KWALIFIKACJA ROL10 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 16.
Podczas pomiarów meteorologicznych na polu, zauważasz, że termometr pokazuje 15 stopni Celsjusza. Jednakże, termometr jest umieszczony bezpośrednio na słońcu. Jakie jest prawdopodobne, że pomiar jest nieprecyzyjny?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Termometr wystawiony bezpośrednio na słońce może nagrzewać się od promieniowania i pokazywać wartość wyższą niż rzeczywista temperatura powietrza.
Dlatego, aby pomiar był bardziej reprezentatywny, czujnik powinien być umieszczony w cieniu lub w osłonie ograniczającej wpływ słońca i nagrzania obudowy.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar temperatury powietrza w terenie ma sens tylko wtedy, gdy czujnik mierzy temperaturę powietrza, a nie temperaturę samego przyrządu nagrzanego od otoczenia. Gdy termometr znajduje się w pełnym słońcu, jego obudowa oraz element pomiarowy pochłaniają promieniowanie i mogą się dodatkowo nagrzać. W efekcie odczyt bywa zawyżony względem rzeczywistej temperatury powietrza na wysokości pomiaru.

Dlatego odpowiedź "Tak, termometr powinien być umieszczony w cieniu" jest poprawna: zacienienie lub zastosowanie osłony (np. radiacyjnej) ogranicza bezpośrednie nagrzewanie czujnika przez słońce i zmniejsza błąd pomiaru. W praktyce agrometeorologicznej ma to znaczenie np. przy ocenie warunków do oprysku, ryzyka przymrozków czy stresu cieplnego.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ:

  • "Nie, termometry są zawsze precyzyjne" – nawet sprawny przyrząd daje zły wynik, jeśli jest użyty w niewłaściwych warunkach (błąd metody/ekspozycji).
  • "Nie, słońce nie wpływa na pomiary temperatury" – promieniowanie wpływa na nagrzewanie czujnika, więc ma istotny wpływ na odczyt, zwłaszcza w bezwietrznych warunkach.
  • "Tak, ale tylko jeśli termometr jest uszkodzony" – uszkodzenie może zafałszować wynik, ale nie jest konieczne, aby pomiar był nieprecyzyjny; samo wystawienie na słońce jest wystarczającą przyczyną błędu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się informacja o czujniku "na słońcu", "przy nagrzanej ścianie", "nad asfaltem" lub "bez osłony", najczęściej sprawdzana jest umiejętność rozpoznania warunków, które zniekształcają pomiar i wymagają zacienienia, osłony lub zmiany miejsca pomiaru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bo czujnik pochłania promieniowanie słoneczne i nagrzewa się bardziej niż otaczające go powietrze. Wtedy termometr częściowo "mierzy siebie", a nie temperaturę powietrza, przez co odczyt może być zbyt wysoki, szczególnie przy słabym wietrze.
Najlepiej umieścić go w cieniu lub w osłonie radiacyjnej, w miejscu przewiewnym i z dala od nagrzewających się powierzchni (blacha, mury, asfalt). Celem jest, aby czujnik był omywany powietrzem i nie był bezpośrednio ogrzewany słońcem.
To obudowa ograniczająca wpływ promieniowania słonecznego na czujnik, a jednocześnie pozwalająca na przepływ powietrza. Dzięki temu odczyt jest bliższy rzeczywistej temperaturze powietrza, a nie temperaturze nagrzanego przyrządu.
Tak. Wiatr zwiększa wymianę ciepła między czujnikiem a powietrzem, co zmniejsza błąd spowodowany nagrzewaniem od słońca. Przy bezwietrznej pogodzie błąd bywa większy, bo czujnik łatwiej się nagrzewa i wolniej oddaje ciepło.
Typowe błędy to: ustawienie czujnika w pełnym słońcu, przy ścianie budynku, nad rozgrzaną powierzchnią, w pobliżu maszyn/źródeł ciepła lub zbyt nisko nad ziemią. Każdy z nich powoduje, że wynik nie reprezentuje temperatury powietrza.
Gdy czujnik jest w cieniu lub osłonie, ma swobodny przepływ powietrza i jest oddalony od obiektów emitujących ciepło. Wiarygodność rośnie też wtedy, gdy pomiary wykonujesz w stałym miejscu i w porównywalnych warunkach ekspozycji.
Tak, bo przy samej powierzchni gleby tworzą się silniejsze różnice temperatur (nagrzewanie w dzień, wychładzanie nocą). Dlatego ważne jest, aby wiedzieć, na jakiej wysokości mierzysz temperaturę i do jakiego celu chcesz użyć wyniku w rolnictwie.
Najpierw wyeliminuj błąd ekspozycji: przenieś termometr do cienia/osłony i porównaj odczyt z innym sprawnym termometrem w tym samym miejscu. Jeśli różnice pozostają duże mimo prawidłowego ustawienia, wtedy podejrzewaj usterkę lub rozkalibrowanie.
Temperatura wpływa na działanie wielu środków ochrony roślin oraz ryzyko uszkodzeń roślin (fitotoksyczność) i znoszenia cieczy. Zawyżony odczyt z termometru na słońcu może prowadzić do złej decyzji o terminie zabiegu.
Skup się na zasadach wykonywania pomiarów w terenie (temperatura, wiatr, opad), typowych źródłach błędów i praktycznych skutkach dla decyzji agrotechnicznych. Ucz się na przykładach: gdzie nie ustawiać czujników i jak rozpoznać zafałszowany wynik.
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • World Meteorological Organization (WMO), "Guide to Instruments and Methods of Observation" (WMO-No. 8) – rozdziały dot. pomiaru temperatury i ekspozycji czujników, https://library.wmo.int/en/resources/wmo-no-8-guide-instruments-and-methods-observation (dostęp: 2026-02-27)
  • NOAA National Weather Service, materiały edukacyjne dot. prawidłowego umieszczenia termometru (cień/osłona, unikanie bezpośredniego słońca), https://www.weather.gov/ (sekcje edukacyjne o pomiarach; dostęp: 2026-02-27)
  • UK Met Office, informacje o pomiarach temperatury powietrza i osłonach (np. Stevenson screen), https://www.metoffice.gov.uk/weather/learn-about/weather/how-weather-works/temperature (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy agrometeorologii (podręczniki dla szkół rolniczych) – rozdziały o pomiarach w terenie
  • Instrukcje producentów termometrów/stacji pogodowych dotyczące montażu czujnika
  • Materiały WMO o ekspozycji i osłonach czujników temperatury

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego