Wskazanie na zaburzenia ze spektrum autyzmu wynika z tego, że w opisie występują jednocześnie kluczowe obszary trudności typowe dla ASD:
- problemy w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji rówieśniczych (trudności w komunikacji i wzajemności społecznej),
- unikanie kontaktu wzrokowego jako możliwy element odmiennej komunikacji niewerbalnej,
- ograniczone zainteresowania (zawężony repertuar tematów/aktywności, mniejsza elastyczność).
W praktyce terapii zajęciowej taki zestaw sygnałów bywa przesłanką do uważnej obserwacji funkcjonowania społecznego, sposobu komunikowania potrzeb, tolerancji zmian i sztywności zachowań oraz do rekomendowania pogłębionej diagnozy w poradni specjalistycznej. Sama odpowiedź nie oznacza samodzielnego rozpoznania przez terapeutę zajęciowego, lecz wskazuje najbardziej prawdopodobny kierunek interpretacji objawów.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne?
- Zaburzenia lękowe: lęk może powodować unikanie kontaktu wzrokowego i wycofanie, ale zwykle kluczowym mechanizmem jest obawa (np. ocena społeczna) i zmienność nasilenia zależnie od sytuacji. W pytaniu podano także ograniczone zainteresowania, co bardziej pasuje do obrazu neurorozwojowego niż do samego lęku.
- Zaburzenia afektywne dwubiegunowe: typowe są epizodyczne zmiany nastroju i napędu (np. okresy manii/hipomanii i depresji). Samo wycofanie społeczne bez informacji o epizodach nastroju nie jest charakterystycznym "rdzeniem" tego rozpoznania.
- Zaburzenia koncentracji uwagi: trudności uwagowe (np. ADHD) dotyczą przede wszystkim nieuwagi, nadruchliwości i impulsywności. Mogą wtórnie utrudniać relacje, ale nie tłumaczą dobrze triady: stałe trudności społeczne + komunikacja niewerbalna + ograniczone zainteresowania.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawiają się równocześnie trudności w relacjach społecznych i wzorce zawężonych zainteresowań lub powtarzalności, najczęściej należy rozważyć ASD, a dopiero potem szukać współwystępowania (np. lęku czy problemów uwagi).
