KWALIFIKACJA MED1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 3.
Podczas zabiegu stomatologicznego lekarz prosi asystentkę o wykonanie połączenia telefonicznego do pracowni techniki dentystycznej. Asystentka wypełniając to polecenie, powinna
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Telefon jest powierzchnią niejałową, więc dotykanie go w rękawiczkach używanych przy zabiegu grozi przeniesieniem zanieczyszczeń. Prawidłowe postępowanie to zdjęcie rękawic, wykonanie higienicznego mycia rąk i dopiero wtedy wykonanie połączenia. Ponowne zakładanie tych samych rękawic zwiększa ryzyko zakażenia krzyżowego.

Pełne wyjaśnienie:

W trakcie zabiegu stomatologicznego rękawiczki oraz dłonie personelu mogą mieć kontakt z materiałem biologicznym (np. ślina, krew) oraz z powierzchniami w polu zabiegowym. Telefon (słuchawka, ekran, klawiatura) jest powierzchnią niejałową i często dotykaną, dlatego stanowi typowe źródło przenoszenia drobnoustrojów.

Właściwa procedura polega na przerwaniu bariery w kontrolowany sposób: najpierw zdejmuje się rękawiczki, następnie wykonuje się higieniczne mycie rąk (a w praktyce klinicznej często także dezynfekcję rąk zgodnie z procedurą miejsca pracy), i dopiero potem dotyka urządzeń takich jak telefon. Dzięki temu ogranicza się ryzyko skażenia krzyżowego i kontaminacji sprzętów, które mogą być później dotykane przez innych pracowników.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "przetrzeć ręce chusteczką dezynfekcyjną" – samo przetarcie nie jest równoważne pełnej, wymaganej procedurze higieny rąk i może być wykonane niedokładnie (pominięcie obszarów skóry). Ponadto nie rozwiązuje problemu, jeśli rękawice były używane w polu zabiegowym.
  • "zdezynfekować ręce w rękawiczkach" – rękawiczki jednorazowe nie są przeznaczone do rutynowej dezynfekcji w celu dalszego kontaktu z kolejnymi powierzchniami; mogą ulec mikrouszkodzeniom, a na ich powierzchni nadal może pozostawać zanieczyszczenie.
  • "zdjąć rękawiczki, wykonać połączenie i ponownie założyć te same rękawiczki" – ponowne użycie tych samych rękawic po dotknięciu telefonu przenosi zanieczyszczenia z telefonu do pola zabiegowego, czyli wprost zwiększa ryzyko zakażenia krzyżowego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się konieczność dotknięcia "czystych" urządzeń (telefon, klawiatura, klamki) podczas zabiegu, szukaj odpowiedzi, która obejmuje zdjęcie rękawic i higienę rąk przed kontaktem z tymi powierzchniami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Telefon to powierzchnia niejałowa i często dotykana, więc łatwo staje się rezerwuarem drobnoustrojów. Dotknięcie go rękawiczkami używanymi przy pacjencie może przenieść zanieczyszczenia na telefon, a potem z telefonu z powrotem do pola zabiegowego lub na inne osoby, zwiększając ryzyko zakażenia krzyżowego.
Należy przerwać pracę w polu zabiegowym w sposób kontrolowany: zdjąć rękawiczki, wykonać higienę rąk (zgodnie z procedurą gabinetu), a dopiero potem dotknąć telefonu i wykonać połączenie. To ogranicza przenoszenie drobnoustrojów na powierzchnie dotykowe.
Zasadniczo rękawiczki jednorazowe są przeznaczone do jednorazowego użycia w danej czynności i nie powinny zastępować higieny rąk. Dezynfekowanie rękawic nie rozwiązuje problemu kontaktu z powierzchniami niejałowymi i może dawać fałszywe poczucie bezpieczeństwa, zwłaszcza przy mikrouszkodzeniach materiału.
Po dotknięciu telefonu rękawice mogą zostać skażone drobnoustrojami z jego powierzchni. Założenie ich ponownie i kontynuowanie zabiegu przenosi zanieczyszczenia do pola zabiegowego oraz na narzędzia. To klasyczny mechanizm skażenia krzyżowego między "strefą brudną" a "czystą".
Do powierzchni wysokiego dotyku należą m.in. klamki, włączniki, klawiatury i myszy komputerowe, uchwyty lamp, przyciski unitów oraz panele sterujące. Jeśli personel dotyka ich w trakcie zabiegu bez przerwania bariery (rękawice/higiena rąk), łatwo dochodzi do rozsiewu drobnoustrojów po gabinecie.
Na egzaminie "higieniczne mycie rąk" oznacza dokładne mycie zgodne z zasadami i czasem wymaganym w procedurach medycznych, ukierunkowane na redukcję flory przejściowej. Zwykłe mycie bywa rozumiane jako krótsze i mniej dokładne. W pytaniach o zabiegi szukaj sformułowań wskazujących na standard kliniczny.
Tak, praktycznie stosuje się rozwiązania organizacyjne: wyznaczenie osoby w "czystej strefie" do odbierania/wykonywania telefonów, użycie zestawu głośnomówiącego, osłony barierowe na elementy dotykowe lub procedury, w których asystentka przerywa pracę w polu zabiegowym i wykonuje higienę rąk przed kontaktem z telefonem.
Chusteczka nie gwarantuje wykonania pełnej procedury higieny rąk (łatwo pominąć przestrzenie międzypalcowe, kciuki, opuszki). W dodatku problemem bywa nie tylko skóra dłoni, ale też fakt, że rękawice używane przy pacjencie nie powinny dotykać powierzchni niejałowych. Na egzaminie to zwykle odpowiedź "zbyt skrótowa".
Najczęściej pojawia się błędne przekonanie, że wystarczy "cokolwiek z dezynfekcją" (np. chusteczka lub dezynfekcja rękawic). Drugi błąd to traktowanie rękawic jak "uniwersalnej ochrony" pozwalającej dotykać wszystkiego. Trzeci błąd to ponowne użycie tych samych rękawic po kontakcie z telefonem.
Najpierw zidentyfikuj element "niejałowy" (np. telefon, klamka, klawiatura). Potem sprawdź, czy w odpowiedzi jest pełna sekwencja: zdjęcie rękawic, higiena rąk, wykonanie czynności poza polem zabiegowym. Odrzucaj odpowiedzi skrótowe oraz takie, które sugerują ponowne użycie tych samych rękawic.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Telefon jest powierzchnią niejałową, więc dotykanie go w rękawiczkach używanych przy zabiegu grozi przeniesieniem zanieczyszczeń."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "WHO Guidelines on Hand Hygiene in Health Care" (First Global Patient Safety Challenge: Clean Care is Safer Care), 2009.
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC), "Guidelines for Infection Control in Dental Health-Care Settings" (MMWR Recommendations and Reports), 2003.

Materiały:

  • Wytyczne dot. higieny rąk w ochronie zdrowia (materiały szkoleniowe WHO)
  • Wytyczne kontroli zakażeń w stomatologii (materiały szkoleniowe instytucji zdrowia publicznego)
  • Podręczniki dla asystentek/higienistek stomatologicznych: rozdziały o aseptyce, rękawicach i higienie rąk

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego