KWALIFIKACJA DRM4 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 10.
Podczas pracy na frezarce zauważyłeś, że narzędzie jest tępe. Co powinieneś zrobić?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gdy narzędzie na frezarce jest tępe, rośnie ryzyko odbicia materiału, przeciążeń i pogorszenia jakości obróbki. Bezpieczne postępowanie to przerwać pracę, wyłączyć maszynę i zgłosić problem przełożonemu, aby narzędzie wymienić/naostrzyć zgodnie z procedurą. Kontynuacja lub ostrzenie "w ruchu" zwiększa zagrożenie wypadkiem.

Pełne wyjaśnienie:

Tępe narzędzie na frezarce to nie tylko problem jakości (poszarpana powierzchnia, przypalenia, niezgodny wymiar), ale przede wszystkim czynnik ryzyka. Wraz ze stępieniem rosną siły skrawania i opory, częściej pojawiają się drgania, zakleszczenia i nagłe szarpnięcia materiału. To może prowadzić do wyrwania elementu z rąk lub z przyrządu, a w skrajnym przypadku do urazu operatora.

Dlatego poprawne postępowanie polega na tym, aby zatrzymać proces w sposób bezpieczny: przerwać pracę, wyłączyć maszynę i dopiero wtedy przekazać informację przełożonemu (lub osobie wyznaczonej) zgodnie z organizacją pracy w zakładzie. Pozwala to uruchomić właściwą ścieżkę: wymianę frezu, ostrzenie, kontrolę mocowania, ewentualną regulację i sprawdzenie osłon. Operator nie powinien samodzielnie wykonywać czynności, które nie są dopuszczone procedurą.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Kontynuować pracę – zwiększa ryzyko awarii i wypadku oraz pogłębia zużycie narzędzia. Może też spowodować serię braków produkcyjnych.
  • Zaostrzyć narzędzie bez wyłączania maszyny – ingerowanie przy ruchomych elementach jest skrajnie niebezpieczne (kontakt z narzędziem, wciągnięcie, odpryski). Ostrzenie/wymiana narzędzi wymaga bezpiecznego zatrzymania i warunków określonych w instrukcji oraz zasadach BHP.
  • Zignorować problem – to błąd polegający na akceptowaniu nieprawidłowości. Z czasem skutkuje eskalacją zagrożeń (drgania, przegrzanie, pęknięcie narzędzia) i stratami jakości.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się wariant zawierający wyłączenie maszyny i zgłoszenie do przełożonego, zwykle jest to najbezpieczniejszy i zgodny z organizacją pracy wybór.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tępe narzędzie zwiększa opory i drgania, pogarsza jakość oraz podnosi ryzyko zakleszczenia i odbicia elementu. To może skończyć się wyrzutem materiału, uszkodzeniem narzędzia lub urazem operatora. Dlatego traktuje się to jako nieprawidłowość wymagającą przerwania pracy.
Najbezpieczniej jest przerwać obróbkę, wyłączyć maszynę i zgłosić problem przełożonemu lub osobie odpowiedzialnej za utrzymanie ruchu. Dalsze kroki (wymiana, ostrzenie, kontrola mocowania) powinny odbyć się zgodnie z instrukcją i procedurą zakładową.
Ostrzenie lub ingerowanie w narzędzie podczas ruchu stwarza bezpośrednie ryzyko kontaktu z ostrzem, wciągnięcia odzieży i uderzenia odpryskami. Nawet krótka "chwila" może zakończyć się ciężkim wypadkiem. Bezpieczna praca wymaga zatrzymania maszyny i kontroli postoju.
Nie jest to zalecane. Wygląd detalu nie gwarantuje bezpieczeństwa: narzędzie może być już stępione i generować większe siły skrawania, co podnosi ryzyko odbicia. Dodatkowo szybko narastają braki jakościowe. W praktyce należy przerwać pracę i zgłosić problem.
Typowe sygnały to: pogorszenie powierzchni (poszarpania, przypalenia), wzrost hałasu i drgań, większy opór posuwu, nagrzewanie się elementu lub narzędzia oraz zapach spalenizny. Każdy z tych objawów powinien skłonić do bezpiecznego zatrzymania pracy.
Zależy to od instrukcji stanowiskowej i uprawnień operatora. Jeżeli procedura dopuszcza wymianę przez operatora, wykonuje się ją po bezpiecznym wyłączeniu i zabezpieczeniu maszyny. Gdy nie ma takiego dopuszczenia albo problem jest nietypowy, należy zgłosić przełożonemu.
Najczęściej pojawiają się przypalenia, wyrwania włókien, poszarpania krawędzi i gorsza powtarzalność wymiaru. Może to wymusić dodatkowe szlifowanie lub odrzut detalu. W produkcji seryjnej nawet krótka praca tępym narzędziem generuje znaczące straty materiału i czasu.
Wyłączenie usuwa bezpośrednie zagrożenie wynikające z ruchu narzędzia i elementów napędu. Dopiero po zatrzymaniu można bezpiecznie ocenić sytuację, wymienić narzędzie lub ustawić parametry. Zasada jest prosta: najpierw bezpieczeństwo i zatrzymanie, potem diagnoza i działania techniczne.
Częste błędy to: "dokończę tylko ten detal", zwiększanie docisku/posuwu mimo objawów, obchodzenie osłon, a także próby poprawy narzędzia bez wyłączenia. Wynikają zwykle z presji czasu i rutyny. Na egzaminie wybieraj odpowiedź z przerwaniem pracy i zgłoszeniem.
Ucz się schematu reakcji: zauważenie nieprawidłowości → przerwanie obróbki → wyłączenie i bezpieczne zatrzymanie → zgłoszenie → działania zgodne z instrukcją. Przećwicz rozpoznawanie typowych zagrożeń (odbicie, wciągnięcie, odpryski) i roli osłon oraz wyłączników awaryjnych.
info

Około 82% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Gdy narzędzie na frezarce jest tępe, rośnie ryzyko odbicia materiału, przeciążeń i pogorszenia jakości obróbki."

Źródła:

  • PN-EN ISO 12100:2012, Bezpieczeństwo maszyn — Ogólne zasady projektowania — Ocena ryzyka i zmniejszanie ryzyka
  • PN-EN 60204-1 (aktualne wydanie), Bezpieczeństwo maszyn — Wyposażenie elektryczne maszyn — Część 1: Wymagania ogólne

Materiały:

  • Instrukcja obsługi (DTR) konkretnej frezarki używanej w pracowni/zakładzie
  • Zakładowe instrukcje BHP i procedury zgłaszania usterek oraz dopuszczalnych regulacji przez operatora
  • Materiały szkoleniowe z bezpiecznej obsługi obrabiarek skrawających do drewna

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego