KWALIFIKACJA ROL12 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 39.
Podczas kontroli w rzeźni odkryto, że niektóre narządy przeznaczone do dalszej produkcji pochodzą od zwierząt starszych niż 12 miesięcy. Jakie działanie powinno zostać podjęte w takiej sytuacji?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Materiał szczególnego ryzyka musi zostać jednoznacznie zidentyfikowany i wyłączony z łańcucha żywnościowego. Dlatego właściwe postępowanie to oznakowanie narządów jako SR oraz ich usunięcie zgodnie z procedurą dla materiału o podwyższonym ryzyku, a nie dopuszczenie do produkcji lub "dodatkowe badania".

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji, gdy w rzeźni wykryto narządy (tkanki) pochodzące od zwierząt spełniających kryteria podwyższonego ryzyka w kontekście TSE, kluczowe jest ich wyłączenie z dalszego wykorzystania do żywności. W praktyce oznacza to postępowanie przewidziane dla materiału szczególnego ryzyka: właściwą identyfikację/oznakowanie oraz skierowanie do usunięcia w trybie nadzorowanym.

Odpowiedź "Narządy te powinny zostać oznaczone jako materiał szczególnego ryzyka (SRM) i usunięte." jest poprawna, bo łączy dwa niezbędne elementy:

  • Oznakowanie – zapewnia identyfikowalność i zapobiega przypadkowemu wprowadzeniu materiału do produkcji.
  • Usunięcie – eliminuje ryzyko dla konsumenta poprzez wyłączenie materiału z łańcucha żywnościowego.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe lub niepełne?

  • "Narządy te powinny zostać zniszczone." – samo "zniszczenie" nie opisuje właściwej ścieżki formalnej. W realiach urzędowych liczy się prawidłowe zakwalifikowanie materiału oraz nadzorowane postępowanie (identyfikacja, oddzielenie, przekazanie do właściwego sposobu unieszkodliwienia).
  • "Narządy te mogą być wykorzystane bez żadnych dodatkowych działań." – jest sprzeczne z zasadą ostrożności i z wymaganiem eliminowania z żywności tkanek uznanych za wysokiego ryzyka.
  • "Narządy te powinny zostać poddane dodatkowym badaniom laboratoryjnym." – w kontekście SRM celem nie jest potwierdzanie "bezpieczeństwa" badaniami każdej sztuki, tylko systemowe wyłączenie określonych tkanek/partii z obrotu żywnościowego.

W przygotowaniu do egzaminu warto pamiętać: pytania o SRM zwykle sprawdzają, czy zdający rozumie, że najpierw identyfikujesz i izolujesz materiał, a następnie kierujesz go do usunięcia w odpowiedniej procedurze – nie "dopuszczasz po badaniach" ani nie zostawiasz bez działań.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Materiał szczególnego ryzyka to określone tkanki/narządy, które ze względu na ryzyko TSE (chorób prionowych) muszą być wyłączone z łańcucha żywnościowego. W praktyce takie tkanki należy zidentyfikować, odseparować, oznakować i przekazać do usunięcia zgodnie z procedurami dla materiału wysokiego ryzyka.
Ryzyko związane z niektórymi chorobami prionowymi jest powiązane m.in. z wiekiem zwierzęcia, dlatego w przepisach stosuje się progi wieku dla części tkanek. Na egzaminie trzeba kojarzyć, że wiek może uruchamiać obowiązek zakwalifikowania określonych narządów do szczególnego postępowania, a nie do normalnej produkcji.
Pierwszym krokiem jest natychmiastowa identyfikacja i odseparowanie materiału, aby nie trafił do dalszej obróbki. Następnie wykonuje się oznakowanie i zapewnia identyfikowalność (partia, pochodzenie). Dopiero potem materiał jest przekazywany do usunięcia/unieszkodliwienia w nadzorowany sposób.
Co do zasady nie. Dla SRM kluczowe jest systemowe wyłączenie określonych tkanek z żywności, a nie "dopuszczenie po badaniu" każdej sztuki. Badania mogą mieć znaczenie w innych sytuacjach (np. podejrzenie choroby zakaźnej), ale pytania o SRM sprawdzają rozumienie obowiązku izolacji i usunięcia.
Oznakowanie to taki sposób identyfikacji materiału, aby nie mógł zostać pomylony z surowcem do produkcji żywności. Obejmuje m.in. wyraźne oznaczenia, oddzielne pojemniki/strefy i wpisy w dokumentacji. Cel jest jeden: pełna kontrola nad drogą materiału aż do jego usunięcia.
Bo w zadaniach egzaminacyjnych często liczy się właściwa procedura, nie tylko intuicyjna "surowość". Samo słowo "zniszczyć" nie mówi o kwalifikacji materiału, oznakowaniu i identyfikowalności. Poprawne ujęcie zwykle łączy: zakwalifikowanie jako SRM, oznakowanie oraz przekazanie do usunięcia zgodnie z wymaganiami.
W praktyce zakładowej stosuje się dokumentację identyfikującą materiał, jego masę/partię oraz drogę przekazania do uprawnionego podmiotu odbierającego. Na egzaminie nie trzeba znać numerów formularzy, ale trzeba rozumieć sens: śledzenie (identyfikowalność) i potwierdzenie, że materiał nie wrócił do produkcji żywności.
Wtedy, gdy spełniają wymagania zdrowotne i higieniczne oraz nie podlegają wyłączeniu jako materiał wysokiego ryzyka. Jeśli zachodzą przesłanki kwalifikacji do SRM lub innej kategorii wykluczającej, narządy nie powinny być kierowane do produkcji. Na egzaminie kluczowe jest rozróżnienie "dopuszczenie" vs "wyłączenie".
Najczęstsze błędy to: mylenie SRM z materiałem "do badań", wybieranie odpowiedzi "bez działań", bo narządy wyglądają prawidłowo, oraz pomijanie elementu oznakowania/identyfikowalności. Warto zapamiętać schemat: izoluj → oznakuj → usuń zgodnie z procedurą.
Ucz się na schematach decyzyjnych: co jest dopuszczone, co jest warunkowo dopuszczone, a co musi być wyłączone. Zwracaj uwagę na słowa kluczowe w pytaniu: wiek, gatunek, tkanka, "dalsza produkcja". Trenuj także rozpoznawanie, kiedy wymagane jest oznakowanie i kiedy usunięcie materiału.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Materiał szczególnego ryzyka musi zostać jednoznacznie zidentyfikowany i wyłączony z łańcucha żywnościowego."

Źródła:

  • EUR-Lex: Regulation (EC) No 999/2001 of the European Parliament and of the Council (TSE rules) – consolidated text, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:02001R0999- (dostęp 2026-03-01)
  • EUR-Lex: Regulation (EC) No 1069/2009 (animal by-products; kategorie materiałów i zasady postępowania), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32009R1069 (dostęp 2026-03-01)
  • EUR-Lex: Commission Regulation (EU) No 142/2011 (implementing rules for 1069/2009), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32011R0142 (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Teksty jednolite i aktualne wersje aktów UE dot. TSE oraz SRM (EUR-Lex)
  • Materiały szkoleniowe Inspekcji Weterynaryjnej dotyczące kontroli w rzeźniach i postępowania z materiałami ubocznymi
  • Podręczniki z higieny żywności pochodzenia zwierzęcego i badania poubojowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego