Norma to dokument opisujący uzgodnione wymagania, zalecenia lub charakterystyki dotyczące produktów, usług albo procesów. Jej celem jest ujednolicenie sposobu działania i oceny jakości, tak aby różne podmioty (np. wykonawca reklamy, drukarnia, producent materiałów, zamawiający) posługiwały się tym samym "językiem" wymagań.
Poprawne jest stwierdzenie: "Norma jest dobrowolna do stosowania, ale jej zastosowanie zapewnia pewien standard jakości". Dobrowolność oznacza, że sama norma nie działa jak przepis prawa. W praktyce jednak bywa "wymagana pośrednio" – np. przez umowę, specyfikację zamówienia, wymagania klienta, procedury jakości czy warunki przetargu. Odwołanie do normy porządkuje kryteria odbioru i ogranicza spory o to, co znaczy "dobry" lub "zgodny" wyrób.
Dlaczego pozostałe stwierdzenia są nieprawidłowe?
- "Norma jest zawsze obowiązkowa… prowadzi do sankcji prawnych" – miesza normy z przepisami prawa. Normy nie są z definicji aktami prawnymi, więc samo ich niestosowanie nie jest automatycznie karane. Konsekwencje mogą wynikać raczej z niespełnienia wymagań kontraktowych lub jakościowych.
- "Norma zawsze dotyczy tylko jednego konkretnego produktu lub usługi" – normy zwykle obejmują szerszy zakres: grupy wyrobów, metody badań, klasyfikacje, terminologię, procesy lub zasady projektowania. Dzięki temu można je stosować w wielu podobnych realizacjach.
- "Norma jest zawsze tworzona przez rząd…" – normy opracowują przede wszystkim organizacje normalizacyjne oraz komitety techniczne z udziałem interesariuszy (branża, nauka, administracja, użytkownicy). Państwo może korzystać z norm, ale nie oznacza to, że każda norma jest tworzona przez organy rządowe.
Wskazówka egzaminacyjna: w odpowiedziach zwracaj uwagę na słowa "zawsze", "tylko", "każda" – w pytaniach o definicje i zasady działania norm takie uogólnienia często sygnalizują fałsz. Najbezpieczniejsze są sformułowania opisujące typową rolę norm: ujednolicanie wymagań i wspieranie jakości.
