KWALIFIKACJA MED12 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 5.
Podczas przygotowywania roztworu dezynfekcyjnego, otrzymałeś polecenie stworzenia roztworu o stężeniu 5%. Masz do dyspozycji środek dezynfekcyjny w stężeniu 10% oraz wodę. Jaką ilość środka dezynfekcyjnego i wody powinieneś użyć, aby otrzymać 1 litr roztworu o żądanym stężeniu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosuje się zasadę zachowania ilości substancji czynnej:
C₁×V₁=C₂×V₂. Dla C₁=10%, C₂=5% i V₂=1000 ml: 10%×V₁=5%×1000 ml, więc V₁=500 ml roztworu 10%. Dopełnienie do 1 litra daje 500 ml wody. Sprawdzenie: 500 ml×10%=50 ml; 50/1000=5%.

Pełne wyjaśnienie:

Przy rozcieńczaniu roztworów w dekontaminacji kluczowa jest zasada zachowania ilości substancji czynnej: po rozcieńczeniu ilość substancji (w ujęciu "procent × objętość") ma pozostać taka, jak wynika z wymaganej objętości końcowej i stężenia docelowego.

Dlatego używa się zależności C₁×V₁=C₂×V₂, gdzie:

  • C₁ – stężenie roztworu wyjściowego (tu 10%),
  • V₁ – objętość roztworu wyjściowego, którą trzeba odmierzyć,
  • C₂ – stężenie roztworu docelowego (tu 5%),
  • V₂ – objętość końcowa roztworu (tu 1 litr = 1000 ml).

Podstawienie danych: 10% × V₁ = 5% × 1000 ml. Po przekształceniu: V₁ = (5/10) × 1000 ml = 500 ml. Oznacza to, że trzeba odmierzyć 500 ml środka 10%.

Następnie oblicza się ilość wody jako dopełnienie do objętości końcowej: 1000 ml − 500 ml = 500 ml wody.

Kontrola wyniku pomaga uniknąć typowych pomyłek: 500 ml roztworu 10% zawiera 50 ml "czystej substancji" (10% z 500 ml), a 50 ml w 1000 ml to 5%. Odpowiedzi z mniejszą ilością koncentratu (np. 50 ml) prowadzą do stężeń rzędu 0,5%, czyli zbyt niskich i potencjalnie nieskutecznych w praktyce.

W pracy warto pamiętać także o zasadach bezpieczeństwa i jednorodnego mieszania: roztwór przygotowuje się dokładnie, a proporcje zawsze weryfikuje obliczeniem lub szybkim sprawdzeniem "ile % wyszło" po rozcieńczeniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zasady zachowania ilości substancji czynnej: C₁×V₁=C₂×V₂. Podstaw stężenie wyjściowe i docelowe oraz objętość końcową. Po obliczeniu V₁ (ile koncentratu) resztę dopełnij wodą do V₂.
To zapis, że "ilość substancji czynnej" przed i po rozcieńczeniu jest taka sama. W praktyce pozwala policzyć, jaką objętość roztworu o wyższym stężeniu trzeba odmierzyć, aby po dolaniu wody uzyskać wymagane stężenie robocze.
Bo 5% to połowa z 10%. Skoro objętość końcowa ma wynosić 1000 ml, to objętość roztworu 10% musi stanowić połowę tej objętości: (5/10)×1000 ml=500 ml. Pozostałe 500 ml stanowi woda.
Zrób szybkie sprawdzenie: policz, ile "substancji" wnosi koncentrat (np. 500 ml×10%=50 ml). Następnie podziel przez objętość końcową (50/1000=5%). Taki krok kontroli ogranicza błędy wynikające z intuicji.
Nie. 50 ml roztworu 10% zawiera 5 ml substancji czynnej (10% z 50 ml). Po dolaniu wody do 1000 ml otrzymujesz 5/1000=0,5%, czyli roztwór dziesięć razy słabszy niż wymagane 5%.
Najczęściej myli się "połowę stężenia" z "małą ilością koncentratu", pomija przeliczenie 1 l=1000 ml albo nie wykonuje kontroli wyniku. Zdarza się też liczenie "na oko" bez wzoru C₁V₁=C₂V₂, co zwiększa ryzyko złego stężenia.
Zbyt słaby roztwór może nie zapewnić wymaganej skuteczności dezynfekcji, co zwiększa ryzyko pozostawienia drobnoustrojów na wyrobach medycznych. W praktyce oznacza to ryzyko niepowodzenia procesu dekontaminacji i problemów w dalszych etapach przygotowania sprzętu.
Zbyt wysokie stężenie to nie tylko większy koszt, ale też potencjalnie większe ryzyko uszkodzeń materiałów (np. elementów wrażliwych) i większe obciążenie chemiczne dla personelu. Dlatego w praktyce dąży się do stężenia zgodnego z zaleceniem dla danego zastosowania.
Rozcieńczanie jest potrzebne m.in. przy przygotowywaniu roztworów roboczych do dezynfekcji manualnej, wstępnej dekontaminacji lub zgodnie z procedurą dla określonego etapu mycia i dezynfekcji. Zawsze należy stosować stężenia zgodne z instrukcją preparatu.
Jeśli stężenie docelowe jest dokładnie o połowę mniejsze od wyjściowego (10%→5%), to objętość koncentratu stanowi połowę objętości końcowej. Dla 1 litra oznacza to 500 ml koncentratu i 500 ml wody, z kontrolą wyniku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stosuje się zasadę zachowania ilości substancji czynnej:C₁×V₁=C₂×V₂.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z chemii/technologii dezynfekcji omawiające rozcieńczanie roztworów
  • Instrukcje użycia (IFU) producentów środków dezynfekcyjnych – część dotycząca przygotowania roztworów roboczych
  • Zestawy zadań rachunkowych dla technika sterylizacji medycznej (stężenia, rozcieńczenia, proporcje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego