KWALIFIKACJA SPO5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 19.
Podopieczny podczas spożywania kolacji zakrztusił się kęsem kanapki, kasłał (bez efektu), chwytał się za gardło, oddychał z widocznym wysiłkiem, jego twarz poczerwieniała. W ramach pierwszej pomocy opiekunka powinna
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy zakrztuszeniu u osoby przytomnej, oddychającej, pierwszym krokiem jest zachęcanie do kaszlu.
Gdy kaszel jest nieefektywny i widać duszność, można zastosować uderzenia między łopatki, aby pomóc usunąć ciało obce. Oddechy ratownicze wykonuje się dopiero po utracie oddechu/przytomności.

Pełne wyjaśnienie:

Opisane objawy (chwytanie się za gardło, duszność z wysiłkiem oddechowym, zaczerwienienie twarzy) sugerują zadławienie, czyli utrudniony przepływ powietrza przez drogi oddechowe na skutek ciała obcego. W pierwszej pomocy kluczowe jest rozróżnienie, czy poszkodowany jest przytomny i czy oddycha oraz czy kaszel jest efektywny.

Najpierw należy zachęcać do kaszlu, ponieważ kaszel jest naturalnym mechanizmem usuwania przeszkody. Jeśli kaszel nie przynosi efektu, a poszkodowany ma cechy nasilonej duszności, stosuje się uderzenia w okolicę międzyłopatkową. Celem jest wytworzenie krótkiego, silnego przepływu powietrza i przemieszczenie ciała obcego.

Odpowiedź "zachęcać do kaszlu i zastosować ucisk klatki piersiowej" jest problematyczna, bo uciski klatki piersiowej kojarzą się głównie z resuscytacją lub z innymi scenariuszami i nie są typowym pierwszym wyborem u przytomnej osoby, która nadal oddycha. Odpowiedź "prowadzić oddechy ratownicze i wezwać pogotowie" jest nieadekwatna na tym etapie, bo oddechy ratownicze wykonuje się, gdy poszkodowany nie oddycha lub dojdzie do utraty przytomności. Odpowiedź "zastosować ucisk nadbrzusza i wezwać pogotowie" może być rozważana w innych etapach algorytmu i u wybranych osób, ale w pytaniu wskazano, że poszkodowany oddycha (choć z wysiłkiem), a w pierwszej kolejności preferuje się działania mniej obciążające oraz zgodne z sekwencją: kaszel, uderzenia w plecy, dalsze techniki, a przy pogorszeniu stanu wezwanie pomocy i przygotowanie do RKO.

W praktyce opiekunka powinna także stale obserwować, czy stan się nie pogarsza (narastająca sinica, brak możliwości mówienia, zanik kaszlu, utrata przytomności). W razie pogorszenia należy niezwłocznie wezwać pomoc i przejść do kolejnych kroków zgodnie z aktualnym algorytmem pierwszej pomocy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zakrztuszenie to sytuacja, gdy kęs jedzenia lub ciało obce utrudnia oddychanie. Typowe sygnały to chwytanie się za gardło, nagła duszność, nieefektywny kaszel, trudności w mówieniu oraz narastający wysiłek oddechowy. Opiekun powinien szybko ocenić, czy poszkodowany oddycha i czy kaszel jest skuteczny.
Przy częściowej niedrożności poszkodowany zwykle może choć trochę oddychać i często kaszle (czasem mówi pojedyncze słowa). Przy całkowitej niedrożności nie może efektywnie kaszleć ani mówić, oddech może zanikać, a duszność szybko narasta. To rozróżnienie decyduje o kolejnych krokach pierwszej pomocy.
Kaszlnięcie wytwarza silny przepływ powietrza, który bywa najskuteczniejszym i najbezpieczniejszym sposobem usunięcia kęsa. Zachęcanie do kaszlu jest też najmniej inwazyjne i zmniejsza ryzyko urazów. Dopiero gdy kaszel jest nieefektywny i objawy się utrzymują, rozważa się kolejne techniki.
Uderzenia wykonuje się zdecydowanie w okolicę między łopatkami, zwykle z lekkim pochyleniem poszkodowanego do przodu, aby ułatwić wydostanie się ciała obcego. Po każdym uderzeniu ocenia się efekt (czy przeszkoda wypadła, czy poprawił się oddech). Ważne jest zachowanie bezpieczeństwa i ciągła obserwacja stanu.
Pogotowie należy wezwać, gdy objawy nie ustępują, oddech się pogarsza, pojawia się sinienie, poszkodowany traci przytomność albo gdy po zdarzeniu występuje ból w klatce piersiowej lub podejrzenie urazu. U osób starszych i obciążonych chorobami warto mieć niski próg wezwania pomocy, bo pogorszenie może być szybkie.
Zwykle nie zaleca się podawania wody "na przepchnięcie", bo może to pogorszyć sytuację (zwiększyć ryzyko aspiracji do dróg oddechowych). Najpierw trzeba skupić się na udrożnieniu dróg oddechowych i ocenie oddychania. Picie rozważa się dopiero po pełnym ustąpieniu objawów i odzyskaniu komfortu oddechowego.
Gdy poszkodowany jest przytomny i oddycha, ale kaszel nie usuwa przeszkody, stosuje się kolejne kroki pierwszej pomocy przewidziane dla zadławienia, zaczynając od uderzeń w okolicę międzyłopatkową. Jednocześnie trzeba stale oceniać oddech. Jeśli stan się pogarsza, należy wezwać pomoc i przygotować się na możliwą utratę przytomności.
Oddechy ratownicze stosuje się, gdy poszkodowany nie oddycha lub po utracie przytomności i udrożnieniu dróg oddechowych. U osoby przytomnej priorytetem jest usunięcie przeszkody i wspieranie własnego oddechu poszkodowanego. Próba wykonywania oddechów, gdy drogi oddechowe są zablokowane, może być nieskuteczna i opóźniać właściwe działania.
Częste błędy to podawanie płynów "na szybko", zbyt późne reagowanie na nieefektywny kaszel, chaotyczne zmienianie technik bez oceny efektu oraz brak obserwacji, czy poszkodowany nie traci przytomności. Zdarza się też wykonywanie czynności nieadekwatnych do etapu (np. oddechy ratownicze, gdy poszkodowany oddycha).
Profilaktyka obejmuje spokojne tempo karmienia, właściwą pozycję (zwykle siedzącą), dobór konsystencji posiłków do możliwości połykania, małe kęsy oraz obserwację zmęczenia. U osób z podejrzeniem dysfagii warto skonsultować dietę i techniki karmienia ze specjalistą. W praktyce pomaga też eliminowanie rozpraszaczy podczas jedzenia.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Oddechy ratownicze wykonuje się dopiero po utracie oddechu/przytomności."

Źródła:

  • European Resuscitation Council Guidelines 2021 – First Aid (section on choking/foreign-body airway obstruction), https://cprguidelines.eu/ - accessed 2026-02-27
  • Polska Rada Resuscytacji – materiały edukacyjne/wytyczne (pierwsza pomoc, zadławienie), https://www.prc.krakow.pl/ - accessed 2026-02-27
  • NHS (UK) – Choking: first aid, https://www.nhs.uk/conditions/choking/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Aktualne wytyczne pierwszej pomocy i BLS (materiały ERC/PRC)
  • Szkolenia praktyczne z pierwszej pomocy z elementami ćwiczeń na fantomie
  • Materiały edukacyjne dot. dysfagii i bezpiecznego karmienia osób zależnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego