Pytanie dotyczy struktury samorządu terytorialnego i wskazania jego podstawowej jednostki. Za taką jednostkę uznaje się gminę – to ona jest najniższym szczeblem samorządu i najbliżej mieszkańców realizuje wiele spraw lokalnych (np. część usług komunalnych, sprawy mieszkańców na poziomie lokalnym, organizacja funkcjonowania urzędu gminy/miasta).
Odpowiedź "gmina" jest poprawna, bo pojęcie "podstawowa jednostka samorządu terytorialnego" odnosi się do fundamentu systemu JST, a nie do jednostek pomocniczych ani wyższych szczebli.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:
- "sołectwo" – sołectwo nie jest samodzielną jednostką samorządu terytorialnego; pełni rolę jednostki pomocniczej w ramach gminy (w praktyce ułatwia organizację życia lokalnego, ale nie stanowi odrębnego szczebla JST).
- "powiat" – powiat jest jednostką samorządu, ale stanowi szczebel wyższy niż gmina. Nie spełnia więc kryterium "podstawowości" rozumianej jako najniższy poziom samorządu.
- "województwo" – województwo samorządowe także jest jednostką samorządu, jednak jest szczeblem najwyższym w tej strukturze, a więc tym bardziej nie jest jednostką podstawową.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się słowo "podstawowa", często oznacza to "najniższa w hierarchii" albo "fundament systemu". W samorządzie terytorialnym takim fundamentem jest gmina.
