KWALIFIKACJA ROL5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 13.
Podstawowym surowcem do produkcji masła jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Masło jest produktem mleczarskim wytwarzanym z tłuszczu mlecznego. Podstawowym surowcem technologicznym jest więc śmietanka (zawierająca skoncentrowany tłuszcz mleczny), a nie tłuszcze roślinne (oliwa, olej) ani tłuszcz zwierzęcy z tkanek (smalec).

Pełne wyjaśnienie:

Masło to produkt mleczarski, którego istotą jest tłuszcz mleczny. W praktyce technologicznej otrzymuje się je przez mechaniczne przetwarzanie (zmaślanie/ubijanie) surowca, w którym tłuszcz mleczny jest już naturalnie skoncentrowany.

Takim podstawowym surowcem jest śmietanka, czyli frakcja mleka o podwyższonej zawartości tłuszczu. To właśnie śmietanka stanowi typowy punkt wyjścia do produkcji masła, ponieważ zawiera odpowiednią postać i strukturę tłuszczu mlecznego, a jej dalsze przetwarzanie prowadzi do powstania masła i produktu ubocznego (maślanki).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Oliwa z oliwek jest tłuszczem roślinnym. Może być surowcem do margaryn lub mieszanek tłuszczowych, ale nie jest podstawowym surowcem do masła mlecznego.
  • Olej rzepakowy również jest tłuszczem roślinnym. W technologii żywności ma szerokie zastosowania, jednak nie zastępuje śmietanki w produkcji masła, bo nie zawiera tłuszczu mlecznego.
  • Smalec wieprzowy to tłuszcz zwierzęcy, ale pozyskiwany z tkanek zwierzęcych, a nie z mleka. Z tego powodu nie jest surowcem do masła, tylko odrębnym produktem tłuszczowym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy masła w ujęciu mleczarskim, szukaj odpowiedzi związanej z mlekiem i jego frakcjami (mleko, śmietanka), a nie ogólnych "tłuszczów" używanych w kuchni.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podstawowym surowcem do produkcji masła (w ujęciu mleczarskim) jest śmietanka, czyli frakcja mleka o podwyższonej zawartości tłuszczu mlecznego. To z niej, w procesie zmaślania/ubijania, uzyskuje się masło oraz maślankę.
Śmietanka ma znacznie wyższą zawartość tłuszczu mlecznego niż mleko, więc jest surowcem bardziej "skoncentrowanym". Dzięki temu proces technologiczny jest efektywniejszy, a oddzielenie i uformowanie tłuszczu w masło jest prostsze niż przy pracy na całym mleku.
Nie w przypadku masła mlecznego. Oliwa z oliwek jest tłuszczem roślinnym i nie zawiera tłuszczu mlecznego, który jest kluczowy dla masła. Może natomiast być składnikiem mieszanek tłuszczowych lub alternatyw roślinnych, ale to inna kategoria produktu.
Nie. Olej rzepakowy to tłuszcz roślinny o innym pochodzeniu i składzie niż tłuszcz mleczny. W masle kluczowy jest tłuszcz pochodzący z mleka, dlatego surowcem jest śmietanka. Olej rzepakowy wykorzystuje się w innych produktach i technologiach.
Smalec to tłuszcz zwierzęcy, ale pozyskiwany z tkanek zwierzęcych, a nie z mleka. Masło jest produktem mleczarskim i powstaje z tłuszczu mlecznego zawartego w śmietance. Podobieństwo "to też tłuszcz" bywa mylące na egzaminie.
W uproszczeniu: śmietankę poddaje się obróbce (zwykle także przygotowaniu jakościowemu), a następnie zmaślaniu/ubijaniu, co powoduje zlepianie się cząstek tłuszczu w masę masła. Produktem ubocznym jest maślanka. Szczegóły zależą od technologii zakładu.
Szukanie słów kluczowych pomaga: śmietanka, mleko, maślanka odnoszą się do mleczarstwa (tłuszcz mleczny). Oliwa i oleje (np. rzepakowy) to tłuszcze roślinne. Smalec to tłuszcz zwierzęcy, ale nie mleczny. To typowy "haczyk" testowy.
W obrocie potocznym spotyka się takie nazwy, ale technologicznie i handlowo są to zwykle produkty tłuszczowe inne niż masło mleczne (np. mieszanki lub zamienniki). W pytaniach egzaminacyjnych o masło w mleczarstwie prawidłowym surowcem pozostaje śmietanka.
Najczęstsze są dwa: (1) wybór dowolnego tłuszczu roślinnego, bo "masło to tłuszcz"; (2) wybór smalcu, bo "jest zwierzęcy". Warto pamiętać, że masło jest z mleka, a podstawowym surowcem jest śmietanka.
Przydaje się w planowaniu produkcji i skupu, ocenie opłacalności przetwórstwa oraz w logistyce surowcowej. Rozumienie, że masło powstaje ze śmietanki, pomaga poprawnie planować zapotrzebowanie na surowiec, kontrolować jakość i rozliczać dostawy w łańcuchu mleczarskim.
info

Około 78% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Masło jest produktem mleczarskim wytwarzanym z tłuszczu mlecznego."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Masło" – opis produktu i surowca/produkcji: https://pl.wikipedia.org/wiki/Mas%C5%82o (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Śmietanka" – definicja i pochodzenie z mleka: https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Amietanka (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyclopaedia Britannica, "Butter" – overview of butter and its production from cream: https://www.britannica.com/topic/butter (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z technologii mleczarstwa (dział: produkcja masła)
  • Materiały szkoleniowe z przetwórstwa mleka i jakości surowca
  • Notatki z lekcji o frakcjonowaniu mleka (mleko, śmietanka, odtłuszczone mleko)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego