Opis dotyczy osoby po amputacji stopy, która po około miesiącu zgłasza ból i mrowienie w amputowanej kończynie. Taki zestaw objawów jest typowy dla zjawiska nazywanego bólem fantomowym (często współwystępują też tzw. odczucia fantomowe, np. mrowienie, pieczenie, "uczucie obecności" amputowanej części).
Dlaczego odpowiedź "Bóle fantomowe." jest poprawna? Ponieważ pacjent odczuwa dolegliwości w części ciała, której fizycznie już nie ma. Jest to znane i dość częste następstwo amputacji, wynikające z działania układu nerwowego (obwodowego i ośrodkowego) oraz zmian w przetwarzaniu bodźców bólowych po utracie kończyny.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Zakrzepica żylna." — dotyczy tworzenia się zakrzepu w żyłach (najczęściej kończyn dolnych) i daje objawy w istniejącej kończynie, np. ból łydki, obrzęk, ocieplenie, zaczerwienienie. Nie tłumaczy bólu "w amputowanej stopie".
- "Stopa cukrzycowa." — to zespół zmian (neuropatycznych i/lub niedokrwiennych) w stopie osoby z cukrzycą. Wymaga obecności tkanek stopy, w których dochodzi do owrzodzeń, zakażeń i deformacji; nie pasuje do sytuacji, gdy stopa została amputowana.
- "Niewydolność żylna." — przewlekły problem żylny kończyn dolnych, związany m.in. z zastojem żylnym (uczucie ciężkości, obrzęki, żylaki, zmiany skórne). Również odnosi się do kończyny, która istnieje, a nie do amputowanej części.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się informacja o amputacji i jednocześnie pacjent opisuje ból/parestezje "w tej amputowanej części", najczęściej chodzi o ból fantomowy. W praktyce opiekun medyczny powinien obserwować nasilenie objawów i zgłaszać je personelowi, a także zwracać uwagę na objawy mogące wskazywać na powikłania kikuta (np. zaczerwienienie, wysięk, gorączkę), bo to inny mechanizm niż ból fantomowy.
