KWALIFIKACJA TKO3 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 26.
Podczas przeprowadzania pomiaru pełzania szyn, zidentyfikowałeś, że przesunięcie szyny wynosi 30 mm. Jakie działanie powinieneś podjąć?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pełzanie szyn to przemieszczenie podłużne, które może zmieniać rozkład sił w torze bezstykowym i pogarszać stateczność toru. Dlatego po stwierdzeniu istotnego przesunięcia należy je udokumentować i zgłosić do właściwych służb oraz podjąć działania korygujące, zamiast ignorować wynik lub odkładać reakcję.

Pełne wyjaśnienie:

Pełzanie szyn to podłużne przemieszczanie się szyn względem podkładów i punktów odniesienia, wywołane m.in. ruchem pociągów oraz zmianami temperatury. W torze bezstykowym nadmierne pełzanie może prowadzić do niekorzystnego rozkładu sił podłużnych, a w konsekwencji do spadku stateczności i ryzyka wyboczenia toru, szczególnie przy wysokich temperaturach.

Dlatego właściwe postępowanie po stwierdzeniu przesunięcia polega na działaniach organizacyjno-technicznych: zgłoszeniu nieprawidłowości do właściwego działu (np. diagnostyki/utrzymania/zarządcy), udokumentowaniu wyniku (wartość przesunięcia, lokalizacja, data, temperatura szyny, metoda pomiaru) oraz wdrożeniu prac korygujących adekwatnych do zagrożenia (np. stabilizacja toru, kontrola przytwierdzeń, prace związane z regulacją sił podłużnych). W praktyce do czasu usunięcia przyczyn mogą być potrzebne środki ograniczające ryzyko, jak doraźne zabezpieczenia i decyzje eksploatacyjne podejmowane przez uprawnione służby.

Odpowiedź "Nie podejmować żadnych działań, ponieważ przesunięcie jest w dopuszczalnym zakresie" jest ryzykowna, bo bez jednoznacznej oceny wg właściwych procedur i warunków (miejsce pomiaru, temperatura, typ nawierzchni) nie wolno zakładać, że przemieszczenie jest bezpieczne. Odpowiedź "Przeprowadzić dodatkowe pomiary w celu potwierdzenia wyników" może być elementem diagnostyki, ale nie zastępuje zgłoszenia i reakcji — zwłaszcza gdy wynik sugeruje możliwość zagrożenia. Odpowiedź "Zignorować wyniki, ponieważ są one nieistotne" jest błędna, bo ignorowanie danych pomiarowych w utrzymaniu infrastruktury kolejowej zwiększa ryzyko przeoczenia stanu niebezpiecznego.

Na egzaminie warto pamiętać schemat: pomiar → zapis i temperatura → ocena ryzyka → zgłoszenie → działania korygujące. Taki tok postępowania jest zgodny z podejściem bezpieczeństwa w utrzymaniu nawierzchni kolejowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pełzanie szyn to podłużne przemieszczanie się szyn wzdłuż osi toru pod wpływem sił od ruchu pociągów, zmian temperatury i innych oddziaływań. Zjawisko jest szczególnie istotne w torze bezstykowym, bo wpływa na rozkład sił podłużnych i stateczność toru.
W torze bezstykowym pełzanie może zmieniać siły podłużne w szynach, co utrudnia utrzymanie prawidłowej "równowagi" naprężeń. Przy wysokich temperaturach i niekorzystnych warunkach może to zwiększać ryzyko utraty stateczności toru, w tym wyboczenia. Dlatego wyniki pomiarów wymagają reakcji.
Pomiar polega na określeniu przesunięcia szyny względem stałego punktu odniesienia (np. słupa trakcyjnego) w czasie. Równocześnie mierzy się temperaturę szyny, bo ma ona kluczowy wpływ na interpretację wyniku. Wynik zapisuje się z lokalizacją, datą i warunkami pomiaru.
Co najmniej: wartość przesunięcia, miejsce (kilometraż/odcinek), datę i godzinę, zastosowaną metodę, temperaturę szyny oraz informacje o warunkach (np. okolice rozjazdu/obiektu). Dobra dokumentacja ułatwia ocenę zagrożenia i planowanie działań utrzymaniowych oraz analizę zmian w czasie.
Częściej kontroluje się miejsca szczególnie podatne: okolice rozjazdów, przejścia przez obiekty inżynieryjne, odcinki o większych pochyleniach, miejsca zmian konstrukcji nawierzchni oraz łuki o mniejszych promieniach. Tam siły i warunki pracy toru sprzyjają przemieszczeniom podłużnym szyn.
Należy: zgłosić nieprawidłowość do właściwych służb/zarządcy, udokumentować wynik (w tym temperaturę i lokalizację) oraz rozpocząć działania korygujące adekwatne do ryzyka. Nie powinno się ignorować wyniku ani odkładać decyzji tylko na późniejsze pomiary.
Zwykle nie. Dodatkowy pomiar może potwierdzić wynik i zmniejszyć ryzyko błędu pomiarowego, ale nie zastępuje procedury bezpieczeństwa: zgłoszenia, oceny zagrożenia i działań korygujących. W utrzymaniu toru ważna jest też ciągłość informacji między pomiarami a służbami decyzyjnymi.
W praktyce mogą to być prace stabilizujące tor i ograniczające przemieszczenia: kontrola i dokręcenie przytwierdzeń, uzupełnienie i zagęszczenie podsypki oraz działania związane z regulacją sił podłużnych (np. rozprężenie i ponowne przytwierdzenie w warunkach wymaganych procedurą). Zakres zależy od oceny ryzyka.
Temperatura wpływa na wydłużenia i skrócenia szyn, a więc na poziom naprężeń podłużnych w torze bezstykowym. Ten sam pomierzony "ruch" szyny może mieć inne znaczenie w chłodzie i w upale. Dlatego pomiar pełzania wykonuje się wraz z pomiarem temperatury i zapisuje oba parametry w dokumentacji.
Najczęstsze to: mylenie pełzania z innymi pomiarami geometrii toru, pomijanie temperatury szyny, brak nacisku na dokumentację i zgłoszenie oraz lekceważenie wyników "na granicy". Na egzaminie warto łączyć zjawisko z ryzykiem dla stateczności toru i właściwą ścieżką postępowania.
info

Statystycznie 35% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pełzanie szyn to przemieszczenie podłużne, które może zmieniać rozkład sił w torze bezstykowym i pogarszać stateczność toru."

Źródła:

  • Instrukcja Id-1 (D-1) "Warunki techniczne utrzymania nawierzchni na liniach kolejowych" PKP PLK S.A., § 35–36 (pomiary pełzania szyn metodą punktów stałych) – weryfikacja na podstawie informacji kontekstowej

Materiały:

  • Instrukcja utrzymania nawierzchni kolejowej stosowana przez zarządcę infrastruktury (część dotycząca pełzania i pomiarów)
  • Notatki i materiały szkoleniowe TKO.3 z diagnostyki i utrzymania toru bezstykowego
  • Podręczniki/opracowania z zakresu nawierzchni kolejowej (zjawiska sił podłużnych, stateczność toru, temperatura neutralna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego