Opis sytuacji wskazuje na silny związek między utraconą rolą społeczną a pogorszeniem funkcjonowania podopiecznego. Pełnienie funkcji przewodniczącego rady mieszkańców zwykle wiąże się z prestiżem, wpływem na decyzje grupy, byciem zauważanym oraz otrzymywaniem informacji zwrotnej od innych. Odwołanie z takiej funkcji może być przeżywane jako porażka, odrzucenie lub "spadek pozycji" w społeczności.
Reakcje opisane w zadaniu (nerwowość, wycofanie z arteterapii) są zgodne z deprywacją potrzeb związanych z poczuciem wartości i byciem docenianym. Dlatego odpowiedź "uznania i szacunku" najlepiej wyjaśnia zarówno przyczynę (utrata prestiżu), jak i skutek (pogorszenie nastroju i motywacji do udziału w zajęciach).
Dlaczego pozostałe propozycje są mniej trafne?
- "samorealizacji i ruchu" – spadek uczestnictwa w zajęciach nie musi oznaczać braku dążenia do rozwoju. Tu kluczowy jest czynnik emocjonalny po utracie funkcji, a nie potrzeba aktywności fizycznej.
- "afiliacji i transcendencji" – odwołanie z funkcji nie musi oznaczać braku przynależności do grupy; chodzi raczej o ocenę i prestiż. "Transcendencja" dodatkowo nie jest typową kategorią w podstawowych, szkolnych ujęciach hierarchii potrzeb, co zwiększa ryzyko pomyłki.
- "bezpieczeństwa i samoakceptacji" – nerwowość bywa kojarzona z brakiem bezpieczeństwa, ale w tym przypadku bodźcem jest utrata stanowiska, a nie zagrożenie zdrowia/życia czy stabilności. "Samoakceptacja" to pojęcie bliskie samoocenie, jednak opis bardziej pasuje do potrzeby bycia cenionym przez innych (uznanie, szacunek).
W praktyce asystent powinien zwrócić uwagę na to, że zachowanie podopiecznego jest komunikatem o niezaspokojonej potrzebie psychicznej. Pomocne bywa: nazwanie emocji, wzmacnianie mocnych stron, umożliwienie podjęcia innej roli w społeczności oraz stopniowy powrót do aktywizacji (np. krótsze, mniej obciążające formy arteterapii i pozytywne wzmocnienia).
