotykam/operuję" (ręce i narzędzia mają kontakt roboczy), a "dodatkowy = stoję/otoczenie" (izolacja od podłoża, pomosty, kalosze). Jeśli środek głównie poprawia warunki stanowiska, zwykle jest dodatkowy.
Tak. W Polsce wymagania organizacyjne i BHP przy urządzeniach energetycznych określa rozporządzenie wskazane w podstawie prawnej arkusza. Na egzaminie zwykle sprawdza się praktyczne rozumienie: dobór właściwych środków ochrony i rozróżnienie ich funkcji, nie samo cytowanie przepisów.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Sprzęt ochronny zasadniczy to taki, którym wykonuje się czynności przy częściach czynnych (np. rękawice elektroizolacyjne, narzędzia izolowane, uchwyty do bezpieczników)."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Energii z 25 września 2019 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych, Dz.U. 2019 poz. 1868.
  • PN-EN 60903:2006, Rękawice z materiału izolacyjnego do pracy pod napięciem (norma dotycząca rękawic elektroizolacyjnych).

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia dot. BHP przy urządzeniach energetycznych (Dz.U. 2019 poz. 1868) – wymagania dla prac przy urządzeniach
  • PN-EN 60903:2006 – zakres i przeznaczenie rękawic elektroizolacyjnych
  • Materiały dydaktyczne BHP/SEP dotyczące środków ochrony indywidualnej i sprzętu elektroizolacyjnego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego