KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 11.
Podopieczny z chorobą Parkinsona ma trudności w połykaniu pokarmów. Często się dławi i krztusi. Które potrzeby są u niego zaburzone?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Trudności w połykaniu i częste dławienie dotyczą podstawowej funkcji życiowej związanej z jedzeniem, więc zaburzone są potrzeby fizjologiczne. Jednocześnie krztuszenie zwiększa ryzyko zachłyśnięcia i zagrożenia życia, dlatego naruszona jest także potrzeba bezpieczeństwa.

Pełne wyjaśnienie:

Opisane objawy (trudności w połykaniu, dławienie i krztuszenie) wskazują na dysfagię, która u osób z chorobą Parkinsona może prowadzić do niedożywienia, odwodnienia oraz zachłyśnięć. Z punktu widzenia oceny potrzeb (najczęściej w odniesieniu do hierarchii potrzeb), w pierwszej kolejności dotyczą one obszaru najbardziej podstawowego.

Dlaczego "Fizjologiczne i bezpieczeństwa." jest poprawne?
Połykanie i przyjmowanie pokarmów należą do potrzeb fizjologicznych, bo warunkują przetrwanie i prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Gdy podopieczny nie jest w stanie jeść bezpiecznie, pojawia się też realne zagrożenie (np. zakrztuszenie, aspiracja), co bezpośrednio wiąże się z potrzebą bezpieczeństwa. W praktyce terapeuta zajęciowy i zespół opiekuńczy muszą więc jednocześnie zadbać o możliwość przyjmowania pokarmu oraz o minimalizację ryzyka podczas posiłku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Afiliacji i bezpieczeństwa." – potrzeba afiliacji dotyczy więzi społecznych i przynależności. Problemem opisanym w pytaniu nie jest izolacja czy relacje, tylko czynność jedzenia oraz ryzyko związane z połykaniem.
  • "Fizjologiczne i samorealizacji." – potrzeby samorealizacji są potrzebami wyższego rzędu (rozwój, osiągnięcia). Dysfagia nie wskazuje bezpośrednio na ten obszar; priorytetem pozostają potrzeby podstawowe i bezpieczeństwo.
  • "Afiliacji i uznania." – uznanie (szacunek, status) oraz afiliacja mogą być ważne w funkcjonowaniu społecznym, ale nie wynikają bezpośrednio z ryzyka zakrztuszenia ani z trudności w zaspokajaniu głodu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się problemy z jedzeniem, piciem, oddychaniem, snem lub wydalaniem, niemal zawsze dotyczy to potrzeb fizjologicznych. Jeżeli jednocześnie występuje ryzyko urazu, zachłyśnięcia lub innego zagrożenia, dołącza potrzeba bezpieczeństwa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dysfagia to zaburzenie połykania. U osób z chorobą Parkinsona może objawiać się krztuszeniem, dławieniem, kaszlem podczas jedzenia/picia, wydłużonym czasem posiłku lub zaleganiem pokarmu w jamie ustnej. Zwiększa ryzyko zachłyśnięcia i wymaga oceny oraz dostosowania sposobu karmienia.
Krztuszenie i dławienie oznaczają ryzyko zachłyśnięcia, niedotlenienia lub powikłań (np. aspiracji treści pokarmowej). To realne zagrożenia zdrowia i życia, więc oprócz potrzeb fizjologicznych pojawia się zaburzona potrzeba bezpieczeństwa oraz konieczność działań zapobiegających wypadkom podczas posiłku.
Do potrzeb fizjologicznych zalicza się m.in. jedzenie, picie, oddychanie, sen i odpoczynek oraz podstawowe potrzeby organizmu. Są to potrzeby kluczowe dla przetrwania, dlatego w opiece i terapii zwykle mają pierwszeństwo przed potrzebami wyższego rzędu.
Wskazówkami są słowa i sytuacje związane z funkcjami organizmu: jedzenie, połykanie, głód, pragnienie, oddychanie, ból, sen, wydalanie. Jeśli problem dotyczy tych czynności, odpowiedź zwykle obejmuje potrzeby fizjologiczne. Dalej sprawdź, czy występuje też zagrożenie, wtedy dochodzi bezpieczeństwo.
Pośrednio tak, bo trudności w jedzeniu mogą prowadzić do unikania posiłków w towarzystwie i izolacji. Jednak w zadaniach egzaminacyjnych, gdy opis dotyczy dławienia i krztuszenia, najpierw ocenia się potrzeby podstawowe: fizjologiczne oraz bezpieczeństwa, a nie relacje społeczne.
Przykłady to: dobór stabilnej pozycji do jedzenia, organizacja miejsca posiłku (spokój, brak pośpiechu), edukacja opiekuna w zakresie tempa karmienia oraz dobór odpowiednich przyborów. W praktyce działania są często uzupełniane zaleceniami specjalistów od połykania, jeśli są dostępne.
Samorealizacja dotyczy rozwoju i realizowania celów, a nie podstawowych funkcji życiowych. W opisie problem dotyczy możliwości bezpiecznego jedzenia i ryzyka zakrztuszenia. W hierarchii potrzeb priorytet mają potrzeby fizjologiczne i bezpieczeństwa, bo bez ich zaspokojenia trudno realizować potrzeby wyższego rzędu.
Bezpieczeństwo wiąże się z ochroną zdrowia, stabilnością i unikaniem zagrożeń (np. upadek, uraz, zachłyśnięcie). Uznanie dotyczy poczucia wartości, statusu i szacunku. Jeśli w treści jest ryzyko wypadku lub zagrożenie dla zdrowia, właściwszym tropem jest bezpieczeństwo, nie uznanie.
Najczęściej wtedy, gdy opis dotyczy ryzyka: upadków, zaburzeń chodu i równowagi, krztuszenia podczas jedzenia, problemów z orientacją lub działań, które mogą prowadzić do urazu. Wtedy obok innych potrzeb (np. fizjologicznych) kluczowe staje się ograniczenie zagrożeń i profilaktyka.
Typowe błędy to wybór potrzeb społecznych (afiliacji) tylko dlatego, że posiłki kojarzą się z relacjami, lub pominięcie bezpieczeństwa mimo oczywistego ryzyka zachłyśnięcia. Pomaga zasada: jedzenie/połykanie = fizjologia; ryzyko zakrztuszenia/urazu = bezpieczeństwo.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Trudności w połykaniu i częste dławienie dotyczą podstawowej funkcji życiowej związanej z jedzeniem, więc zaburzone są potrzeby fizjologiczne."

Źródła:

  • NHS (National Health Service) – Parkinson's disease: Symptoms (informacje o problemach z połykaniem jako możliwym objawie), https://www.nhs.uk/conditions/parkinsons-disease/symptoms/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Parkinson's Foundation – Speech & Swallowing Issues (dysfagia i ryzyko związane z połykaniem), https://www.parkinson.org/understanding-parkinsons/non-movement-symptoms/speech-swallowing (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyclopaedia Britannica – Maslow, Abraham: Hierarchy of needs (opis kategorii potrzeb: fizjologiczne, bezpieczeństwa itd.), https://www.britannica.com/biography/Abraham-Harold-Maslow (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki psychologii (rozdziały o motywacji i hierarchii potrzeb)
  • Materiały dydaktyczne z terapii zajęciowej dotyczące oceny potrzeb i planowania interwencji
  • Publikacje medyczne/poradniki kliniczne o dysfagii i bezpiecznym karmieniu osób z chorobami neurologicznymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego