KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 30.
Podopieczna z reumatoidalnym zapaleniem stawów odczuwa silny ból, któremu towarzyszą sztywność i obrzęki stawów obu rąk. W tym okresie choroby należy podopiecznej zaproponować zajęcia z zakresu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silny ból, obrzęk i sztywność stawów obu rąk wskazują na fazę zaostrzenia RZS.
W tym okresie zaleca się aktywności pasywne, nieobciążające drobnych stawów dłoni. Biblioterapia (czytanie/słuchanie i rozmowa) spełnia ten warunek, natomiast ergoterapia, arteterapia i choreoterapia zwykle wymagają aktywnego ruchu i pracy rąk.

Pełne wyjaśnienie:

Opis: silny ból, sztywność i obrzęki stawów obu rąk jest typowy dla fazy zaostrzenia reumatoidalnego zapalenia stawów. W tej fazie priorytetem w terapii zajęciowej jest ochrona stawów, czyli ograniczenie czynności, które zwiększają ból, obciążają drobne stawy dłoni lub nasilają stan zapalny.

Dlatego właściwe są zajęcia o charakterze pasywnym lub bardzo mało obciążającym ręce. Odpowiedź "biblioterapia" jest trafna, ponieważ opiera się na czytaniu lub słuchaniu tekstu oraz rozmowie/dyskusji. Taka aktywność może wspierać samopoczucie, uwagę i motywację, a jednocześnie nie wymusza intensywnej pracy manualnej w obrzękniętych stawach.

Pozostałe propozycje są mniej właściwe w opisanym okresie:

  • "ergoterapia" (terapia przez pracę) zwykle wymaga manipulacji przedmiotami, chwytów i powtarzalnych ruchów dłoni. W zaostrzeniu może to zwiększać dolegliwości bólowe i obciążenie stawów.
  • "arteterapia" bywa kojarzona z "łagodną" formą terapii, ale w praktyce często obejmuje rysowanie, malowanie czy lepienie, czyli czynności angażujące drobne stawy rąk. W fazie ostrej może to być zbyt obciążające; ewentualne formy arteterapii wymagałyby daleko idących modyfikacji.
  • "choreoterapia" opiera się na aktywnym ruchu i pracy całego ciała. Przy silnym bólu i aktywnym stanie zapalnym celem jest raczej wyciszenie i redukcja obciążenia, a nie dodatkowa aktywizacja ruchowa.

Praktyczna wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się jednocześnie ból + obrzęk + sztywność, interpretuj to jako sygnał zaostrzenia i wybieraj takie zajęcia, które minimalizują ruch i wysiłek w zajętych stawach (np. biblioterapia, bierne słuchanie, relaksacja).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zaostrzenie RZS to okres zwiększonej aktywności zapalenia, gdy dominują takie objawy jak ból, sztywność (zwłaszcza poranna) i obrzęk stawów. W praktyce terapeuty zajęciowego oznacza to konieczność ochrony stawów i unikania działań, które wymagają intensywnej pracy bolesnych segmentów.
Obrzęk i silny ból sugerują aktywny stan zapalny. Dodatkowe obciążenie (chwyt, nacisk, powtarzalne ruchy) może nasilać dolegliwości i pogarszać tolerancję aktywności. W terapii zajęciowej w takiej sytuacji wybiera się zadania o małym obciążeniu, aby nie prowokować bólu.
Biblioterapia to wykorzystanie czytania lub słuchania tekstów (np. opowiadań, fragmentów książek) oraz rozmowy o treści w celu wsparcia emocjonalnego i poznawczego. Jest to forma aktywności, którą można dostosować do ograniczeń ruchowych, bo nie wymaga intensywnej pracy manualnej.
Bezpieczniejsze są aktywności, które nie wymagają chwytania i precyzyjnych ruchów palców, np. biblioterapia (słuchanie/czytanie), spokojna rozmowa kierowana, elementy relaksacji czy bierne słuchanie muzyki. Klucz to minimalizacja wysiłku i unikanie prowokowania bólu w zajętych stawach.
Ergoterapia często opiera się na czynnościach praktycznych i "pracy" wymagającej manipulacji przedmiotami, chwytu oraz powtarzalnych ruchów dłoni. W zaostrzeniu, gdy stawy są obrzęknięte i bolesne, takie aktywności mogą zwiększać ból i obciążenie. Zwykle wraca się do nich w remisji lub po modyfikacji zadań.
Nie zawsze, ale wiele typowych technik (rysowanie, malowanie, lepienie) angażuje drobne stawy palców i nadgarstek. W ostrym okresie RZS może to być zbyt trudne lub bolesne. Jeśli arteterapia jest rozważana, wymaga doboru technik o minimalnej pracy ręki albo zastosowania adaptacji, aby chronić stawy.
Ćwiczenia funkcjonalne i zadania bardziej "manualne" częściej planuje się w okresie stabilizacji lub remisji, gdy ból i obrzęk są mniejsze, a zakres ruchu jest lepszy. Wtedy można stopniowo zwiększać obciążenie i uczyć ekonomicznych wzorców ruchu, nadal pamiętając o zasadach ochrony stawów.
Najczęstszy błąd to automatyczne wskazywanie aktywności "usprawniających ręce" bez rozpoznania zaostrzenia. Uczniowie pomijają słowa-klucze: obrzęk, silny ból i sztywność. Drugi błąd to traktowanie wszystkich form terapii artystycznej jako lekkich, mimo że wiele z nich wymaga precyzyjnej pracy dłoni.
Zwróć uwagę na zestaw objawów: silny ból, obrzęk i sztywność oraz sformułowania sugerujące "w tym okresie" choroby. To zwykle wskazuje na aktywny stan zapalny. W takiej sytuacji logicznie wybiera się działania pasywne i ochronne, a nie zadania wymagające intensywnego chwytu czy powtarzalnych ruchów.
Choreoterapia to forma terapii oparta na ruchu, więc zazwyczaj wymaga aktywności fizycznej. Przy silnym bólu i obrzęku priorytetem jest ograniczenie czynników nasilających dolegliwości oraz dobór spokojniejszych, mniej obciążających zajęć. Dlatego w okresie zaostrzenia zwykle wybiera się aktywności pasywne lub bardzo łagodne.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Silny ból, obrzęk i sztywność stawów obu rąk wskazują na fazę zaostrzenia RZS.W tym okresie zaleca się aktywności pasywne, nieobciążające drobnych stawów dłoni."

Źródła:

  • Mayo Clinic – Rheumatoid arthritis: Symptoms & causes (sekcja objawów: ból, obrzęk, sztywność), https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/rheumatoid-arthritis/symptoms-causes/syc-20353648 - accessed 2026-02-27
  • Arthritis Foundation – Rheumatoid Arthritis (informacje o objawach i zaostrzeniach), https://www.arthritis.org/diseases/rheumatoid-arthritis - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki z terapii zajęciowej (część: dobór aktywności do stanu klinicznego i ograniczeń funkcjonalnych)
  • Materiały dydaktyczne o reumatologii dla zawodów medycznych (objawy zaostrzenia, zasady postępowania niefarmakologicznego)
  • Konspekty zajęć z biblioterapii i technik relaksacyjnych w terapii zajęciowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego