KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 15.
Podłożem leku o składzie podanym na recepcie jest
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną z przepisem na maść.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Adeps suillus to surowiec tłuszczowy stosowany jako klasyczne podłoże maściowe, czyli nośnik nadający postaci leku odpowiednią konsystencję i umożliwiający rozprowadzenie na skórze. Pozostałe opcje to surowce o innych funkcjach (np. mydło, dziegieć, siarka), a nie typowe podłoże.

Pełne wyjaśnienie:

W recepturze aptecznej podłoże to składnik, który stanowi zasadniczą masę leku półstałego (np. maści) i pełni rolę nośnika dla pozostałych substancji. To podłoże w największym stopniu odpowiada za konsystencję, rozsmarowywalność oraz warunki uwalniania substancji czynnej na skórę.

"Adeps suillus" jest nazwą łacińską surowca tłuszczowego (pochodzenia zwierzęcego) wykorzystywanego w praktyce jako podłoże maściowe. Z tego powodu wskazanie "Adeps suillus" jako podłoża jest logiczne: to typowy składnik bazowy, a nie dodatek działający miejscowo.

Pozostałe propozycje nie pełnią typowej roli podłoża:

  • "Sapo viridis" (tzw. zielone mydło) jest surowcem o działaniu pomocniczym, m.in. ułatwiającym rozprowadzanie/oczyszczanie i modyfikującym właściwości preparatu, ale nie jest klasycznym podłożem tłuszczowym maści.
  • "Pix liquida Pini" (dziegieć) jest surowcem stosowanym ze względu na określone działanie na skórę; to raczej składnik "czynny" w preparatach dermatologicznych niż neutralna baza.
  • "Sulfur ad usum externum" (siarka do użytku zewnętrznego) jest substancją stosowaną dla efektu terapeutycznego na skórę, więc również nie jest podłożem.

Na egzaminie warto pamiętać o praktycznej regule: podłoże to zwykle "materiał bazowy" (tłuszcze, wazelina, euceryna, maściowe podłoża emulsyjne), natomiast surowce takie jak siarka czy dziegieć rozpoznaje się jako substancje nadające działanie lecznicze. Jeśli pytanie opiera się na recepcie, podłoże bywa też tym składnikiem, który dopełnia masę "ad …" (np. do określonej ilości) – o ile taka informacja jest podana.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podłoże leku recepturowego to składnik stanowiący bazę postaci leku (np. maści), w której rozprowadza się inne substancje. Decyduje o konsystencji, rozsmarowywalności i często o uwalnianiu substancji czynnych. Zwykle stanowi największą część masy preparatu.
Najczęściej podłoże jest surowcem "bazowym" (np. tłuszcz, wazelina, podłoże emulsyjne) i bywa składnikiem dopełniającym masę do wskazanej ilości, gdy recepta zawiera zapis typu "ad". W praktyce podłoże nie ma być "lekiem samym w sobie", tylko nośnikiem dla składników działających.
"Adeps suillus" to nazwa łacińska surowca tłuszczowego, który pełni funkcję bazy maściowej: nadaje postaci leku odpowiednią konsystencję i umożliwia naniesienie na skórę. Tego typu tłuszczowe surowce są typowymi podłożami, w odróżnieniu od substancji o wyraźnym działaniu leczniczym.
Nie jest traktowany jako podłoże, ponieważ "Sulfur ad usum externum" (siarka do stosowania zewnętrznego) jest składnikiem nadającym działanie terapeutyczne. W maści siarka jest zwykle substancją czynną lub ważnym składnikiem działającym, natomiast podłoże to baza, w której siarkę się rozprasza.
Dopisek "ad usum externum" oznacza, że surowiec lub lek jest przeznaczony do stosowania zewnętrznego. To wskazówka dotycząca drogi podania i bezpieczeństwa stosowania, ale nie mówi automatycznie, czy dany składnik jest podłożem czy substancją czynną.
Podłoże to nośnik stanowiący bazę maści (odpowiada za konsystencję i aplikację), a substancja czynna odpowiada za efekt leczniczy. W praktyce substancje czynne są dodawane do podłoża w określonym stężeniu, natomiast podłoże zwykle stanowi główną masę preparatu.
"Sapo viridis" (zielone mydło) nie jest klasyczną bazą maściową jak tłuszcze czy wazelina. Zwykle pełni rolę składnika pomocniczego, który może zmieniać właściwości preparatu (np. ułatwiać rozprowadzanie lub oddziaływać na skórę), ale sam nie stanowi neutralnego nośnika dla leku.
"Pix liquida Pini" (dziegieć) to surowiec stosowany ze względu na określone działanie miejscowe w preparatach dermatologicznych. Często traktuje się go jako składnik aktywny lub istotny składnik leczniczy, a nie jako obojętne podłoże. Zwykle dodaje się go do właściwego podłoża.
Typowe błędy to wybór substancji "znanej z dermatologii" jako podłoża (np. siarki), mylenie składnika pomocniczego z bazą oraz pomijanie znaczenia słowa "podłoże". Często pomaga sprawdzenie, czy dany surowiec jest tłuszczem/podłożem emulsyjnym, czy raczej składnikiem działającym.
Najlepiej łączyć nazwę łacińską z funkcją i postacią: tłuszcze/podłoża, substancje czynne, surowce pomocnicze. Pomaga fiszkowanie (łacina ↔ polska nazwa ↔ rola w leku) oraz rozwiązywanie zadań na rozpoznanie składników w receptach. Skup się na najczęściej spotykanych surowcach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Adeps suillus to surowiec tłuszczowy stosowany jako klasyczne podłoże maściowe, czyli nośnik nadający postaci leku odpowiednią konsystencję i umożliwiający rozprowadzenie na skórze."

Materiały:

  • Podręcznik do technologii postaci leku (działy: podłoża maściowe, leki dermatologiczne)
  • Skrypt/notes do receptury aptecznej z listą typowych surowców i ich funkcji
  • Ćwiczenia z interpretacji recept łacińskich (rozpoznawanie składników i ról technologicznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego