KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2024 (test 3)

PYTANIE NR 18.
Podczas weryfikacji suwaków rozdzielacza hydraulicznego zmierzono ich średnice podane w Tabeli 1. Wskaż suwak nadający się do dalszej eksploatacji, jeżeli wiadomo, że średnica otworu korpusu wynosi 18+0,010 mm, a luz między suwakiem i otworem korpusu nie może przekraczać 0,015 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami pomiarów średnic suwaków rozdzielacza hydraulicznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby sprawdzić przydatność suwka, analizuje się luz w najgorszym przypadku: maksymalna średnica otworu (18,010 mm) i minimalna średnica suwka z tabeli.
Luz = Dotworu − dsuwka i nie może przekroczyć 0,015 mm, więc wybiera się tylko suwak spełniający ten warunek. Z danych w Tabeli 1 warunek spełnia "Suwak II".

Pełne wyjaśnienie:

W rozdzielaczu hydraulicznym suwak pracuje w otworze korpusu. Zbyt duży luz powoduje zwiększone przecieki wewnętrzne, spadek sprawności oraz problemy z utrzymaniem ciśnienia. Dlatego w zadaniu podano dopuszczalny maksymalny luz: 0,015 mm.

Średnica otworu korpusu ma tolerancję 18+0,010 mm, co oznacza, że średnica otworu zawiera się w przedziale od 18,000 mm do 18,010 mm (brak minusa, więc dolna granica to wartość nominalna).

Kluczowe jest zastosowanie podejścia "najgorszego przypadku" (warunek graniczny):

  • największy możliwy luz wystąpi, gdy otwór ma maksymalną średnicę,
  • a suwak ma minimalną średnicę spośród zmierzonych (dla danego suwka).

Wtedy liczymy:

luz maksymalny = Dotworu,max − dsuwka,min

Warunek dopuszczenia do dalszej eksploatacji:

Dotworu,max − dsuwka,min ≤ 0,015 mm

Po podstawieniu Dotworu,max = 18,010 mm otrzymuje się granicę na minimalną średnicę suwka: suwak nie może być "za cienki", bo luz przekroczy limit. Następnie porównuje się to z danymi z Tabeli 1 (dla suwków I–IV) i wybiera ten, którego minimalna zmierzona średnica spełnia nierówność. Z przedstawionych wyników pomiaru warunek spełnia "Suwak II".

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ odpowiadają suwkom, dla których (przy maksymalnym otworze) obliczony luz przekracza 0,015 mm, czyli element jest zbyt zużyty i może powodować nadmierne przecieki w rozdzielaczu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze identyfikuj, gdzie powstaje maksymalny luz (max otwór + min suwak). To częsty punkt, na którym zdający tracą punkty przez liczenie na nominalnych wartościach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz to różnica średnic: D otworu − d suwka. W rozdzielaczu hydrauliki siłowej musi być na tyle mały, aby ograniczać przecieki, ale dodatni, aby suwak mógł się przesuwać bez zacierania.
Przyjmij "najgorszy przypadek": maksymalna średnica otworu oraz minimalna średnica danego suwka z tabeli. Wtedy liczysz: luz max = Dmax − dmin i porównujesz z dopuszczalnym limitem.
Bo największy możliwy luz powstaje wtedy, gdy otwór jest największy. Z zapisu 18+0,010 wynika, że otwór może mieć aż 18,010 mm. To właśnie ten przypadek trzeba sprawdzić, aby nie przekroczyć limitu luzu.
Na egzaminie zwykle nie. Liczenie dla nominalnych może zaniżyć luz i dać błędny wniosek o przydatności części. Poprawne jest sprawdzenie warunku granicznego (max otwór, min suwak), bo to zapewnia bezpieczeństwo i poprawną pracę układu.
To tolerancja jednostronna: dolna granica to 18,000 mm, a górna to 18,010 mm. Nie ma wartości ujemnej, więc nie zakłada się 17,990 mm. Ten zapis jest częsty przy otworach, gdzie kontroluje się tylko "rozbicie" w górę.
Najczęściej używa się mikrometru zewnętrznego (większa dokładność) lub suwmiarki (gdy wymagana dokładność jest mniejsza). Ważne jest kilka pomiarów w różnych miejscach, aby wykryć stożkowatość i zużycie.
Zbyt duży luz zwiększa przecieki wewnętrzne, co obniża ciśnienie i wydajność układu. Objawia się to słabszą pracą siłowników, wolniejszym podnoszeniem narzędzi i przegrzewaniem oleju. To typowa usterka w wyeksploatowanej hydraulice.
Oznacza, że po uwzględnieniu tolerancji otworu i zmierzonej średnicy suwka spełniony jest warunek dopuszczalnego luzu. W praktyce taki suwak nie powinien powodować nadmiernych przecieków i może pracować dalej bez regeneracji lub wymiany.
Najczęstsze błędy to: użycie średnicy nominalnej zamiast granicznej, odjęcie w złej kolejności (suwak − otwór), pominięcie minimalnej wartości suwka, oraz odczyt tolerancji jako ±. Pomaga zapisanie wzoru i wskazanie, co daje największy luz.
Ustal Dmax otworu (tu 18,010 mm), policz minimalną dopuszczalną średnicę suwka z nierówności (żeby luz nie przekroczył 0,015), a potem porównaj tę granicę z danymi w tabeli. Wybierz suwak, który mieści się w limicie.
info

Około 31% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z danych w Tabeli 1 warunek spełnia "Suwak II".

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (tolerancje, pasowania, wymiary graniczne)
  • Podręcznik do podstaw konstrukcji maszyn: pasowania i tolerancje
  • Instrukcje serwisowe/DTR dotyczące diagnostyki rozdzielaczy hydraulicznych (jeśli dostępne w pracowni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego