W zabytkowej altanie odkryto freski, czyli malowidła ścienne o dużej wartości historycznej i artystycznej. W takiej sytuacji kluczowe jest nie to, aby poprawić wygląd obiektu, lecz aby nie dopuścić do zniszczenia odkrytego elementu i uruchomić właściwą procedurę.
Poprawne postępowanie to: wstrzymać prace w miejscu, gdzie odkryto freski (zwłaszcza te, które mogłyby je uszkodzić), zabezpieczyć freski oraz miejsce odkrycia przy użyciu dostępnych środków (np. odgrodzenie strefy, osłonięcie przed pyłem, ograniczenie dostępu osób postronnych) i niezwłocznie powiadomić wojewódzkiego konserwatora zabytków. Dopiero po decyzji konserwatora można planować dalsze działania.
Odpowiedź "Przemalować freski na nowoczesne wzory" jest błędna, bo oznacza ingerencję niszczącą oryginalną substancję zabytkową i jest sprzeczna z celem ochrony zabytków.
Odpowiedź "Usunąć freski, aby altana była bardziej minimalistyczna" jest błędna, ponieważ prowadzi do bezpośredniego zniszczenia odkrytego elementu zabytkowego.
Odpowiedź "Przywrócić freski do ich pierwotnego stanu" jest błędna w kontekście roli osoby prowadzącej prace: prace restauratorskie i konserwatorskie przy zabytkach wymagają kwalifikacji oraz decyzji i nadzoru właściwego organu. Nieuprawnione czyszczenie czy "naprawianie" może spowodować nieodwracalne uszkodzenia.
Na egzaminie warto zapamiętać triadę działań: stop – zabezpiecz – powiadom.
