KWALIFIKACJA HAN3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 16.
Podkreślony element w przytoczonym opisie bibliograficznym to
Ilustracja przedstawia opis bibliograficzny książki, który jest prawdopodobnie częścią pytania egzaminacyjnego związanego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Hasło autorskie to element opisu bibliograficznego identyfikujący twórcę (najczęściej nazwisko i imię) i służący jako punkt dostępu w katalogu. Hasło przedmiotowe dotyczy tematu, nazwa wydawcy wskazuje podmiot wydawniczy, a oznaczenia odpowiedzialności opisują role (np. red., tłum.).

Pełne wyjaśnienie:

W opisie bibliograficznym poszczególne fragmenty mają określone funkcje. Hasło autorskie to taki element, który identyfikuje autora (lub innego twórcę) jako główny punkt dostępu do dokumentu. W praktyce jest to najczęściej forma nazwiska i imienia (czasem z doprecyzowaniem), dzięki której użytkownik może wyszukać publikację "po autorze".

Odpowiedź "hasło autorskie" jest poprawna, gdy podkreślony fragment wskazuje właśnie twórcę i pełni rolę nagłówka/dostępu autorskiego. Taki element różni się od pozostałych pojęć tym, że nie opisuje tematu ani danych wydawniczych, tylko wskazuje osobę (lub podmiot) odpowiedzialną za stworzenie treści.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "hasło przedmiotowe" odnosi się do treści/tematu dokumentu. Stosuje się je, aby wyszukiwać po zagadnieniach, a nie po twórcy. Uczniowie często mylą je z hasłem autorskim, bo oba są "hasłami" i oba bywają indeksowane.
  • "nazwa instytucji wydawniczej" dotyczy wydawcy (podmiotu publikującego), czyli elementu strefy wydawniczej. To informacja o tym, kto wydał książkę, a nie kto ją napisał.
  • "następne oznaczenie odpowiedzialności" odnosi się do zapisów typu redaktor, tłumacz, opracowanie itd. Są to dane o odpowiedzialności, ale nie mają formy hasła dostępu i nie pełnią funkcji podstawowego nagłówka autorskiego.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy wyróżniony fragment jest nazwą osoby/podmiotu (autor), terminem tematycznym (przedmiot) czy elementem wydania (wydawca, miejsce, rok). Dopiero potem dobieraj nazwę elementu opisu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Hasło autorskie to element identyfikujący twórcę dokumentu (najczęściej autora) i służący jako punkt dostępu w katalogu. Dzięki niemu użytkownik może wyszukać publikację po nazwisku autora, niezależnie od tego, jak zapisano dane w innych częściach opisu.
Hasło przedmiotowe opisuje temat lub zakres treści dokumentu. Ułatwia wyszukiwanie publikacji według zagadnień (np. "marketing", "historia Polski"), a nie według twórcy. Na egzaminie warto odróżniać hasła przedmiotowe od danych o autorze i od danych wydawniczych.
Autor (hasło autorskie) jest punktem dostępu i identyfikuje twórcę dzieła. Oznaczenia odpowiedzialności to informacje o roli osób/podmiotów (np. redakcja, tłumaczenie, opracowanie). Mogą wskazywać różne osoby, ale nie zawsze są traktowane jako główne hasło autorskie.
Wydawca to podmiot publikujący dokument, a nie twórca treści. Informacja o wydawcy należy do danych wydawniczych (kto wydał, gdzie i kiedy), natomiast hasło autorskie dotyczy odpowiedzialności za stworzenie utworu. To inne funkcje i inne pola w opisie bibliograficznym.
Typowo spotkasz: dane o twórcy (autor/autorzy), tytuł i podtytuł, dane wydawnicze (miejsce, wydawca, rok), opis fizyczny (np. liczba stron), informacje o serii oraz identyfikatory (np. ISBN). W zależności od standardu i rodzaju dokumentu układ może się różnić.
Hasła przedmiotowe są przydatne w działalności informacyjnej, gdy klient szuka książek "o czymś", a nie konkretnego autora. Ułatwiają też tworzenie zestawień bibliograficznych tematycznych i kierowanie czytelnika do działów lub list rekomendacji zgodnych z zainteresowaniami.
Najczęściej hasło autorskie ma postać nazwiska i imienia osoby, ale może też dotyczyć innych twórców (np. instytucji jako autora zbiorowego) zależnie od rodzaju dokumentu i zasad opisu. Kluczowe jest to, że wskazuje twórcę odpowiedzialnego za powstanie treści.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie hasła autorskiego z hasłem przedmiotowym, branie wydawcy za "instytucję odpowiedzialną za treść", oraz utożsamianie każdego zapisu po tytule z autorem (mimo że bywa to redaktor lub tłumacz). Pomaga analiza funkcji: kto? o czym? gdzie/kiedy wydano?
Ćwicz na przykładach opisów: zaznaczaj kolejno autora, tytuł, wydawcę, rok, oznaczenia odpowiedzialności i elementy rzeczowe. Twórz własne fiszki z definicjami (hasło autorskie, przedmiotowe, oznaczenie odpowiedzialności). Ważne jest też rozumienie, do czego dany element służy w wyszukiwaniu.
Podkreślenie wskazuje konkretny fragment opisu, a Ty masz nazwać jego funkcję (np. autor, temat, wydawca). W takich pytaniach nie wystarczy znać definicje — trzeba jeszcze umieć rozpoznać element w zapisie bibliograficznym i odróżnić go od podobnie brzmiących części opisu.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Hasło autorskie to element opisu bibliograficznego identyfikujący twórcę (najczęściej nazwisko i imię) i służący jako punkt dostępu w katalogu."

Źródła:

  • ISO 690:2021, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources
  • IFLA, ISBD: International Standard Bibliographic Description (Consolidated Edition), 2011

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw bibliografii i katalogowania używane w szkołach branżowych
  • Materiały szkoleniowe bibliotek (np. wprowadzenia do opisu bibliograficznego i haseł wzorcowych)
  • Standardy i wytyczne dotyczące tworzenia opisów bibliograficznych (ogólne, międzynarodowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego