KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 14.
Podopieczna cierpiąca na zaburzenia afektywne dwubiegunowe od niedawna stała się konfliktowa, oddała biżuterię pod zastaw w lombardzie i zaciągnęła kredyt w banku. Śpi po 2-3 godziny na dobę, nocami śledzi portale społecznościowe, otworzyła wirtualny biznes "Kobieta sukcesu". Opisane zachowania mogą świadczyć o wystąpieniu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na epizod maniakalny: wyraźnie zmniejszona potrzeba snu, wzmożona aktywność i pobudzenie, konflikty oraz ryzykowne decyzje finansowe (lombard, kredyt), a także wielkie plany i przecenianie możliwości. Pozostałe pojęcia nie opisują takiego zespołu objawów.

Pełne wyjaśnienie:

Opisane zachowania są typowe dla manii (epizodu maniakalnego). Kluczowe są tu elementy obrazu klinicznego: znacznie zmniejszona potrzeba snu (2–3 godziny na dobę), wzmożona aktywność i zajmowanie się licznymi bodźcami (nocne przeglądanie portali), drażliwość/konfliktowość oraz impulsywność i ryzyko w sferze finansowej (oddanie biżuterii pod zastaw, zaciągnięcie kredytu). Dodatkowo pojawia się wątek wielkich planów i przeceniania możliwości ("wirtualny biznes", "Kobieta sukcesu"), co często współwystępuje z manią.

Dla terapeuty zajęciowego istotne jest nie tyle stawianie diagnozy lekarskiej, co umiejętność rozpoznania wzorca objawów i odpowiedniej reakcji: zwiększenie struktury dnia, ograniczenie nadmiaru bodźców, planowanie bezpiecznych aktywności, a przy nasileniu objawów – przekazanie obserwacji do zespołu prowadzącego i zwrócenie uwagi na ryzyko działań impulsywnych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Dysforia najczęściej oznacza dominację złego samopoczucia/rozdrażnienia i napięcia emocjonalnego, bez charakterystycznej dla manii triady: pobudzenie + mała potrzeba snu + ryzykowne, ekspansywne działania.
  • Dystymia dotyczy przewlekle obniżonego nastroju o mniejszym nasileniu niż epizod depresyjny i zwykle nie wiąże się z tak wyraźnym wzrostem energii, aktywności i zachowaniami ekspansywnymi.
  • Paratymia odnosi się do nieadekwatności lub niedopasowania ekspresji emocji do sytuacji (np. niewspółmierność afektu), a nie do zespołu objawów pobudzenia i ekspansji typowych dla manii.

Wniosek: zestaw objawów w pytaniu najlepiej odpowiada manii.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Epizod maniakalny to okres wyraźnie podwyższonego lub drażliwego nastroju z dużym wzrostem energii i aktywności. Często pojawia się mała potrzeba snu, gonitwa myśli, impulsywność oraz ryzykowne decyzje (np. finansowe). Objawy zaburzają funkcjonowanie i wymagają oceny specjalisty.
Najmocniejsze przesłanki to: spanie tylko 2–3 godziny na dobę (zmniejszona potrzeba snu), wzmożona nocna aktywność, konfliktowość oraz impulsywne zachowania finansowe (lombard, kredyt). Dodatkowo "wirtualny biznes" sugeruje ekspansję i przecenianie możliwości.
W manii często rośnie pewność siebie i spada krytycyzm, a kontrola impulsów jest osłabiona. Osoba może podejmować decyzje bez realnej oceny konsekwencji, np. zaciągać kredyty, inwestować, zastawiać wartościowe rzeczy. To bywa element wzorca "zwiększonej skłonności do ryzyka".
Mania to stan "w górę": więcej energii, pobudzenie, mniejsza potrzeba snu, impulsywność i często ekspansywne plany. Dystymia to przewlekle obniżony nastrój o mniejszym nasileniu niż depresja, zwykle z niską energią, pesymizmem i brakiem napędu, bez cech ekspansji.
Dysforia to dominacja złego samopoczucia, napięcia i rozdrażnienia. Sama drażliwość może pojawić się także w manii, ale w pytaniu widać cały zespół: mała potrzeba snu, wzmożona aktywność oraz ryzykowne działania. To wykracza poza typowy obraz dysforii.
Paratymia dotyczy nieadekwatności emocji do sytuacji, np. śmiech w okolicznościach smutnych lub brak współbrzmienia afektu z treścią wypowiedzi. To pojęcie opisuje jakość ekspresji emocji, a nie zespół objawów pobudzenia, bezsenności i działań ryzykownych typowych dla manii.
W manii osoba często śpi krótko, ale czuje się "wypoczęta" i działa dalej z dużą energią. W bezsenności zwykle dominuje zmęczenie, cierpienie z powodu braku snu i spadek funkcjonowania. W pytaniu skrócenie snu łączy się ze wzrostem aktywności, co wspiera rozpoznanie manii.
Należy zapewnić bezpieczne, mało obciążające aktywności, zwiększyć strukturę dnia, ograniczać nadmiar bodźców i obserwować ryzyko (np. finansowe, konflikty). Ważne jest przekazanie spostrzeżeń zespołowi terapeutycznemu/rodzinie zgodnie z procedurami placówki, bo stan może wymagać pilnej konsultacji.
Nie. Mania może przebiegać zarówno z euforią, jak i z dominującą drażliwością, złością oraz konfliktowością. Istotne są też inne elementy: wzrost napędu, mniejsza potrzeba snu, gonitwa myśli i działania impulsywne. Dlatego sama "kłótliwość" nie wystarcza, ale w połączeniu z resztą objawów jest znacząca.
Częsty błąd to wybór pojęcia podobnie brzmiącego (np. dystymia) albo skupienie się na jednym objawie (konfliktowość) bez analizy całego zespołu. Warto szukać markerów manii: mała potrzeba snu, wzrost energii, ekspansywne plany i zachowania ryzykowne, zwłaszcza finansowe.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Pozostałe pojęcia nie opisują takiego zespołu objawów."

Źródła:

  • WHO ICD-11 Browser – rozdział o zaburzeniach nastroju (m.in. mania/bipolar), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-02-18)
  • American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR), sekcje dotyczące epizodu maniakalnego, 2022
  • WHO: ICD-10 – Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych, rozdział V, kody F30–F31 (zaburzenia nastroju, epizod maniakalny i CHAD), wydanie ICD-10

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o chorobie afektywnej dwubiegunowej (psychoedukacja pacjenta i rodziny)
  • Klasyfikacje zaburzeń psychicznych (ICD-10 lub ICD-11) – rozdziały dotyczące zaburzeń nastroju
  • Podstawowe podręczniki psychiatrii/psychopatologii – objawy manii i różnicowanie z innymi stanami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego