KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 30.
Podopieczny chory na schizofrenię ma problemy z utrzymaniem odzieży w czystości. Nie umie prać, prasować i składać ubrań. W tej sytuacji opiekunka powinna
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najwłaściwsze jest "prowadzić treningi umiejętności praktycznych", bo podopieczny nie ma konkretnych umiejętności (pranie, prasowanie, składanie). Trening polega na uczeniu i ćwiczeniu krok po kroku, aby zwiększać samodzielność. Pogadanki nie nauczą działania, a wyręczanie lub pralnia utrwalają zależność.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji, gdy osoba chorująca na schizofrenię nie umie prać, prasować i składać ubrań, problem dotyczy przede wszystkim braku umiejętności praktycznych, a nie wyłącznie braku wiedzy czy motywacji. Dlatego właściwą interwencją opiekunki jest "prowadzić treningi umiejętności praktycznych".

Trening umiejętności praktycznych oznacza uczenie czynności domowych w sposób uporządkowany: pokaz, instrukcja, podział zadania na małe kroki, wspólne wykonanie, stopniowe wycofywanie pomocy oraz utrwalanie rutyny. Takie podejście wspiera samodzielność, poczucie sprawczości i lepsze funkcjonowanie w środowisku.

Dlaczego pozostałe propozycje są gorsze?

  • "prowadzić pogadanki na temat dbania o odzież" – rozmowa może być wsparciem motywacyjnym, ale sama w sobie nie zastępuje ćwiczenia. Jeśli ktoś nie potrafi wykonać czynności, potrzebuje praktyki i instruktażu, nie tylko informacji.
  • "wykonywać te czynności za podopiecznego" – wyręczanie może doraźnie rozwiązać problem czystości, lecz zwykle utrwala zależność i ogranicza szansę na odzyskanie/wyuczenie kompetencji. Stosuje się je jedynie wyjątkowo (np. gdy jest to konieczne ze względu na bezpieczeństwo), a nie jako podstawową strategię.
  • "zanosić brudną odzież do pralni" – to zewnętrzna usługa, która nie rozwija umiejętności podopiecznego. Może być rozwiązaniem awaryjnym, ale nie odpowiada na cel opieki środowiskowej, jakim jest maksymalizacja samodzielności.

Na egzaminie warto pamiętać zasadę: gdy trudność wynika z braku umiejętności, właściwe jest uczenie i trening; gdy z braku sił lub bezpieczeństwa – wtedy rozważa się większą pomoc. W tym pytaniu jasno wskazano, że podopieczny "nie umie", więc najlepszy wybór to trening.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To planowe uczenie czynności dnia codziennego (np. pranie, prasowanie) przez instrukcję i ćwiczenie krok po kroku. Celem jest wzrost samodzielności, a nie jednorazowe wykonanie zadania. Opiekunka pokazuje, wspiera i stopniowo ogranicza pomoc, gdy podopieczny robi postępy.
Pogadanka przekazuje wiedzę, ale nie buduje umiejętności ruchowych i organizacyjnych. Jeśli podopieczny nie potrafi wykonać czynności, potrzebuje praktycznego treningu: podziału zadania na etapy, powtórzeń i informacji zwrotnej. Rozmowa może wspierać motywację, ale nie zastąpi ćwiczeń.
Zwykle nie jako stała metoda. Wyręczanie rozwiązuje problem na chwilę, ale może utrwalać zależność i obniżać poczucie sprawczości. Dopuszcza się je wyjątkowo, gdy jest to konieczne dla bezpieczeństwa lub zdrowia, jednak priorytetem w opiece środowiskowej jest uczenie i wspieranie samodzielności.
Najpierw ustal prostą rutynę: segregacja ubrań, sprawdzenie metek, wybór programu, odmierzenie detergentu, włączenie pralki i rozwieszenie. Pokaż jeden etap, potem wykonajcie go razem, a następnie pozwól podopiecznemu zrobić go samodzielnie. Na końcu podsumuj i zapisz krótką checklistę.
Często pojawiają się problemy z planowaniem, koncentracją, pamięcią roboczą i inicjowaniem działania, co utrudnia wieloetapowe zadania jak pranie. Zdarza się też spadek motywacji lub wycofanie. Dlatego skuteczna pomoc to uproszczenie kroków, stała rutyna, wsparcie w rozpoczęciu oraz regularne ćwiczenie.
Może być rozwiązaniem doraźnym, gdy występuje kryzys zdrowotny, brak warunków technicznych lub pilna potrzeba (np. nagły wyjazd, brak pralki). Nie powinno jednak zastępować nauki, jeśli celem jest usamodzielnianie. W takiej sytuacji warto równolegle planować trening umiejętności lub wsparcie terapeutyczne.
Wsparcie polega na umożliwieniu wykonania zadania: podpowiedzi, przygotowaniu materiałów, asekuracji i kontroli bezpieczeństwa. Wyręczanie to wykonanie zadania za podopiecznego bez uczenia go kolejnych kroków. Dobrą zasadą jest: pomagaj tylko w tym fragmencie, z którym podopieczny realnie sobie nie radzi, i ucz reszty.
Sprawdzają się krótkie instrukcje obrazkowe, checklisty, stałe miejsce do pracy, ograniczenie liczby kroków oraz dobór łatwiejszych rzeczy na start (np. ręczniki). Pomocne jest też modelowanie: opiekunka pokazuje jeden ruch, potem podopieczny powtarza. Ważne są przerwy i pochwały za postęp, nie tylko za efekt.
Nie zawsze. Terapia zajęciowa jest prowadzona przez uprawnionych specjalistów i ma szersze cele terapeutyczne. Trening umiejętności praktycznych w opiece środowiskowej to bardziej codzienne, funkcjonalne uczenie konkretnych czynności w domu lub otoczeniu podopiecznego. Może jednak dobrze uzupełniać działania terapeuty zajęciowego.
Ćwicz rozpoznawanie, czy problem wynika z braku umiejętności, braku wiedzy, braku motywacji czy ograniczeń zdrowotnych. Zapamiętaj, że przy braku umiejętności najlepsze są: instruktaż, trening, ćwiczenia i rutyna. Przy ryzyku lub przeciwwskazaniach – priorytetem jest bezpieczeństwo i dostosowanie zadań.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Najwłaściwsze jest "prowadzić treningi umiejętności praktycznych", bo podopieczny nie ma konkretnych umiejętności (pranie, prasowanie, składanie)."

Źródła:

  • WHO, "Schizophrenia" (fact sheet), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/schizophrenia - accessed 2026-02-27
  • WHO, "mhGAP Intervention Guide for mental, neurological and substance use disorders in non-specialized health settings" (mhGAP-IG), version 2.0, https://www.who.int/publications/i/item/9789241549790 - accessed 2026-02-27
  • NICE, "Psychosis and schizophrenia in adults: prevention and management" (Clinical guideline CG178), https://www.nice.org.uk/guidance/cg178 - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o ADL/IADL w opiece środowiskowej
  • Poradniki z rehabilitacji psychospołecznej w schizofrenii
  • Szkolenia z komunikacji wspierającej i motywowania (np. elementy dialogu motywującego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego