KWALIFIKACJA SPL2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 7.
Podróżny chce udać się z dworca kolejowego do centrum kongresowego. Na planie miasta sporządzonym w skali 1:20000 odległość ta wynosi 7 cm. Podróżny ma do przebycia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:20000 oznacza, że 1 cm na planie to 20000 cm w terenie.
7 cm odpowiada 7×20000 = 140000 cm, czyli 1400 m = 1,4 km. Dlatego poprawny wynik to 1,4 km, a pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnej zamiany jednostek lub rzędu wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

W skali 1:20000 każdemu 1 cm na planie odpowiada 20000 cm w terenie. Najpierw wykonujemy mnożenie, a dopiero potem zamieniamy jednostki na wygodniejsze.

  • Odległość na planie: 7 cm
  • Odległość w terenie: 7 × 20000 cm = 140000 cm

Następnie zamieniamy centymetry na metry: 100 cm = 1 m, więc 140000 cm = 1400 m. Potem metry na kilometry: 1000 m = 1 km, zatem 1400 m = 1,4 km. To uzasadnia poprawność odpowiedzi "1,4 km".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "2,8 km" zwykle pojawia się po podwojeniu wyniku (np. omyłkowo policzona trasa "tam i z powrotem") albo po błędnym odczytaniu 7 cm jako 14 cm.
  • "3,5 km" może wynikać z pomyłki w mnożeniu (np. 7×50000 zamiast 7×20000) albo z niepoprawnej konwersji jednostek.
  • "14,0 km" to typowy błąd rzędu wielkości: nieuwzględnienie, że 20000 cm to 200 m, a nie 2 km; często jest to efekt "zgubienia" zera przy zamianie cm→m→km.

Wskazówka egzaminacyjna: po uzyskaniu wyniku sprawdź sensowność. Skoro 1 cm w tej skali to 200 m, to 7 cm powinno dać około 7×200 m = 1400 m, czyli około 1–2 km, a nie kilkanaście kilometrów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:20000 oznacza, że 1 jednostka na planie odpowiada 20000 takich samych jednostek w terenie. Czyli 1 cm na planie to 20000 cm w rzeczywistości, a to po zamianie jednostek daje 200 m.
Najpierw oblicz odległość w centymetrach: 7×20000 = 140000 cm. Potem zamień: 140000 cm = 1400 m (dzielisz przez 100), a 1400 m = 1,4 km (dzielisz przez 1000). Wynik to 1,4 km.
Bo skala jest zapisana w liczbach, a wynik trzeba podać w innych jednostkach. Uczniowie często przeskakują z cm od razu do km, "gubiąc" zera. Bezpieczniej jest przejść etapami: cm → m → km i po drodze sprawdzać rząd wielkości.
To szybki przelicznik: 1 cm na mapie = 20000 cm w terenie. Ponieważ 100 cm = 1 m, to 20000 cm = 200 m. Dzięki temu można mentalnie oszacować wynik: 7 cm to ok. 7×200 m = 1400 m.
Zrób oszacowanie. Jeśli 1 cm daje 200 m, to kilka centymetrów powinno dawać raczej setki metrów lub parę kilometrów, a nie kilkanaście kilometrów. Taka kontrola sensowności pomaga wychwycić błąd zamiany jednostek lub zera w obliczeniach.
Tak, przy udzielaniu informacji pasażerskiej: dystans do obiektu, orientacyjny czas dojścia, wybór transportu. Nawet jeśli korzysta się z aplikacji, rozumienie skali i rzędu wielkości pomaga ocenić wiarygodność informacji i unikać pomyłek.
Najczęściej: odwrócenie skali (dzielenie zamiast mnożenia), pomylenie cm z m lub km, oraz błąd rzędu wielkości (np. uznanie 20000 cm za 2 km). Pomaga zapis etapów i dopisywanie jednostek przy każdym działaniu.
Możesz użyć skrótu: 100000 cm = 1 km, więc dzielisz liczbę centymetrów przez 100000. Np. 140000 cm / 100000 = 1,4 km. Jeśli nie jesteś pewien, rób etapowo cm → m → km, bo jest mniej ryzykowne.
Wtedy, gdy na planie odległość byłaby znacznie większa. Dla skali 1:20000, aby uzyskać ok. 14 km, na planie musiałoby wyjść ok. 70 cm (bo 1 cm = 0,2 km). Przy 7 cm takie kilometry są sygnałem błędu.
Ćwicz schemat: odczyt z planu → mnożenie przez mianownik skali → zamiana jednostek → kontrola sensu. Rozwiązuj krótkie serie zadań z różnymi skalami (1:5000, 1:10000, 1:20000), zapisując jednostki przy każdym kroku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala mapy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-02-27)
  • Khan Academy (PL): "Skala i proporcje (mapy)" — https://pl.khanacademy.org/math (dział: proporcje/skala; dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały z matematyki: skala, proporcje, zamiana jednostek
  • Ćwiczenia z czytania map i planów sytuacyjnych w obsłudze podróżnych
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeń praktycznych (skala, czas, prędkość)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego