KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 13.
Podział materiałów archiwalnych w toku ich porządkowania na zespoły archiwalne, a w obrębie zespołu na komórki organizacyjne, w oparciu o cechy kancelaryjne (registraturalne), to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis dotyczy podziału materiałów archiwalnych na zespoły oraz dalej na części odpowiadające komórkom organizacyjnym, z uwzględnieniem cech kancelaryjnych (registraturalnych).
W zestawie podanych terminów jako właściwą nazwę tej czynności wskazano "segregacja", natomiast "weryfikacja" i "inwentaryzacja" odnoszą się do kontroli i ewidencji, a nie do samego układu.

Pełne wyjaśnienie:

W porządkowaniu materiałów archiwalnych rozróżnia się kilka typowych czynności, które łatwo pomylić, bo wszystkie "porządkują" zasób, ale robią to w inny sposób i w innym celu.

Kluczowe w tym pytaniu jest to, że opis mówi o podziale akt na jednostki wyższego rzędu (zespoły archiwalne), a następnie o dalszym podziale w obrębie zespołu na elementy odpowiadające strukturze organizacyjnej, przy wykorzystaniu cech kancelaryjnych (registraturalnych). To oznacza porządkowanie oparte na kryteriach wynikających z funkcjonowania kancelarii i sposobu rejestrowania/spraw.

Odpowiedź "segregacja" jest tu traktowana jako nazwa czynności polegającej na rozdzieleniu i przyporządkowaniu materiałów do właściwych części układu (np. zespołu i komórek organizacyjnych) według przyjętych cech kancelaryjnych. W praktyce egzaminacyjnej liczy się dopasowanie definicji zadań porządkowych do użytych terminów.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu:

  • "weryfikacja" oznacza sprawdzanie poprawności wykonanych czynności (kontrolę zgodności, kompletności, poprawnego przyporządkowania), a nie sam podział materiałów na strukturę układu.
  • "inwentaryzacja" dotyczy tworzenia ewidencji/spisu (opisu jednostek), czyli czynności rejestracyjno-opisowych wykonywanych po lub równolegle do porządkowania, ale nie jest nazwą samego klasyfikacyjnego podziału na zespoły i komórki.
  • "systematyzacja" wiąże się z porządkowaniem według zasad klasyfikacyjnych, jednak w tym pytaniu za właściwy termin przyjęto "segregacja", dlatego ta odpowiedź jest uznana za niepoprawną w ramach podanego zestawu.

Wskazówka do nauki: przed wyborem odpowiedzi zawsze sprawdź, czy opis dotyczy (1) rozdzielania i przyporządkowania materiałów do części układu, (2) kontroli poprawności, czy (3) sporządzania ewidencji. Te trzy obszary bywają w pytaniach mieszane celowo jako dystraktory.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cechy kancelaryjne (registraturalne) to informacje wynikające ze sposobu prowadzenia kancelarii: układ spraw, znaki spraw, komórki organizacyjne, serie rzeczowe. Pomagają odtworzyć logiczny układ dokumentacji i przyporządkować akta do właściwych części zespołu.
Segregacja kojarzy się z rozdzielaniem materiałów na wyodrębnione grupy, a systematyzacja z porządkowaniem według przyjętego systemu klasyfikacji. Na egzaminie zawsze dopasuj termin do opisu: czy chodzi o sam podział, czy o uporządkowanie w schemacie.
Weryfikacja to kontrola poprawności: sprawdzenie kompletności, zgodności przyporządkowania i tego, czy układ jest logiczny. Porządkowanie to wykonanie układu i podziału, a weryfikacja to etap sprawdzający, czy zrobiono to właściwie.
Zespół archiwalny to dokumentacja wytworzona przez jednego twórcę (np. urząd, instytucję). Przy porządkowaniu dąży się do zachowania pochodzenia i odtworzenia struktury twórcy, dlatego podział w obrębie zespołu często nawiązuje do komórek organizacyjnych.
Inwentaryzację wykonuje się, gdy trzeba sporządzić ewidencję/opis jednostek (spis, inwentarz). Najczęściej następuje po ułożeniu i podziale materiałów lub jest z nim powiązana, ale jej istotą jest rejestrowanie i opisywanie, a nie samo klasyfikowanie układu.
W praktyce spotyka się sekwencję: rozdzielenie materiałów (co zachować), nadanie układu i podziału według przyjętych kryteriów, kontrola poprawności oraz sporządzenie ewidencji/opisu. W pytaniach egzaminacyjnych te etapy są celowo mieszane w odpowiedziach.
Nie zawsze. Zależy od tego, czy taki układ odzwierciedla strukturę twórcy dokumentacji i czy jest zgodny z cechami registraturalnymi. Czasem lepszy jest układ rzeczowy lub seriami, jeśli tak funkcjonowała kancelaria i tak powstawały teczki.
Najczęstsze to mylenie czynności: uznawanie spisu (inwentaryzacji) za "porządkowanie", traktowanie kontroli (weryfikacji) jako układania akt oraz wybieranie terminu potocznego bez sprawdzenia, czy opis mówi o podziale, kontroli czy ewidencji.
Bo kilka terminów opisuje podobne działania, ale różni je cel i efekt: podział i układ materiałów, kontrola poprawności oraz sporządzenie ewidencji. Dystraktory są zwykle "blisko prawdy", więc trzeba szukać w opisie słów-kluczy: podział, kontrola, spis.
Ucz się definicji w parach i kontrastach (np. podział vs kontrola, układ vs ewidencja). Rób krótkie fiszki: termin → cel → efekt. Dobrze działa też ćwiczenie na przykładach: opisz czynność w jednym zdaniu i dopiero potem dopasuj nazwę.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.3 dotyczące porządkowania i opracowania zasobu
  • Słowniki i opracowania terminologii archiwalnej (drukowane lub biblioteczne)
  • Instrukcje kancelaryjne i archiwalne stosowane w jednostkach organizacyjnych (jako kontekst pojęć registraturalnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego