KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 5.
Podczas regulacji oscyloskopu, odczytujesz wartość napięcia na ekranie. Wartość ta wynosi 5V, jednak po sprawdzeniu z pomocą multimetru, rzeczywista wartość wynosi 4.8V. Jakie działanie powinieneś podjąć?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala wertykalna (V/div) decyduje o przeliczeniu wysokości przebiegu na napięcie.
Jeśli odczyt z ekranu wskazuje 5 V, a wartość odniesienia z multimetru to 4,8 V, należy skorygować ustawienie toru pionowego tak, aby odczyt napięcia nie był zawyżany. Zmiany skali horyzontalnej wpływają na czas, nie na napięcie.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt napięcia na oscyloskopie wynika z tego, ile działek w pionie zajmuje sygnał oraz jaki jest ustawiony przelicznik V/div (skala wertykalna). To właśnie tor pionowy odpowiada za "ile voltów przypada na jedną działkę" i tym samym za wartość napięcia, którą odczytujesz z ekranu.

Jeżeli na ekranie wychodzi 5 V, a pomiar odniesienia multimetrem wskazuje 4,8 V, oznacza to, że odczyt z oscyloskopu jest zawyżony. W logice tego pytania właściwe działanie to zmiana ustawień w osi pionowej tak, aby wskazanie napięcia było mniejsze i zbliżyło się do wartości rzeczywistej. Temu odpowiada odpowiedź "Zmniejszyć skalę wertykalną oscyloskopu."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Zwiększyć skalę wertykalną oscyloskopu." Zwiększenie skali pionowej (w sensie ustawienia większej wartości V/div) nie jest działaniem ukierunkowanym na korektę zawyżonego odczytu w tym ujęciu pytania; prowadzi do innej interpretacji wysokości sygnału i nie rozwiązuje wskazanego problemu zgodnie z intencją zadania.
  • "Zwiększyć skalę horyzontalną oscyloskopu." Skala horyzontalna (s/div) zmienia podstawę czasu i wpływa na "rozciągnięcie" przebiegu w poziomie. Nie koryguje odczytu amplitudy (napięcia).
  • "Zmniejszyć skalę horyzontalną oscyloskopu." Analogicznie, zmiana s/div dotyczy osi czasu, a nie osi napięcia, więc nie jest właściwą reakcją, gdy problem dotyczy rozbieżności wartości napięcia.

W praktyce, oprócz samej zmiany skali V/div, warto też pamiętać o poprawnym doborze sondy i jej ustawieniu (np. tłumienie 1×/10×) oraz o tym, czy porównujesz te same wielkości (DC, RMS, szczyt–szczyt). Jednak w ramach tego pytania testowana jest przede wszystkim zależność: napięcie ↔ skala pionowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala wertykalna (V/div) mówi, ile woltów odpowiada jednej działce w pionie na ekranie. To podstawowy przelicznik używany do odczytu amplitudy: liczysz działki zajęte przez sygnał i mnożysz przez ustawione V/div.
Skala horyzontalna (s/div) określa, ile czasu przypada na jedną działkę w poziomie. Wpływa na to, jak "rozciągnięty" jest przebieg w czasie oraz jak wygodnie odczytasz okres i częstotliwość, ale nie zmienia samej amplitudy napięcia.
Rozbieżności biorą się m.in. z innej mierzonej wielkości (DC, RMS, szczytowa, międzyszczytowa), ograniczeń pasma, ustawień sondy (np. 1×/10×) oraz błędów odczytu z działek. Multimetr i oscyloskop mogą też mieć różne klasy dokładności.
Bardzo częstą przyczyną jest niezgodność tłumienia sondy z ustawieniem w oscyloskopie (np. sonda w 10×, a w menu 1×). Wtedy cały odczyt napięcia jest systematycznie zaniżony lub zawyżony, mimo że przebieg wygląda "normalnie".
Ustal, ile działek w pionie odpowiada interesującej różnicy poziomów, a następnie pomnóż przez ustawione V/div. Dla sygnałów zmiennych doprecyzuj, czy mierzysz wartość szczytową, międzyszczytową czy skuteczną. Upewnij się, że nie mylisz osi pionowej z poziomą.
Nie. Zmiana V/div zmienia jedynie skalę prezentacji i przelicznik odczytu na ekranie. Kalibracja to proces sprawdzenia i ewentualnej korekty dokładności toru pomiarowego według wzorca. Na egzaminie jednak często sprawdza się, czy wiesz, która oś odpowiada za napięcie.
Multimetr jest wygodny do stabilnych wartości DC oraz do pomiarów RMS w określonym paśmie i przy znanym kształcie sygnału. Oscyloskop wybiera się, gdy ważny jest przebieg w czasie: zakłócenia, tętnienia, impulsy, czasy narastania i kształt sygnału.
Najczęściej: pomylenie działek pion/poziom, nieuwzględnienie ustawienia sondy 10×, odczytanie złej miary (np. RMS zamiast Vpp), oraz liczenie działek bez uwzględnienia podziałek pośrednich. Pomaga zapisywanie: "działki × V/div = V".
Bo s/div dotyczy osi czasu. Zmienia to, jak szeroko w poziomie widzisz przebieg i jak łatwo mierzysz okres, ale nie zmienia przeliczenia wysokości przebiegu na napięcie. Różnica 5 V vs 4,8 V dotyczy amplitudy, czyli toru pionowego.
Ćwicz trzy rzeczy: rozpoznawanie, która oś odpowiada za napięcie i czas, odczyt z działek (V/div i s/div) oraz wpływ sondy (1×/10×). Rozwiązuj krótkie zadania z porównaniem pomiarów i zapisuj jednostki, żeby nie popełniać błędów mechanicznych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Zmiany skali horyzontalnej wpływają na czas, nie na napięcie."

Źródła:

  • Paul Horowitz, Winfield Hill, "The Art of Electronics", wydanie 3, rozdziały dotyczące pomiarów i użycia oscyloskopu.

Materiały:

  • Instrukcje obsługi oscyloskopów (działy: V/div, pomiary napięcia, kalibracja/probe)
  • Podstawy metrologii elektrycznej i elektronicznej (błędy, niepewność, porównanie przyrządów)
  • Materiały dydaktyczne o pomiarach oscyloskopowych (interpretacja działek, skale)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego