KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 14.
Podopieczna w wieku 65 lat z zaawansowaną osteoporozą skarży się na brak ruchomości i silny ból w nadgarstku. Staw jest opuchnięty. Dolegliwości te mogą świadczyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silny ból, obrzęk stawu oraz wyraźne ograniczenie ruchomości u osoby starszej z zaawansowaną osteoporozą to typowe objawy urazu z dużym ryzykiem złamania w obrębie nadgarstka.
W bólach reumatycznych częściej dominuje przewlekłość i sztywność, a rwa ma charakter promieniujący i neurologiczny.

Pełne wyjaśnienie:

U 65-letniej podopiecznej z zaawansowaną osteoporozą połączenie objawów: silny ból, obrzęk oraz brak (lub istotne ograniczenie) ruchomości w obrębie nadgarstka powinno w pierwszej kolejności nasuwać podejrzenie złamania kości w okolicy nadgarstka. Osteoporoza zwiększa łamliwość kości, więc nawet pozornie niewielki uraz (np. podparcie się przy potknięciu) może skutkować złamaniem.

Dlaczego odpowiedź "o złamaniu kości nadgarstka" najlepiej pasuje do opisu?

  • Obrzęk i nagły, silny ból są częste w urazach kostno-stawowych.
  • Brak ruchomości (lub silne ograniczenie ruchu z powodu bólu) jest typowy, gdy ruch nasila dolegliwości i gdy struktury kostne/okołostawowe są uszkodzone.
  • U osoby z osteoporozą próg urazu powodującego złamanie jest niższy, więc ryzyko jest klinicznie istotne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej prawdopodobne?

  • "o bólach reumatycznych" – dolegliwości reumatyczne częściej mają charakter przewlekły, z okresami zaostrzeń, a w typowym obrazie pojawia się sztywność (np. poranna) i ból w wielu stawach. Sam ostry obrzęk i nagła utrata ruchomości jednego nadgarstka bardziej przemawia za urazem.
  • "o przeciążeniu stawu" – przeciążenie zwykle wiąże się z powtarzalnym wysiłkiem i daje ból nasilający się przy aktywności, ale nie musi powodować tak wyraźnego obrzęku i "braku ruchomości". W praktyce opiekuńczej, przy tak nasilonych objawach, bezpieczniej jest traktować sytuację jako podejrzenie urazu wymagającego oceny lekarskiej.
  • "o rwie ramiennej" – rwa dotyczy bólu o podłożu neurologicznym, często promieniującego wzdłuż kończyny, z możliwymi parestezjami (drętwienie, mrowienie) i osłabieniem siły. Obrzęk stawu nadgarstkowego nie jest objawem typowym dla rwy.

Wskazówka praktyczna dla asystenta osoby niepełnosprawnej: przy podejrzeniu złamania należy ograniczyć ruch, zapewnić bezpieczne ułożenie kończyny, nie forsować ćwiczeń i pomóc w zorganizowaniu pilnej konsultacji medycznej. Objawy takie jak narastający ból, duży obrzęk czy zniekształcenie wymagają szczególnej ostrożności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej są to: silny ból, obrzęk, tkliwość przy dotyku oraz duże ograniczenie ruchu. Czasem pojawia się zasinienie lub zniekształcenie. U osób z osteoporozą złamanie może powstać nawet po niewielkim urazie, dlatego objawów nie wolno bagatelizować.
W osteoporozie zmniejsza się gęstość i wytrzymałość kości, przez co łatwiej pękają przy upadku lub podparciu się ręką. Nadgarstek jest szczególnie narażony, bo instynktownie amortyzujemy upadek dłonią. Dla opiekuna oznacza to większą czujność na objawy urazu.
Przeciążenie częściej narasta stopniowo i wiąże się z powtarzalnym ruchem, a obrzęk bywa niewielki. Przy złamaniu typowe są: nagły, silny ból, wyraźny obrzęk, trudność w poruszaniu stawem i czasem deformacja. W razie wątpliwości bezpieczniej traktować sytuację jak podejrzenie złamania.
Choroby reumatyczne mogą powodować ból i obrzęk, ale zwykle mają charakter przewlekły lub nawracający, często obejmują kilka stawów i towarzyszy im sztywność (np. poranna). Ostry, silny ból z nagłym ograniczeniem ruchu jednego nadgarstka częściej sugeruje uraz i wymaga pilnej oceny.
Rwa ramienna to ból o podłożu neurologicznym, zwykle promieniujący wzdłuż kończyny i połączony z drętwieniem, mrowieniem lub osłabieniem. Obrzęk samego stawu nadgarstkowego nie jest objawem typowym dla rwy. Jeśli dominuje obrzęk i ból miejscowy, rozważa się raczej uraz lub stan zapalny.
Należy ograniczyć ruch ręki, zapewnić wygodne ułożenie i nie zmuszać do ćwiczeń. W praktyce pomaga delikatne unieruchomienie (np. podparcie) i organizacja konsultacji medycznej. Ważne jest też zebranie informacji: kiedy pojawiły się objawy, czy był upadek, jak silny jest ból.
Pilnej pomocy wymaga sytuacja, gdy ból jest bardzo silny, obrzęk szybko narasta, widoczne jest zniekształcenie, pojawia się drętwienie palców, zaburzenia ukrwienia (zimna, blada dłoń) lub podopieczny nie może poruszać dłonią. U osób starszych z osteoporozą próg ostrożności powinien być szczególnie niski.
Najczęściej podstawą jest badanie lekarskie i obrazowanie, zwykle RTG nadgarstka w odpowiednich projekcjach. Czasem, gdy objawy są typowe, a RTG nie daje jasnej odpowiedzi, lekarz może zalecić kontrolę lub inne badania obrazowe. Zadaniem opiekuna jest szybkie zorganizowanie diagnostyki, nie jej wykonywanie.
Jeśli przyczyną jest złamanie lub poważny uraz tkanek, "rozruszanie" może zwiększyć przemieszczenie odłamów, nasilić krwawienie i ból oraz pogorszyć rokowanie. W opiece bezpieczniej jest przyjąć zasadę: najpierw wykluczyć uraz, a dopiero potem wprowadzać ćwiczenia zalecone przez specjalistę.
Warto nauczyć się schematu rozpoznawania objawów alarmowych: ból ostry, obrzęk, ograniczenie ruchu, deformacja, objawy neurologiczne. Ćwicz różnicowanie: uraz vs przeciążenie vs ból promieniujący. Przy osteoporozie zapamiętaj, że nawet drobny uraz może oznaczać złamanie i wymaga ostrożności.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • MSD Manuals (Professional Edition), "Wrist Fractures" – opis objawów i postępowania, https://www.msdmanuals.com/professional/injuries-poisoning/fractures/wrist-fractures - dostęp 2026-03-02
  • NHS (UK), "Broken wrist" – typowe objawy (ból, obrzęk, tkliwość, ograniczenie ruchu), https://www.nhs.uk/conditions/broken-wrist/ - dostęp 2026-03-02
  • MP.pl (Medycyna Praktyczna), hasło dla pacjentów dotyczące złamania w okolicy nadgarstka (objawy i diagnostyka), https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/ - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pierwszej pomocy i postępowania przy urazach kończyn
  • Podstawy anatomii i fizjologii narządu ruchu (poziom szkoły branżowej/technikum)
  • Poradniki dla opiekunów dotyczące osteoporozy i profilaktyki upadków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego