KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 2.
Podopieczna po stracie męża przestała wychodzić z domu i spotykać się z sąsiadkami, zaniedbuje również codzienne obowiązki i higienę osobistą. Takie zachowanie może wskazywać na występowanie u podopiecznej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wycofanie z kontaktów społecznych, spadek aktywności, zaniedbywanie obowiązków i higieny po stracie bliskiej osoby to typowe sygnały obniżonego nastroju i utraty energii.
Opis nie wskazuje na hipomanię ani na objawy psychotyczne, dlatego najbardziej pasuje depresja.

Pełne wyjaśnienie:

Opis zachowania podopiecznej po śmierci męża obejmuje: izolowanie się (przestaje wychodzić z domu i spotykać się z sąsiadkami), zaniedbywanie codziennych obowiązków oraz zaniedbywanie higieny osobistej. Taki zestaw zmian funkcjonowania jest typowy dla stanu, w którym występuje obniżony nastrój, spadek napędu i energii oraz ograniczenie aktywności życiowej. Najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem wśród podanych odpowiedzi jest więc depresja.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Hipomania wiąże się zwykle z podwyższonym lub drażliwym nastrojem, zwiększoną energią i aktywnością, a nie z wycofaniem i zaniedbywaniem samoopieki. W scenariuszu nie ma cech "nadmiaru" energii ani wzmożonej aktywności.
  • Halucynacje to spostrzeżenia bez bodźca zewnętrznego (np. słyszenie głosów). W opisie nie ma informacji o doznaniach zmysłowych tego typu, tylko o spadku aktywności i samoopieki.
  • Urojenia to fałszywe przekonania utrzymywane mimo dowodów przeciwnych (np. prześladowcze, wielkościowe). Również nie są opisane; podane objawy dotyczą funkcjonowania i nastroju.

Z perspektywy asystenta osoby niepełnosprawnej kluczowe jest zauważenie zmiany zachowania i jej konsekwencji (higiena, obowiązki, izolacja), a następnie organizacja wsparcia: rozmowa wspierająca, zachęcanie do kontaktu z bliskimi, pomoc w przywracaniu rutyny oraz przekazanie obserwacji osobom odpowiedzialnym za opiekę lub specjalistom. Asystent nie stawia diagnozy medycznej, ale rozpoznaje sygnały ryzyka i pomaga w uzyskaniu pomocy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najbardziej sugestywne są: wycofanie z kontaktów, przestanie wychodzenia z domu, spadek aktywności oraz zaniedbywanie obowiązków i higieny. To sygnały obniżenia nastroju i napędu. W praktyce asystenta ważne jest odnotowanie zmiany "od kiedy" i "jak bardzo" wpływa na codzienne funkcjonowanie.
Żałoba jest naturalną reakcją na stratę, ale niepokoi, gdy pojawia się długotrwałe wycofanie, narastające zaniedbania samoopieki, utrata zainteresowań i trudność w wykonywaniu podstawowych czynności. Asystent nie diagnozuje, ale może zauważyć pogorszenie funkcjonowania i zasugerować konsultację specjalistyczną.
Hipomania zwykle oznacza wzrost energii, aktywności, pobudzenie i mniejszą potrzebę snu, a nie izolację i rezygnację z obowiązków. W scenariuszu dominują objawy "spadku" funkcjonowania (mniej aktywności, mniej dbania o siebie), co jest zgodne z depresją, a nie z podwyższonym napędem.
Halucynacje to doznania zmysłowe bez rzeczywistego bodźca (np. słyszenie głosów, widzenie postaci). Podejrzenie pojawia się, gdy podopieczny opisuje takie wrażenia lub reaguje na "coś", czego nie ma. W tym pytaniu nie ma informacji o doznaniach zmysłowych, tylko o wycofaniu i zaniedbaniach.
Urojenia to silne, fałszywe przekonania utrzymywane mimo wyjaśnień i dowodów (np. prześladowcze, wielkościowe). W rozmowie mogą brzmieć jak niepodważalne "pewności", którym towarzyszy lęk lub podejrzliwość. W opisie nie ma treści wskazujących na takie przekonania.
Alarmowe są m.in.: nasilające się zaniedbywanie jedzenia i higieny, izolacja, bezsenność lub nadmierna senność, poczucie beznadziei, wypowiedzi o braku sensu życia. Asystent powinien reagować zgodnie z procedurami placówki/rodziny, przekazując konkretne obserwacje i wspierając kontakt ze specjalistą.
Pomocne są małe, realne kroki: ustalenie rutyny (stałe pory), przygotowanie potrzebnych rzeczy, przypominanie i towarzyszenie, a także wzmacnianie poczucia sprawczości ("zaczynamy od jednej czynności"). Ważny jest spokojny ton i brak zawstydzania. Gdy stan się pogarsza, należy zgłosić to opiekunowi/zespołowi.
Zgłoszenie jest wskazane, gdy zmiana zachowania utrzymuje się i ogranicza podstawowe funkcjonowanie (higiena, posiłki, wyjścia), gdy pojawiają się wypowiedzi o beznadziei lub rezygnacji, albo gdy podopieczna przestaje współpracować w zakresie samoopieki. Najlepiej przekazać fakty: objawy, czas trwania, sytuacje nasilające.
Nie. Zadaniem asystenta jest obserwacja, wsparcie w codziennym funkcjonowaniu i organizacja pomocy, a nie diagnoza medyczna. W praktyce asystent może opisać zauważone objawy (np. wycofanie, zaniedbywanie higieny), udokumentować je zgodnie z zasadami miejsca pracy i zachęcić do kontaktu ze specjalistą.
Najczęściej: wybór "halucynacji" lub "urojeń", bo brzmią poważnie, mimo że w opisie nie ma żadnych treści psychotycznych; oraz mylenie hipomanii z depresją. Pomaga metoda: wypisz objawy z treści i sprawdź, czy pasują do "spadku" (depresja) czy "wzrostu" (hipomania) oraz czy są objawy psychotyczne.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – ICD-11 Browser: Mood disorders (rozdział o zaburzeniach nastroju), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en - dostęp 2026-02-18
  • World Health Organization (WHO) – Depression fact sheet, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression - dostęp 2026-02-18
  • National Health Service (NHS) – Clinical depression (symptoms), https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/clinical-depression/symptoms/ - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z psychologii/psychiatrii dla opiekunów i asystentów: objawy depresji i zasady wsparcia
  • ICD-11 (opis zaburzeń nastroju) jako źródło definicji i kryteriów ogólnych
  • Poradniki instytucji zdrowia publicznego o rozpoznawaniu objawów depresji i szukaniu pomocy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego