Podłoża hodowlane w mikrobiologii dobiera się do celu badania: raz zależy nam na wyselekcjonowaniu określonej grupy drobnoustrojów z mieszaniny, a innym razem na odróżnieniu kilku typów, które rosną równolegle.
Podłoża selektywne projektuje się tak, aby jedne mikroorganizmy rosły lepiej, a inne były hamowane. Osiąga się to przez skład chemiczny (np. inhibitory, barwniki, sole, antybiotyki, określone pH lub wysokie stężenia wybranych składników). W praktyce selektywność pomaga w izolacji poszukiwanego drobnoustroju z materiału zawierającego florę mieszaną.
Podłoża różnicujące nie muszą silnie hamować wzrostu, lecz umożliwiają rozróżnienie mikroorganizmów na podstawie obserwowalnych cech wzrostu na podłożu. Najczęściej różnice wynikają z obecności substratu i wskaźnika (np. zmiana barwy podłoża lub kolonii), co odzwierciedla określone właściwości metaboliczne. Dzięki temu na jednym podłożu można wstępnie ocenić, z jakim typem drobnoustroju mamy do czynienia.
Stwierdzenia, że selektywne są "dla bakterii", a różnicujące "dla grzybów", są błędnym uproszczeniem: oba typy podłoży mogą dotyczyć różnych grup drobnoustrojów zależnie od składu. Również przypisanie selektywnych do "badań środowiskowych", a różnicujących do "bioanalitycznych" nie opisuje mechanizmu działania podłoży. Nieprawidłowe jest też twierdzenie, że podłoża różnicujące służą eliminacji mikroorganizmów — ich rolą jest porównanie cech wzrostu, a nie usuwanie drobnoustrojów z próbki.
Egzaminacyjnie warto zapamiętać: selektywne = ogranicza część flory, a różnicujące = pomaga rozpoznać, kto rośnie.
