KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 32.
Podopieczna chorująca na reumatoidalne zapalenie stawów odczuwa silny ból, któremu towarzyszą sztywność i obrzęki stawów obu rąk. W tym okresie choroby, terapeuta powinien zaproponować podopiecznej zajęcia z zakresu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W ostrej fazie RZS z silnym bólem, sztywnością i obrzękiem stawów rąk priorytetem jest ochrona stawów i unikanie ich obciążania.
Biblioterapia opiera się na czytaniu i rozmowie o treści, więc nie wymaga intensywnej pracy manualnej. Hipoterapia, arteterapia i choreoterapia zwykle angażują ruch i/lub ręce, co w zaostrzeniu jest niewskazane.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji pacjentka ma objawy typowe dla zaostrzenia (ostrej fazy) reumatoidalnego zapalenia stawów: silny ból, sztywność oraz obrzęk stawów obu rąk. W takim okresie podstawową zasadą postępowania w terapii zajęciowej jest ochrona zapalonych stawów, czyli unikanie aktywności, które zwiększają obciążenie, wymagają precyzyjnych chwytów, długotrwałego zaciskania dłoni lub nasilają ból.

Odpowiedź "biblioterapia" jest właściwa, ponieważ jest to forma terapii wykorzystująca kontakt z tekstem (czytanie, słuchanie, omawianie treści), co pozwala pracować nad sferą emocjonalną i poznawczą bez konieczności intensywnego używania rąk. Dzięki temu można podtrzymać aktywność i poczucie sprawczości pacjentki, jednocześnie nie prowokując dolegliwości bólowych.

Pozostałe propozycje są mniej właściwe w ostrym okresie choroby:

  • Hipoterapia wymaga aktywnego udziału ciała (utrzymania równowagi, stabilizacji, reakcji posturalnych). W zaostrzeniu choroby zapalnej stawów może nasilać dolegliwości i nie realizuje zasady odciążania.
  • Arteterapia w klasycznych formach (rysowanie, malowanie, lepienie, rzeźbienie) zwykle wiąże się z manipulacją dłońmi i palcami, czyli z obciążeniem stawów rąk. W remisji można ją stosować szeroko, ale w zaostrzeniu często wymagałaby istotnych modyfikacji lub czasowego odroczenia.
  • Choreoterapia jest terapią ruchem/tańcem, a więc wymaga aktywności fizycznej; w ostrym bólu i obrzękach stawów nie jest pierwszym wyborem.

W praktyce terapeuta zajęciowy w ostrym okresie RZS częściej wybiera aktywności pasywne lub kognitywne, a po zmniejszeniu bólu i obrzęku stopniowo włącza działania bardziej aktywne, dobierając je do aktualnej tolerancji wysiłku i funkcji rąk.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Biblioterapia to metoda pracy terapeutycznej oparta na czytaniu, słuchaniu tekstów oraz rozmowie o ich treści. W terapii zajęciowej wspiera funkcje poznawcze i emocjonalne (np. nastrój, motywację, radzenie sobie ze stresem) i może być prowadzona indywidualnie lub w grupie.
W zaostrzeniu RZS ból, obrzęk i sztywność oznaczają aktywny stan zapalny. Dodatkowe obciążanie stawów (siłowe chwyty, długie czynności manualne) może nasilać dolegliwości i pogarszać funkcjonowanie. Dlatego priorytetem jest odciążanie i dobór aktywności niewymagających pracy rąk.
Sztywność to ograniczenie ruchu i trudność w "rozruszaniu" stawów, często wyraźna rano lub po bezruchu. W praktyce utrudnia precyzyjne czynności dłonią, wydłuża czas wykonania zadań i zwiększa zmęczenie. W zaostrzeniu lepiej wybierać aktywności kognitywne lub takie, które nie wymagają chwytu i nacisku.
Nie zawsze, ale w ostrym zaostrzeniu bywa niekorzystna, bo typowo wymaga pracy dłoni (trzymanie pędzla, ugniatanie, wycinanie). Jeśli jest konieczna, trzeba ją mocno zmodyfikować (krótkie sesje, narzędzia ułatwiające chwyt, praca bardziej "wizualna" niż manualna). W pytaniu egzaminacyjnym bezpieczniejsza jest biblioterapia.
Zwykle bezpieczniejsze są aktywności o małym obciążeniu manualnym: biblioterapia, trening pamięci i uwagi, rozmowa terapeutyczna, techniki relaksacyjne, słuchowiska, ćwiczenia oddechowe oraz edukacja w zakresie ochrony stawów. Dobór zawsze zależy od bólu i tolerancji pacjenta.
Hipoterapia wymaga aktywnej stabilizacji tułowia, reakcji równoważnych i kontroli postawy, a także wiąże się z ogólnym obciążeniem narządu ruchu. W ostrym bólu i stanie zapalnym celem jest ograniczanie bodźców nasilających dolegliwości, więc zwykle wybiera się formy spokojniejsze i mniej obciążające.
Choreoterapia to terapia ruchem/tańcem wykorzystywana m.in. do poprawy sprawności, ekspresji emocji i kontaktu społecznego. Najczęściej stosuje się ją, gdy pacjent może bezpiecznie podejmować aktywność fizyczną. W ostrym zaostrzeniu chorób zapalnych stawów zwykle nie jest pierwszym wyborem.
Częsty błąd to przenoszenie zaleceń z okresu remisji na okres zaostrzenia. Uczniowie wybierają terapie "aktywne", bo kojarzą je z usprawnianiem, pomijając, że w ostrym bólu i obrzęku priorytetem jest odciążenie. Drugi błąd to niedocenienie, że arteterapia zwykle mocno angażuje dłonie.
Może skracać czas zadania, robić częstsze przerwy, ograniczać siłę chwytu, dobierać grubsze uchwyty i lekkie materiały, zmieniać pozycję pracy oraz stosować alternatywy niewymagające ręki (np. słuchanie zamiast czytania, dyskusja zamiast pisania). Kluczowe jest monitorowanie bólu i obrzęku.
Ucz się według schematu: (1) rozpoznaj fazę choroby po objawach (ból, obrzęk, sztywność), (2) określ cel (ochrona stawów vs usprawnianie), (3) oceń, czy dana metoda wymaga ruchu/obciążenia rąk. Trenuj na przykładach i zapamiętaj, że w zaostrzeniu preferuje się formy pasywne lub kognitywne.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Hipoterapia, arteterapia i choreoterapia zwykle angażują ruch i/lub ręce, co w zaostrzeniu jest niewskazane."

Źródła:

  • NHS (UK), "Rheumatoid arthritis" (objawy, zaostrzenia), https://www.nhs.uk/conditions/rheumatoid-arthritis/ - accessed 2026-03-02
  • MSD Manuals (Consumer Version), "Rheumatoid Arthritis (RA)" (objawy: ból, obrzęk, sztywność; ogólne zasady postępowania), https://www.msdmanuals.com/home/bone-joint-and-muscle-disorders/joint-disorders/rheumatoid-arthritis-ra - accessed 2026-03-02
  • Arthritis Foundation, "Rheumatoid Arthritis" (charakterystyka choroby i objawy), https://www.arthritis.org/diseases/rheumatoid-arthritis - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki z terapii zajęciowej (dobór aktywności do dysfunkcji narządu ruchu)
  • Materiały edukacyjne dotyczące RZS i zasad ochrony stawów
  • Standardy/zalecenia kliniczne i opracowania reumatologiczne opisujące postępowanie w zaostrzeniu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego