KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 36.
Podczas sporządzania czopków dopochwowych przyjmuje się, że średnia masa globulki wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Globulki dopochwowe mają dopuszczalny zakres masy ok. 2–5 g, ale gdy lekarz nie określi inaczej, w recepturze przyjmuje się wartość standardową.
Za masę średnią globulki domyślnie uznaje się 3,0 g, co jest typowym założeniem do obliczeń i wykonania serii w aptece.

Pełne wyjaśnienie:

W recepturze aptecznej ważne jest rozróżnienie między zakresem dopuszczalnym a wartością przyjmowaną standardowo do wykonania leku, gdy recepta nie podaje szczegółów. Dla czopków dopochwowych (globulek) przyjmuje się, że ich masa mieści się zwykle w granicach 2–5 g. Jednak w praktyce i na egzaminach kluczowa jest informacja domyślna: jeżeli lekarz nie przepisze inaczej, wykonuje się globulki o masie 3 g.

Dlatego odpowiedź "3,0 g" jest poprawna: wskazuje masę średnią przyjmowaną, czyli umowne, typowe założenie stosowane przy planowaniu ilości podłoża i kontroli masy jednostkowej. Taka standaryzacja ułatwia wykonanie serii globulek (np. 12 sztuk) i późniejsze obliczenia związane z ilością masy czopkowej, a w przypadku niektórych podłoży także z uwzględnianiem współczynników wyparcia substancji leczniczych.

Pozostałe odpowiedzi mogą kusić, bo są liczbami "spotykanymi" przy innych postaciach lub wynikają z błędnego wniosku, że należy wybrać dowolną wartość z zakresu:

  • "2,0 g" bywa mylone z masami typowymi dla innych czopków (np. doodbytniczych) albo traktowane jako dolna granica przedziału 2–5 g, ale pytanie dotyczy wartości przyjmowanej standardowo, a nie minimalnej.
  • "1,0 g" jest charakterystyczne raczej dla mniejszych postaci (np. pręcików dopochwowych) i nie odpowiada standardowi globulek.
  • "4,0 g" mieści się w dopuszczalnym zakresie, lecz nie jest wartością domyślną; to przykład mylenia możliwości wykonania z typową praktyką i założeniem egzaminacyjnym.

Wskazówka do nauki: gdy w pytaniu pojawia się sformułowanie "przyjmuje się", zwykle chodzi o wartość standardową stosowaną w obliczeniach, a nie o dowolną wartość z przedziału dopuszczalnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Globulka dopochwowa to stała postać leku przeznaczona do podania dopochwowego, zwykle o kształcie kulistym lub jajowatym. W aptece sporządza się ją z podłoża (np. tłuszczowego lub makrogolowego) z dodatkiem substancji leczniczych, najczęściej metodą wylewania do form.
Gdy recepta nie określa masy jednostkowej, w praktyce recepturowej przyjmuje się masę standardową globulki dopochwowej wynoszącą 3,0 g. To domyślne założenie upraszcza obliczenia ilości podłoża i pozwala zachować powtarzalność wykonania serii globulek.
W zadaniach egzaminacyjnych stosuje się wartości domyślne, aby ujednolicić obliczenia i wykonanie postaci leku. Dla globulek dopochwowych takim typowym założeniem jest 3 g, o ile lekarz nie wskazał inaczej. Dzięki temu każdy zdający startuje z tych samych parametrów.
Najprościej zapamiętać, że globulki dopochwowe mają zwykle większą masę i inny kształt niż czopki doodbytnicze. W praktyce do obliczeń globulek przyjmuje się 3 g, natomiast czopki doodbytnicze często mają inne typowe masy zależne od pacjenta (dorosły/dziecko).
Częsty błąd to mylenie zakresu masy (np. 2–5 g) z wartością standardową (3 g). Drugi błąd to przenoszenie mas typowych dla czopków doodbytniczych na globulki dopochwowe. Pomaga czytanie polecenia: "przyjmuje się" zwykle oznacza wartość domyślną.
Tak. 3 g to wartość domyślna stosowana, gdy recepta nie podaje masy. Lekarz może przepisać inną masę w zależności od wskazań i potrzeb pacjentki, a w praktyce spotyka się globulki o różnych masach mieszczących się w dopuszczalnym zakresie dla tej postaci leku.
Najpierw ustala się liczbę globulek i masę jednostkową (domyślnie 3 g, jeśli brak wskazania). Następnie wylicza się łączną masę serii i koryguje o ilość objętości/massy "wypieranej" przez substancje lecznicze (stosując współczynniki wyparcia, jeśli są wymagane dla danego podłoża).
Współczynniki wyparcia są potrzebne wtedy, gdy substancje lecznicze zajmują istotną objętość i zmieniają ilość podłoża potrzebnego do wypełnienia form. W praktyce dotyczy to wielu recept, zwłaszcza przy podłożach tłuszczowych. Pominięcie wyparcia może dać globulki o niewłaściwej masie i zawartości leku.
Najczęściej stosuje się metodę wylewania: roztopione podłoże z rozproszoną lub rozpuszczoną substancją leczniczą wlewa się do czystych form, a po zastygnięciu wyjmuje gotowe globulki. Kluczowe jest utrzymanie czystości pracy i kontrola masy uzyskanych jednostek.
Wyszukaj w treści, czy jest warunek "jeżeli lekarz nie określi inaczej" albo sformułowanie "przyjmuje się". To sygnał, że chodzi o wartość domyślną, a nie o dolną lub górną granicę. Dla globulek domyślną masą w zadaniach jest 3,0 g.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Farmakopea Polska VI, monografia "Suppositoria, Czopki" (wymagania dla czopków dopochwowych/globulek: masa i wartość domyślna)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej dla technika farmaceutycznego (dział: czopki i globulki)
  • Monografie Farmakopei dotyczące postaci leku typu czopki/globulki (do nauki definicji i parametrów)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeń recepturowych obejmujące czopki i globulki

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego