KWALIFIKACJA BUD13 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 27.
Podczas oceny stanu technicznego koparki zauważasz, że na jednym z zębów łyżki występują głębokie rysy i zadrapania. Co powinieneś zrobić w tej sytuacji?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Głębokie rysy i zadrapania na zębie łyżki mogą świadczyć o istotnym zużyciu lub osłabieniu elementu roboczego.
W praktyce eksploatacyjnej taki ząb kwalifikuje się do wymiany, aby utrzymać skuteczność urabiania i ograniczyć ryzyko uszkodzeń łyżki oraz niebezpiecznych awarii w trakcie pracy.

Pełne wyjaśnienie:

W koparce ząb łyżki jest elementem eksploatacyjnym, który pracuje w bezpośrednim kontakcie z gruntem i ulega intensywnemu zużyciu. Głębokie rysy i zadrapania nie są jedynie "kosmetyką" – mogą oznaczać, że materiał został istotnie osłabiony, a krawędzie robocze straciły właściwy kształt. W takiej sytuacji właściwą decyzją jest zastąpienie uszkodzonego zęba nowym, bo przywraca to geometrię narzędzia, poprawia efektywność kopania i zmniejsza ryzyko nagłej awarii.

Odpowiedź "Zastąpić uszkodzony ząb nowym." jest poprawna, ponieważ:

  • dotyczy wymiany konkretnego zużytego elementu, co jest typowym działaniem obsługowym,
  • ogranicza ryzyko dalszego niszczenia osprzętu (np. gniazda zęba/adaptora),
  • poprawia bezpieczeństwo – uszkodzony ząb może pęknąć lub się oderwać podczas pracy,
  • jest działaniem proporcjonalnym kosztowo i technicznie do stwierdzonej usterki.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe:

  • "Kontynuować pracę, rysy i zadrapania są naturalnym efektem zużycia." – to typowy błąd bagatelizowania. Zużycie jest naturalne, ale głębokie ślady mogą oznaczać przekroczenie bezpiecznego stanu i mogą prowadzić do awarii w czasie obciążenia.
  • "Zmienić łyżkę na nową." – wymiana całej łyżki jest zwykle nieadekwatna, gdy problem dotyczy jednego zęba. To działanie "na wyrost", które nie wynika bezpośrednio z opisu usterki.
  • "Zmienić całą koparkę na nową." – to skrajnie nieproporcjonalne i nielogiczne; wymiana maszyny nie jest standardową reakcją na zużycie elementu roboczego osprzętu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu mowa o uszkodzeniu pojedynczego elementu eksploatacyjnego (np. zęba), najczęściej poprawna odpowiedź dotyczy wymiany tego elementu, a nie całego zespołu lub maszyny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ząb łyżki to wymienny element roboczy montowany na krawędzi łyżki. Jego zadaniem jest ułatwienie wcinania się w grunt, rozluźnianie materiału i ochrona samej łyżki przed nadmiernym ścieraniem. Zużywa się najszybciej, dlatego traktuje się go jako część eksploatacyjną.
Głębokie rysy mogą oznaczać osłabienie materiału i większe ryzyko pęknięcia lub odłamania zęba pod obciążeniem. Taki ząb gorzej urabia grunt, zwiększa opory pracy i może przyspieszać zużycie gniazda zęba oraz krawędzi łyżki. Dlatego zwykle kwalifikuje się do wymiany.
Najczęściej ocenia się: stopień starcia czubka i boków, deformacje, pęknięcia, głębokie ubytki oraz luzy w mocowaniu. Jeżeli ząb traci kształt roboczy albo widać uszkodzenia mogące spowodować złamanie, bezpieczniej jest go wymienić. Dokładne kryteria podaje zwykle instrukcja obsługi osprzętu.
Kontynuowanie pracy ma sens tylko wtedy, gdy ślady są powierzchowne, nie ma pęknięć, ząb jest stabilnie osadzony i zachowuje właściwy kształt roboczy. Przy "głębokich rysach" ryzyko awarii rośnie, więc zalecana jest wymiana. W praktyce decyzję podejmuje się po oględzinach i porównaniu z wymaganiami producenta.
Zwykle nie. Zęby są projektowane jako elementy wymienne, aby naprawa była szybka i tańsza niż wymiana całego osprzętu. Wymiana całej łyżki może być uzasadniona dopiero przy poważnych uszkodzeniach konstrukcji łyżki (np. pęknięcia, deformacje), a nie przy typowym zużyciu jednego zęba.
Najczęściej pojawia się spadek wydajności kopania, większe opory urabiania i wzrost obciążenia układu roboczego. To może zwiększać zużycie paliwa i przyspieszać niszczenie innych elementów łyżki. Dodatkowo rośnie ryzyko urwania zęba i powstania zagrożenia na placu budowy.
Kontrolę wykonuje się przy osprzęcie roboczym, na krawędzi tnącej łyżki: ogląda się każdy ząb, jego mocowanie i elementy współpracujące (gniazdo/adaptor). Ważne jest też sprawdzenie, czy nie ma luzów, pęknięć i nierównomiernego zużycia. Najbezpieczniej robić to na postoju, po odciążeniu i zabezpieczeniu osprzętu.
Częste błędy to: uznawanie każdego zużycia za "normalne" bez oceny głębokości uszkodzeń, odkładanie wymiany "do końca zmiany", oraz mylenie wymiany zęba z koniecznością wymiany całej łyżki. Zdarza się też ignorowanie luzów w mocowaniu, które mogą prowadzić do zgubienia zęba w trakcie pracy.
Tak, bo sprawny ząb zmniejsza ryzyko nagłego pęknięcia lub odpadnięcia elementu podczas urabiania. Ogranicza też potrzebę "siłowania się" maszyną z gruntem, co redukuje przeciążenia i ryzyko niekontrolowanych ruchów osprzętu. W praktyce to prosta czynność, która poprawia bezpieczeństwo i niezawodność robót.
Ucz się funkcji i typowych usterek elementów: łyżka, zęby, sworznie, tuleje i mocowania. Ćwicz rozpoznawanie, co jest częścią eksploatacyjną (do wymiany), a co jest naprawą zespołu. Dobrze działa metoda: objaw → możliwe skutki → właściwa reakcja obsługowa.
info

Statystycznie 75% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Materiały:

  • Instrukcje obsługi/DTR koparek i osprzętu roboczego (sekcje: przeglądy, zużycie zębów, wymiana)
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące pracy maszyn roboczych na budowie
  • Podręczniki z eksploatacji maszyn do robót ziemnych (elementy robocze, zużycie, obsługa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego