U pacjentów palących papierosy higienistka stomatologiczna powinna podejmować działania z zakresu profilaktyki i promocji zdrowia, czyli przede wszystkim edukować i wzmacniać zachowania zmniejszające ryzyko chorób. Palenie tytoniu wiąże się m.in. ze zwiększonym ryzykiem chorób przyzębia (gorsze gojenie, większa podatność na stan zapalny, gorsze rokowanie leczenia periodontologicznego) oraz ze zwiększonym ryzykiem nowotworów jamy ustnej i innych nieprawidłowych zmian błony śluzowej.
Dlatego odpowiedź: "Poinformować o ryzyku wystąpienia chorób przyzębia i nowotworów jamy ustnej" jest poprawna, bo opisuje realne, standardowe działanie profilaktyczne możliwe do wykonania podczas wizyty: krótka interwencja edukacyjna, omówienie skutków dla jamy ustnej, wskazanie konieczności regularnych kontroli i samoobserwacji oraz zachęta do ograniczenia/odstawienia tytoniu (w tym ewentualne skierowanie do odpowiednich form wsparcia).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Zalecić stosowanie pasty do zębów z dodatkiem nikotyny" – nie jest to działanie profilaktyczne oparte na sensownych zasadach higieny ani promocji zdrowia. Wprowadzanie nikotyny do produktu do higieny jamy ustnej nie rozwiązuje problemu uzależnienia ani ryzyka chorób i może wprowadzać pacjenta w błąd.
- "Zalecić częstsze wybielanie zębów dla maskowania przebarwień od nikotyny" – skupia się na efekcie estetycznym zamiast na przyczynie i ryzyku zdrowotnym. "Maskowanie" przebarwień nie zmniejsza ryzyka chorób przyzębia ani nowotworów, a zbyt częste zabiegi mogą zwiększać nadwrażliwość lub prowadzić do niewłaściwych oczekiwań pacjenta.
- "Ignorować fakt palenia papierosów jako nieistotny dla zdrowia jamy ustnej" – jest sprzeczne z profilaktyką. Wywiad dotyczący palenia to ważny element oceny ryzyka i planowania opieki (częstsze kontrole, instruktaż higieny, obserwacja błony śluzowej).
Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o profilaktykę u palaczy najczęściej właściwe są odpowiedzi obejmujące edukację, identyfikację ryzyka, motywowanie do zmiany nawyków oraz czujność onkologiczną, a nie działania "kosmetyczne" lub ignorowanie problemu.
