W niwelacji powierzchniowej metodą punktów rozproszonych z jednego stanowiska wyznacza się rzędne wysokości punktów terenowych na podstawie odczytów na łacie. Kluczowe są dwie zależności: na wysokość punktu oraz na odległość stadiometryczną.
1) Obliczenie wysokości punktu 5 (H)
Stosujemy wzór: H = Hst + i − s.
Najpierw pilnujemy jednostek: odczyt środkowy s jest podany w milimetrach, więc: 1044 mm = 1,044 m.
Podstawienie: H = 300,00 m + 1,26 m − 1,044 m = 300,216 m. Po zaokrągleniu do centymetrów: H ≈ 300,22 m.
2) Obliczenie odległości od stanowiska (D)
W metodzie stadiometrycznej korzysta się z różnicy odczytu górnego i dolnego: D = 100 × (g − d).
Również tu przeliczamy mm na m: g = 1259 mm = 1,259 m, d = 830 mm = 0,830 m.
Różnica: (g − d) = 1,259 − 0,830 = 0,429 m.
Odległość: D = 100 × 0,429 = 42,9 m.
Dlaczego pozostałe wyniki są niepoprawne?
- Wartość typu H = 300,32 m zwykle wynika z błędnego przeliczenia 1044 mm albo z pomyłki w odejmowaniu (np. użycia 0,944 m zamiast 1,044 m).
- Wartość typu D = 49,2 m wskazuje na użycie niewłaściwych liczb w różnicy (np. innego wiersza tabeli) albo błąd w przeliczeniu i/lub rachunku (g − d).
- Wartość typu H = 299,96 m najczęściej powstaje, gdy ktoś odejmie wysokość instrumentu (H = Hst − i − s) lub zapomni o jej dodaniu, mimo że we wzorze występuje składnik +i.
Na egzaminie warto wykonać szybki test sensowności: skoro i = 1,26 m, a s = 1,044 m, to (i − s) jest dodatnie (0,216 m), więc H musi być nieco większe niż 300,00 m.
